Chương 11: Vào phòng thi khó, giữ đúng năm phẩy
Thuộc tiểu thuyết Ẩn Sĩ Hòa Lạc
Tác giả: Hà Tinh Vân · Thể loại: Đô Thị · Đăng ngày · 1816 từ · khoảng 9 phút đọc
Sáng ngày thứ 5, phòng máy tính tầng ba khu C1 ngập tràn không khí tập trung.
Tám mươi cỗ máy tính để bàn đời mới được xếp thành bốn dãy dài. Màn hình các máy đều đang khóa ở giao diện phần mềm thi trắc nghiệm trực tuyến của trường.
Phó Giáo sư Vũ Đình Khiêm đứng ở bục giám thị. Hai tay ông khoanh trước ngực. Đôi mắt sau tròng kính cận nghiêm nghị quan sát từng cử chỉ của các tân sinh viên.
"Các em lắng nghe quy chế thi." Giọng thầy Vũ vang lên rõ ràng qua micro. "Bài kiểm tra giữa kỳ môn An toàn mạng cơ sở diễn ra trong sáu mươi phút. Đề thi gồm ba mươi câu hỏi trắc nghiệm và một bài giải mã chuỗi thực hành. Điểm số sẽ được hệ thống chấm tự động và công bố công khai ngay khi hết giờ."
Thầy Vũ nhìn đồng hồ trên tường. Ông ấn nút mở đề thi:
"Đúng tám giờ ba mươi phút. Bắt đầu làm bài!"
Tiếng chuột máy tính nhấp liên hồi vang lên rào rào.
Tô Thanh Nhàn ngồi ở dãy bàn thứ hai. Đôi mắt cô dán chặt vào màn hình. Những ngón tay thon thả di chuyển con trỏ chuột. Cô cẩn thận phân tích từng câu hỏi về các tầng giao thức mạng và thuật toán mã hóa cổ điển.
Ở dãy bàn bên cạnh, Bùi Tiến Béo đang cắn chặt đầu bút bi. Trán chàng béo lấm tấm mồ hôi hột. Mắt anh ta nhìn vào câu hỏi thứ năm về cổng kết nối mạng:
"Cổng mặc định của giao thức truyền file FTP là cổng nào? Trời đất ơi, hôm qua mình mải leo rank có đọc qua trang này đâu!"
Trong khi đó, ở góc khuất cuối phòng, Hà Minh Thượng ngồi trước máy tính mang biển hiệu bốn mươi tư.
Cậu đưa một tay chống cằm. Ánh mắt cậu lướt nhẹ qua ba mươi câu hỏi trắc nghiệm trên màn hình.
Trong đáy mắt Thượng, ánh sáng lam lượng tử khẽ lay động:
[Kích hoạt Hệ Thống Mô Phỏng Vô Hạn Cực Hạn.] [Quét toàn bộ ngân hàng câu hỏi môn An toàn mạng cơ sở.] [Phát hiện một câu hỏi bẫy trình độ chuyên gia: Phân tích lỗ hổng tràn bộ nhớ đệm trong giao thức trao đổi khóa bất đối xứng.] [Đáp án đúng toàn bộ ba mươi câu: Đã giải mã sau 0.001 giây.] [Cảnh báo chỉ số Nhân quả bình thường: Yêu cầu điểm số mục tiêu là 5.0/10 điểm.]
Thượng mỉm cười kín đáo.
Đề thi này không hề đơn giản. Thầy Vũ đã cố tình cài cắm một câu hỏi bẫy cực kỳ tinh vi ở câu thứ hai mươi tám. Một sinh viên năm nhất thông thường không thể nhìn ra điểm nghẽn bộ nhớ đó. Nếu ai trả lời đúng và phân tích cặn kẽ câu hỏi này, người đó chắc chắn sẽ lọt vào tầm ngắm nghi ngờ của thầy Vũ ngay lập tức.
Mục tiêu của Thượng hôm nay rất rõ ràng. Đạt đúng năm điểm tròn trĩnh. Không hơn không kém.
Để đạt được con số năm phẩy, việc kiểm soát đáp án khó hơn làm đúng toàn bộ bài thi gấp bội.
Thượng bắt đầu tính toán ma trận điểm số trong đầu.
Bài thi trắc nghiệm chiếm sáu điểm. Bài thực hành chiếm bốn điểm.
