Chương 1: Sợi Cáp Không Tải Vẫn Đứt

Thuộc tiểu thuyết Cửu Đại Vực Vụn

Tác giả: · Thể loại: Mạt Thế · Đăng ngày · 2465 từ · khoảng 12 phút đọc

3 giờ sáng, cảng Hải Phòng có mùi của ba thứ trộn vào nhau: dầu máy, bùn sông Cấm và cơm nguội.

Mùi thứ ba là của Trực. Hộp cơm bà Thoa để phần từ chập tối nằm trên bậc sắt thứ hai của chân cẩu số 7, gói trong tờ lịch cũ đã thấm mỡ thành một vệt hình bầu dục. Bà bán cơm bụi ở đầu bến 1, biết mặt anh từ hồi anh mới về phòng kiểm định, và hôm nào thấy anh xách cặp ra cẩu lúc chiều muộn là lại để lại một hộp cho "thằng kiểm định", không lấy tiền, chỉ dặn ăn lúc còn ấm. Trực chưa lần nào ăn lúc còn ấm.

Cẩu số 7 đã nằm im từ 10 giờ đêm. Tủ điện khoá, chìa nằm trong túi áo Trực, tấm biển nhựa đỏ *Đang kiểm tra — Cấm vận hành* treo lệch trên tay gạt trong cabin. Khối móc được hạ hết cỡ, gác lên hai khúc gỗ kê dưới chân cẩu, cáp nâng chùng thành hai nhánh đen bóng chạy ngược lên đầu cần. Đứng trên khúc gỗ, Trực với tới đúng đoạn cáp cách móc chừng 2 mét. Lúc cẩu làm việc, đó là đoạn nằm trong rãnh puly của khối móc: mỗi lần nâng hạ, nó lại bị bẻ cong qua puly rồi duỗi thẳng, hàng trăm lần một ca. Sợi cáp có chỗ nào mỏi, nó sẽ mỏi ở đó trước.

Anh kẹp đèn pin giữa vai và cằm, mở hàm thước kẹp, ngậm vào thân cáp, khẽ xoay núm. Rồi xoay thước một góc vuông, đo lần nữa trên cùng mặt cắt.

31,5. 31,7. Trung bình 31,6 li.

Đường kính danh nghĩa in trên lý lịch cáp là 32. Con số đó anh không dùng. Con số anh dùng nằm ở trang thứ hai của lý lịch, chữ của chính anh: 31,9 li, đường kính tham chiếu đo lúc cáp mới thay và chạy rà xong, ở một đoạn ít khi qua puly. 3 tháng trước, cũng chính tay anh đo lại đoạn ấy: vẫn 31,9.

Còn ở đây là 31,6.

Chênh 0,3 li. Một mình con số ấy chưa nói lên được gì nhiều. Cáp chạy lâu thì mòn, và mức này còn cách xa ngưỡng phải loại bỏ. Trực biết thế. Thứ giữ anh lại tới 3 giờ sáng là những gì nằm quanh con số.

Anh lấy giẻ lau sạch lớp mỡ đã ngả đen, rọi đèn sát vào. Trong một bước bện, dài chừng một gang tay, có 3 sợi thép ngoài đã đứt, đầu sợi xơ ra như lông bàn chải. Mặt cáp ở đó hơi lõm, các tao bện không còn nằm đều mà chen vào nhau, lún xuống một chút. Anh dịch thước lên một gang, đo hai chiều: 31,8. Dịch xuống một gang: 31,8. Chỉ đúng chỗ này hụt.

Đường kính giảm cục bộ, tao bện lún, dây đứt dồn một chỗ. Ba dấu hiệu ấy đứng cạnh nhau, theo những gì anh được dạy, thường có nghĩa là lõi cáp ở đoạn này đã hỏng, và lớp thép bên ngoài đang gánh thay phần của bên trong. Muốn chắc thì phải tháo cáp, mở tao ra xem lõi. Muốn tháo cáp thì cẩu phải dừng.

