Chương 12: Lên phòng gặp thầy, giả ngốc qua ải

Thuộc tiểu thuyết Ẩn Sĩ Hòa Lạc

Tác giả: · Thể loại: Đô Thị · Đăng ngày · 1869 từ · khoảng 9 phút đọc

Chiều ngày thứ 5, những cơn gió nhẹ mang theo hơi thông mát lạnh lùa qua hành lang tầng năm nhà Hiệu bộ.

Hà Minh Thượng đi đôi dép tổ ong màu ngà voi, lững thững bước đi trên nền gạch hoa bóng loáng.

Cậu dừng chân trước cánh cửa gỗ dán biển hiệu: "Văn phòng Bộ môn An toàn thông tin".

Thượng đưa tay gõ ba tiếng cộc cộc lên mặt gỗ.

"Mời vào!" Tiếng thầy Vũ trầm ấm vọng ra từ bên trong.

Thượng đẩy cửa bước vào.

Căn phòng làm việc của vị phó giáo sư rộng chừng bốn mươi mét vuông. Ba bức tường xung quanh đều kê kín những giá sách cao chạm trần, xếp đầy tài liệu mật mã học bằng tiếng Anh và tiếng Nga. Trên bàn làm việc bằng gỗ sẫm màu là một bộ ấm chén gốm Bát Tràng cùng hai chiếc màn hình máy tính đang hiển thị các đồ thị luồng mạng.

Thầy Vũ đang ngồi tựa lưng vào ghế xoay, tay cầm bút lông đỏ chấm bài. Thấy Thượng bước vào, ông đặt bút xuống bàn. Ông chỉ tay vào chiếc ghế bọc da đối diện:

"Em Thượng đấy à, ngồi xuống đi."

"Dạ, em chào thầy ạ." Thượng kéo ghế ngồi xuống, hai tay đặt ngay ngắn lên đầu gối, vẻ mặt đầy nét chân chất.

Thầy Vũ nâng ấm trà gốm. Ông rót dòng nước trà xanh biếc vào chiếc chén sứ nhỏ. Sau đó, ông đẩy chén trà sang trước mặt Thượng:

"Uống ngụm trà Thái Nguyên cho ấm giọng."

"Dạ, em cảm ơn thầy." Thượng hai tay bưng chén trà, nhấp một ngụm nhỏ. Vị chát nhẹ nơi đầu lưỡi nhanh chóng chuyển thành vị ngọt hậu nơi cuống họng.

Thầy Vũ nhìn chàng trai trẻ trước mặt một lúc lâu. Ánh mắt ông sâu thẳm như mặt hồ mùa thu:

"Em biết vì sao chiều nay tôi gọi em lên đây không?"

Thượng chớp chớp mắt, đưa tay gãi đầu:

"Dạ... Có phải bài thi giữa kỳ sáng nay của em có vấn đề gì không ạ? Em được có năm điểm, không biết có đủ điều kiện làm đồ án môn học không thầy?"

Thầy Vũ khẽ mỉm cười. Ông với tay lấy cuốn sổ tay bìa da màu đen đặt lên bàn. Ông lật mở trang giấy có ghi tên Hà Minh Thượng:

"Năm điểm của em chính là vấn đề lớn nhất đấy."

Thầy Vũ xoay chiếc màn hình máy tính phụ về phía Thượng.

Trên màn hình là bảng phân tích chi tiết bài thi trắc nghiệm và mã nguồn thực hành của Thượng sáng nay:

"Em nhìn xem. Trong ba mươi câu hỏi trắc nghiệm, em làm sai đúng mười lăm câu. Những câu sai đều là kiến thức đại cương dễ dàng. Ai đọc qua giáo trình một lần cũng trả lời đúng. Ngược lại, mười lăm câu em làm đúng lại toàn là logic ma trận và cấu trúc cây nhị phân nâng cao."

Thầy Vũ dừng lại một nhịp, nhìn thẳng vào mắt Thượng:

"Chưa hết, bài tập lập trình thực hành. Em viết mười dòng code giải mã chuỗi hex cực kỳ chuẩn xác, không thừa một ký tự, không sai một con trỏ. Nhưng đến đúng ký tự thứ sáu mươi tư, em lại cố tình chèn lệnh dừng lại để bỏ đi hai điểm còn lại."

Thầy Vũ nghiêng người về phía trước, giọng nói trầm xuống:

"Hôm trước làm bài sắp xếp mảng ở giảng đường A2, em cũng nộp bài đúng năm phẩy. Hôm nay thi giữa kỳ, em lại tiếp tục vừa khít năm phẩy. Trên đời này không có sự ngẫu nhiên nào lặp lại hoàn hảo đến mức ấy đâu, em Thượng ạ."

Căn phòng làm việc bỗng chốc rơi vào tĩnh lặng. Tiếng kim đồng hồ treo tường tích tắc từng nhịp đều đặn.

Thượng ngồi yên trên ghế. Trong đầu cậu, Hệ Thống Mô Phỏng Vô Hạn đã đưa ra hàng chục phương án đối đáp tối ưu.

Cậu khẽ thở ra một hơi, gương mặt nở một nụ cười ngượng nghịu:

"Thầy quả là nhìn xa trông rộng. Thực ra... Em không dám giấu thầy nữa."