Cậu quyết định lấy đúng ba điểm trắc nghiệm và hai điểm thực hành.
Ở phần trắc nghiệm gồm ba mươi câu, Thượng phải chọn đúng chính xác mười lăm câu. Mười lăm câu còn lại phải chọn sai.
Cậu nhanh chóng tích chọn mười lăm câu hỏi ở mức độ trung bình. Để tạo nên một bức tranh sinh viên học lực trung bình điển hình, Thượng cố tình đánh sai năm câu hỏi dễ.
Ví dụ ở câu hỏi: "Cổng mặc định của giao thức duyệt web HTTP là cổng nào?", phương án đúng rành rành là cổng 80, Thượng nhanh tay tích chọn cổng 21 của dịch vụ FTP.
Đến câu thứ hai mươi tám — câu hỏi bẫy chuyên gia của thầy Vũ, Thượng chọn bừa một phương án sai phổ biến nhất mà các sinh viên hay nhầm lẫn.
"Xong phần trắc nghiệm, đúng mười lăm câu, được ba điểm." Thượng thầm tính toán.
Cậu chuyển sang phần bài tập thực hành chiếm bốn điểm.
Đề bài thực hành yêu cầu viết một đoạn mã ngắn bằng ngôn ngữ C++ để giải mã một chuỗi ký tự hex dài một trăm hai mươi tám ký tự bị xáo trộn.
Một bài toán quá đơn giản đối với Thượng.
Để lấy đúng hai điểm ở phần này, Thượng viết một đoạn mã vòng lặp for. Cậu cho chương trình giải mã trọn vẹn sáu mươi tư ký tự đầu tiên. Sau đó, ở dòng lệnh thứ mười, cậu chèn lệnh return 0 để ngắt chương trình sớm trước khi chạm tới nửa sau của chuỗi.
"Ba điểm trắc nghiệm cộng hai điểm thực hành. Vừa tròn năm phẩy."
Thượng ấn nút nộp bài khi thời gian làm bài mới trôi qua ba mươi phút.
Sau khi nộp bài xong, Thượng gục đầu xuống bàn. Cậu nhắm mắt nghỉ ngơi như một người đã buông xuôi.
Các sinh viên xung quanh nhìn thấy Thượng nộp bài sớm đều lắc đầu. Mọi người ngỡ rằng cậu học trò nghèo này đã đầu hàng số phận.
Thời gian sáu mươi phút trôi qua rất nhanh.
"Hết giờ làm bài! Toàn bộ hệ thống tự động khóa!" Giọng thầy Vũ dõng dạc vang lên trên bục giảng.
Màn hình lớn trên tường hiển thị bảng điểm công khai của toàn bộ tám mươi sinh viên.
Cả phòng máy tính lập tức rộn rã tiếng bàn tán.
Tô Thanh Nhàn đứng ở vị trí thứ nhất với 9.2/10 điểm, vượt qua trọn vẹn ba mươi câu trắc nghiệm và bài thực hành gần như tuyệt đối.
Tiến béo ngồi ôm mặt than thở khi nhìn thấy điểm số của mình:
"Trời ơi là trời! Bốn phẩy tám điểm! Thiếu đúng không phẩy hai điểm là qua môn rồi! Sao số tôi nó đen thế này hả trời!"
Nhàn thở phào nhẹ nhõm. Cô quay đầu lại tìm kiếm tên của Thượng trên bảng điểm.
Ánh mắt cô lướt xuống khoảng giữa danh sách:
Hà Minh Thượng — 5.0/10 điểm.
Nhàn mở to mắt nhìn con số năm phẩy tròn trĩnh của cậu bạn thân. Cô bước xuống dãy bàn cuối, lấy ngón tay chọc vào trán Thượng:
"Thượng ơi là Thượng! Cậu đúng là vua may mắn của cái trường này rồi đấy! Sao lần nào thi cậu cũng vừa khít năm điểm qua môn thế này hả?!"
Thượng mở mắt gãi đầu, cười xòa:
"Tớ đã bảo trời thương người hiền lành mà. Tớ khoanh bừa mấy câu trắc nghiệm, ai ngờ lại trúng đúng một nửa."
Tiến béo ngồi bên cạnh nhìn Thượng, mắt tròn mắt dẹt:
"Tôi lạy ông Thượng ơi! Ông chia cho tôi xin không phẩy hai điểm may mắn của ông đi! Tôi phải đi gặp thầy xin phúc khảo đây này!"