Trực rút trong túi áo ngực ra cuốn sổ tay bìa xanh đã quăn góc, ghi bằng bút chì: *Cẩu 7 — cáp nâng — đoạn qua puly khối móc, cách móc ~2 m — Dtb 31,6 / Dtc 31,9 — 3 dây ngoài đứt trong 1 bước bện — tao lún — nghi hỏng lõi — đề nghị dừng khai thác, kiểm tra lõi hoặc thay.* Anh ghi ngày, ghi giờ, ký tắt hai chữ PT ở cuối dòng.

Rồi anh bước xuống, ngồi xổm cạnh chân trụ thép to bằng cái chum, mở cặp hồ sơ trên đùi. Biên bản kiểm định chính thức kẹp sẵn giấy than, dòng đầu đã điền từ chiều: *Người kiểm tra: Phan Trực — Trợ lý kỹ thuật.* Anh chép sang đúng từng con số, dòng nào ra dòng ấy.

Ô kết luận anh để trống. Ô ấy không phải của anh. Kết luận là việc của trưởng phòng, còn cho dừng hay cho chạy một cái cẩu là việc của phó giám đốc cảng. Việc của trợ lý là đo, ghi, và ký vào ô người kiểm tra để tờ giấy được đi tiếp.

Anh rút điện thoại, mở tin nhắn cho trưởng phòng, gõ bằng một ngón cái: *Cẩu 7 cáp nâng không đạt. Đề nghị dừng khai thác từ ca sáng. Trực.* Ngón tay anh dừng trên nút gửi. 3 giờ sáng. Giờ này trưởng phòng đang ngủ, và một tin nhắn lúc 3 giờ sáng chỉ khiến người ta bực trước khi kịp đọc. Anh để nó nằm đó, định 5 giờ sẽ gửi, rồi cất máy vào túi.

— Lại đo à?

Giọng từ bên kia bến vọng sang, khàn khàn, lẫn tiếng ro ro của nước trong điếu cày. Khải ngồi trên một cuộn dây chão dưới mái tôn xưởng hàn vỏ tàu, chân gác lên thành can dầu, mặt lúc sáng lúc tối theo đầu điếu. Cả cảng gọi hắn là Khải Đen, và hắn có cái tài nói chuyện với một người cách 20 mét mà không cần đứng dậy.

— Mày đo đến sáng nó cũng chả dài thêm được tí nào đâu, Trực ạ.

— Em không đo cho nó dài.

— Thế đo làm gì?

Trực không trả lời. Anh nghe Khải rít một hơi dài, tiếng lọc xọc đều đều, rồi tiếng thở ra. Mùi thuốc lào bay sang, hăng và ngái, lẫn vào mùi dầu.

— Mai thằng Toản tổ cẩu nó chạy con này bốc lô thép cuộn đấy, — Khải nói, giọng thấp hơn. — Sếp mày dặn phải xong biên bản trước 6 giờ.

— Anh Khải. Sáng anh gặp anh Toản thì bảo anh ấy đừng chạy con này. Đợi em lên phòng đã.

Khải im một lúc. Đầu điếu đỏ lên rồi tối lại.

— Mày bảo thì ai nghe. Thằng Toản nó nghe sếp nó, sếp nó nghe ông Lâm.

— Em biết.

— Biết thì ký đi rồi về ngủ. Đứng đấy đo mãi, người ta lại tưởng mày ăn vạ.

Trực cầm hộp cơm lên. Tờ lịch dính vào tay. Anh bóc ra. Cơm đã nguội ngắt, mỡ cá đông thành váng trắng trên mặt. Anh gắp một miếng cá bằng đôi đũa tre bà Thoa giắt sẵn bên trong, nhai chậm. Mặn quá. Bà vẫn kho mặn như thế, bảo đàn ông làm cảng ra mồ hôi nhiều, ăn nhạt không có sức.

Ký đi rồi về ngủ. Khải nói câu ấy như nói chuyện thời tiết, và với phần lớn người ở cảng này, nó đúng là chuyện thời tiết. Một chữ ký vào ô người kiểm tra, một ô kết luận ai đó ở trên điền giúp, một tờ giấy than xanh lè nằm lại trong ngăn kéo phòng kỹ thuật, và một sợi cáp tiếp tục nâng thép cuộn cho tới đợt thay định kỳ. Mấy sợi dây đứt chưa chắc đã thành tai nạn. Người ta vẫn nói vậy.

Lần trước, anh cũng đo ra những con số như thế này. Cuối cùng, anh vẫn ký.

Trực đậy nắp hộp, đặt xuống bậc sắt, chưa ăn hết.

Gió từ cửa sông thổi vào, mặn và tanh, đẩy mấy tờ giấy báo cũ lật phật quanh chân cẩu. Bến 3 tối gần hết, chỉ còn hai ngọn đèn pha trên cột cao chiếu xuống mạn con tàu hàng đang neo, sơn đỏ, chữ trắng ở mũi đã tróc một nửa. Nước sông vỗ vào mạn tàu từng nhịp đều, đều đến mức Trực không còn nghe thấy nó, như người ở gần đường tàu không còn nghe tiếng tàu.

Rồi tiếng vỗ ngừng.

Anh nghe thấy sự im lặng ấy trước khi hiểu nó là gì. Giống như cái quạt trần trong nhà tắt giữa trưa hè: không có tiếng gì mới, chỉ có một tiếng quen thuộc biến mất, và căn phòng bỗng rộng ra một cách khó chịu.

Bên kia bến, tiếng điếu cày cũng ngừng.

— Ơ, — Khải nói.

Trực đứng dậy, cặp hồ sơ trượt khỏi đùi. Đầu gối kêu một tiếng khục vì ngồi xổm quá lâu. Anh bước ra mép cầu cảng, chiếu đèn pin xuống.

Mặt nước đang lùi.

Không phải kiểu nước ròng mỗi chiều, chậm rãi, để lại một vệt rêu ướt trên trụ cầu. Nước rút đi một mạch, nhanh như ai rút nút một cái bồn tắm khổng lồ, kéo theo một tiếng ộc sâu từ dưới gầm cầu cảng. Vệt ướt trên trụ bê tông dài ra dưới ánh đèn pin, nửa mét, 1 mét, 2 mét, những con hà bám trên trụ lộ ra từng lớp, trắng nhợt, khép miệng lại.

Bùn đen hiện ra. Rồi một sợi xích neo hoen gỉ nằm vắt ngang như xương sống một con vật chết. Rồi một cái thuyền thúng úp sấp, một bánh xe máy, những túi ni lông căng phồng bùn, một cái tủ lạnh nằm nghiêng mà Trực không hiểu bằng cách nào lại ở dưới đáy sông Cấm. Những thứ người ta vứt xuống đây suốt mấy chục năm, giờ nằm phơi ra dưới ánh đèn pha.

Cá giãy đành đạch trong những vũng nước còn sót lại. Một con cua to bằng bàn tay bò ngang qua cái tủ lạnh, càng giơ lên, như đang tìm xem nước đi đâu.

Con tàu hàng ở bến 3 bắt đầu nghiêng.

Lúc đầu chỉ là đèn pha trên cột vẽ lại cái bóng của nó lệch đi một chút. Rồi thân tàu, mất chỗ dựa của nước, ngả dần về phía cầu cảng, những sợi dây chão buộc vào cọc bích căng lên, kêu cót két. Cả con tàu rên lên một tiếng dài, tiếng thép vỏ tàu vặn mình chạy dọc từ mũi tới lái. Một sợi dây chão đứt, quất ngược lên không khí một tiếng vút làm Trực lùi lại theo phản xạ.

Khải đã đứng dậy từ lúc nào. Cái điếu cày rơi khỏi tay hắn, lăn lông lốc trên mặt bê tông, nước điếu đổ ra thành một vệt đen.

— Trực ơi... Trực. Sóng thần à?

— Không giống sóng thần.

Anh không biết nói sao cho đúng. Sóng thần thì nước rút ra biển rồi trở lại, anh đọc thấy ở đâu đó, như mọi người. Nhưng nước sông Cấm không rút ra phía biển. Ánh đèn pin của anh quét theo vệt bùn, và anh thấy dòng nước còn lại đang chảy theo hướng không có trên bản đồ nào: đổ dồn vào một rãnh tối ở giữa lòng sông, như thể dưới đáy có một cái miệng đang nuốt.