Nhàn nhìn vào bài làm chi tiết của Thượng trên màn hình, lắc đầu lia lịa:
"Cậu nhìn lại xem này! Cổng HTTP ai cũng biết là cổng 80, thế mà cậu lại đi chọn cổng 21 của FTP! Lần sau tớ bắt cậu học thuộc lòng bảng cổng mạng mới được!"
"Biết rồi, lần sau tớ sẽ nhớ mà." Thượng cười hiền lành, đứng dậy thu dọn bút thước.
Ba người cùng nhau rời khỏi phòng máy tính, rủ nhau xuống căng tin tầng một uống sữa chua đánh đá.
Tiến béo vừa đi vừa lẩm bẩm tính toán điểm chuyên cần:
"Tôi còn hai bài tập thực hành tuần sau. Chỉ cần làm tốt là kéo điểm trung bình môn lên trên năm chấm ngay. Chiều nay tôi phải về phòng cày cuốc mới được."
"Biết quyết tâm thế là tốt đấy bạn Tiến." Nhàn vừa khuấy cốc sữa chua vừa dặn dò. "Tớ có tập đề cương tóm tắt các giao thức mạng, lát nữa tớ gửi qua email cho cả hai cậu ôn tập."
Tiến béo xoa hai bàn tay vào nhau, cười tít mắt:
"Có đề cương của hoa khôi thủ khoa thì tôi yên tâm rồi! Tối nay tôi nhịn chơi game hai tiếng để đọc tài liệu!"
"Cậu Thượng cũng phải đọc đấy nhé!" Nhàn quay sang nhìn Thượng, giọng nghiêm khắc. "Đừng tưởng năm phẩy qua môn là an toàn. Cuối kỳ mà dưới năm điểm là học lại cả môn đấy!"
Thượng nhấp một thìa sữa chua mát lạnh, gật đầu đồng tình:
"Tớ hứa sẽ đọc kỹ từng trang mà. Có Nhàn kèm cặp thế này thì tớ sao trượt được."
Nhàn nghe vậy khẽ mỉm cười, đôi má ửng hồng. Cô đưa đĩa hướng dương sang phía Thượng:
"Cắn hướng dương đi này, ăn cho đỡ buồn miệng."
Trong khi đó, trên bục giám thị phòng máy C1, thầy Vũ vẫn đang kéo thanh cuộn chuột kiểm tra chi tiết bài làm của từng sinh viên.
Khi lướt qua bài thi của Hà Minh Thượng, ngón tay thầy Vũ bỗng khựng lại.
Thầy mở bảng phân tích chi tiết các câu trả lời của Thượng.
Một sự mâu thuẫn kỳ lạ đập thẳng vào mắt vị phó giáo sư dạn dày kinh nghiệm.
Thượng đánh sai những câu hỏi kiến thức phổ thông cực kỳ căn bản như cổng HTTP hay giao thức IP. Thế nhưng, mười lăm câu hỏi mà cậu ta trả lời đúng lại toàn là những câu hỏi logic trừu tượng đòi hỏi khả năng tính toán ma trận nhị phân phức tạp.
Chưa hết, ở bài thi thực hành, đoạn code của Thượng chạy mượt mà không có lấy một lỗi biên dịch nhỏ nhất. Thuật toán giải mã nửa chuỗi đầu tiên đạt độ chính xác một trăm phần trăm, nhưng lại bị ngắt một cách có chủ đích ở ký tự thứ sáu mươi tư.
"Một sự trùng hợp ngẫu nhiên sao?" Thầy Vũ lẩm bẩm một mình. "Không, trên đời này làm gì có sự trùng hợp nào chuẩn xác đến từng chữ số thập phân như thế này!"
Thầy Vũ rút cuốn sổ tay cá nhân trong túi áo ngực ra.
Ông cầm chiếc bút mực đen, nắn nót ghi lại dòng chữ:
"Hà Minh Thượng — kiểm soát điểm số ở mức tuyệt đối. Cần phỏng vấn trực tiếp."
Thầy gấp cuốn sổ lại. Ông ngẩng đầu nhìn ra khung cửa sổ ngập tràn nắng trưa Hòa Lạc.
Một tia sáng sắc sảo lóe lên trong mắt người thầy già.