Còi tàu từ phía bến 5 rú lên, một hồi dài, rồi đứt. Chó ở khu tập thể công nhân bên kia đường sủa nhặng, con này nối con kia, rồi im bặt cùng lúc. Đèn trong nhà điều hành sáng lên từng ô cửa. Có tiếng người gọi nhau, tiếng chân chạy trên tôn, tiếng xe máy nổ, tiếng ai đó khóc thét lên rồi tắt ngấm.

Trực đứng yên ở mép cầu cảng. Đèn pin trong tay anh run, và anh nhận ra tay mình đang run, nên nắm chặt hơn. Ngực anh thắt lại, hơi thở ngắn và nông. Cổ họng khô khốc. Anh nuốt nước bọt, không có gì để nuốt.

Rồi anh nhìn lên, vì Khải đang nhìn lên.

Bầu trời trên cửa sông đang nứt.

Một đường thẳng, mảnh như sợi tóc, bắt đầu từ chỗ đường chân trời ngoài khơi, nơi bình thường giờ này chỉ có đèn của mấy con tàu đánh cá. Nó chạy vào đất liền, chậm rãi, không một tiếng động, xẻ đôi những đám mây đêm thấp và đục. Hai mép đường nứt hé ra. Phía sau không có mây, cũng không có sao.

Phía sau là một màu xám đặc, xám như tro bếp đã nguội, và sâu tới mức nhìn vào thì mắt không tìm được chỗ để dừng.

Đường nứt đi qua đúng đỉnh đầu họ.

Rồi, giữa màu xám ấy, có thứ gì đó mở ra.

Anh mất mấy giây mới hiểu đó là một con mắt. Một con mắt đỏ thẫm, màu của máu để lâu, to đến mức anh không biết phải đo nó bằng đơn vị gì. Không có mí, không có lông mi, không có khuôn mặt nào bao quanh. Chỉ có con ngươi, chậm rãi thu nhỏ lại, rồi nở ra.

Và nó đang nhìn xuống.

Không ai trên bến 3 nói gì. Khải đứng sững với hai tay buông thõng, miệng hé ra. Ở đâu đó phía nhà điều hành, có người quỳ sụp xuống, Trực nghe tiếng đầu gối đập xuống bê tông. Một bóng đèn trên cột pha nổ lép bép rồi tắt.

Cái nhìn ấy không có sức nặng. Không có gió, không có ánh sáng chiếu xuống, không có tiếng động. Nhưng Trực cảm thấy nó trên da, trên gáy, ở chân tóc, giống như cảm giác của người đứng giữa một căn phòng lạ và biết chắc có ai đó đang nhìn mình qua lỗ khoá. Cơ bắp ở bắp chân anh co giật từng hồi, không theo ý anh.

Phía sau lưng anh, sợi cáp nâng của cẩu số 7 kêu lên một tiếng.

Một tiếng khô, ngắn, rất nhỏ. Tiếng một sợi thép con trong bó cáp vừa đứt.

Trực biết tiếng đó. Anh đã nghe nó một lần trong đời, và từ đó tới giờ anh vẫn nghe thấy nó trong những đêm không ngủ được.

Anh quay lại. Đèn pin chiếu lên thân cáp. Ở đoạn cách móc 2 mét, chỗ anh vừa lau sạch mỡ, chỗ thước kẹp của anh đo ra 31,6 li cách đây chưa tới nửa giờ, một sợi thép mảnh đã bung ra khỏi bó, cong vểnh lên như một sợi râu.

Khối móc vẫn gác trên khúc gỗ. Cáp không chịu tải. Một sợi cáp không tải thì lấy gì mà đứt?

Trực nhìn sợi thép, rồi nhìn lên con mắt, và không tìm được câu trả lời nào trong những thứ anh từng học.

Trên bậc sắt thứ hai, hộp cơm của bà Thoa vẫn nằm đó, tờ lịch cũ phủ hờ lên trên. Trực chạm tay vào nắp hộp theo thói quen, như để xem nó còn đó không.

Hộp cơm, lúc nãy còn nguội ngắt, giờ ấm như vừa nhấc khỏi bếp.

Ở trên đầu, sợi thép thứ hai bung ra.