Lông mày thầy Vũ khẽ giật một cái. Ánh mắt ông sáng lên:

"Nói đi, tôi đang nghe đây."

"Thực ra ở quê nhà em, ông nội em từng là thợ sửa đồng hồ cơ khí lâu năm." Thượng bắt đầu dựng nên câu chuyện dã sử đời thường. "Từ nhỏ em đã quen tháo lắp các bánh răng đồng hồ. Em nhận ra các bánh răng cơ khí quay theo chu kỳ bội số rất giống với các ma trận nhị phân. Cho nên khi nhìn thấy các câu hỏi về ma trận, em cứ tưởng tượng ra các bánh răng quay tròn trong đầu rồi chọn đáp án thôi ạ."

Thầy Vũ sững người một chút:

"Bánh răng đồng hồ cơ khí sao?"

"Dạ vâng ạ." Thượng gật đầu lia lịa. "Còn mấy câu hỏi về cổng mạng với lý thuyết giao thức, em lười đọc sách nên chẳng nhớ cổng nào ra cổng nào, đành tích bừa. Còn bài thực hành, lúc gõ code đến nửa chừng thì tay em bị chuột rút đau quá. Em sợ không kịp giờ nên vội chèn lệnh dừng lại để nộp bài vớt vát ít điểm, ai ngờ hệ thống cho đúng hai điểm vừa đủ qua môn."

Thầy Vũ nheo mắt nhìn Thượng. Lời giải thích nghe thì vô lý đến nực cười, nhưng qua ánh mắt trong veo và phong thái ngô nghê của Thượng, nó lại mang một vẻ thuyết phục kỳ lạ.

Trực giác hình học không gian bắt nguồn từ việc quan sát bánh răng cơ khí?

Trong lịch sử toán học thế giới, quả thực có những thiên tài lập dị xuất thân từ thợ kim hoàn hay thợ sửa đồng hồ có trực giác phi thường về cấu trúc không gian!

Thầy Vũ đứng dậy. Ông bước lại chiếc bảng trắng treo ở góc phòng, cầm chiếc bút dạ đen viết nhanh một chuỗi biểu thức logic:

"Được rồi. Nếu em có trực giác bánh răng, em nhìn bài toán này xem."

Trên bảng trắng là một bài toán hóc búa về việc phân luồng gói tin nhằm tránh nghẽn mạng trong môi trường mạng diện rộng:

"Tôi đang tìm cách tối ưu hóa thuật toán định tuyến cho hệ thống máy chủ trường học. Nếu luồng dữ liệu đổ về từ ba hướng cùng lúc với dung lượng không đồng đều, làm thế nào để chia tải mà không làm tăng độ trễ?"

Thượng nhìn lên bảng trắng.

Đối với cậu, bài toán này chỉ là một phép toán cộng trừ lớp một trong không gian số lượng tử.

Nhưng Thượng đứng dậy, bước lại gần bảng với dáng vẻ rụt rè. Cậu cầm chiếc bút dạ xanh, ngắm nghía biểu thức một hồi lâu rồi gãi cằm:

"Thầy ơi, nếu xem ba luồng dữ liệu này như ba ống nước chảy vào một cái chum vỡ đáy thì sao ạ?"

Thầy Vũ ngẩn người:

"Ống nước và chum vỡ đáy?"

"Vâng ạ." Thượng vừa nói vừa dùng bút vẽ nguệch ngoạc ba đường thẳng chụm lại một điểm tròn. "Nếu cái chum bị vỡ đáy, nước chảy vào bao nhiêu sẽ thoát ra bấy nhiêu. Thay vì tìm cách bịt đáy chum, mình cứ đục thêm hai lỗ phụ ở thành chum theo tỷ lệ chiều cao của mực nước. Nước dâng đến đâu thì tự động tràn qua lỗ phụ chảy sang rãnh bên cạnh, thế là chum không bao giờ bị tràn mà dòng chảy lại thông suốt."

Thượng đặt chiếc bút dạ xuống khay, cười xòa:

"Em nghĩ nông cạn như thợ sửa ống nước ở quê em thế thôi, chắc sai bét rồi thầy nhỉ?"

Thầy Vũ đứng chết trân trước chiếc bảng trắng.

Đôi mắt sau tròng kính cận nhìn vào ba vòng tròn và các đường nét nguệch ngoạc của Thượng.

Ống nước tràn theo chiều cao mực nước?

Đó chính là nguyên lý của thuật toán xả tràn phân tầng kết hợp phân bổ động đa ngưỡng.

Đó là một ý tưởng thô sơ của người thợ. Thế nhưng khi quy đổi ra toán học vi phân, nó lại chính là chìa khóa vàng. Nó giải quyết triệt để điểm nghẽn mà thầy Vũ bế tắc suốt hai tuần qua!

Toàn thân vị phó giáo sư khẽ run lên.

Ông quay phắt lại nhìn Thượng. Chàng trai trẻ vẫn đang đứng xoa hai bàn tay vào mép áo phông bạc màu. Đôi dép tổ ong cũ mèm đạp trên sàn nhà. Mặt cậu ngơ ngác như một đứa trẻ vừa làm vỡ bát cơm.

"Em Thượng..." Giọng thầy Vũ nghẹn lại nửa giây. "Ý tưởng này... Em tự nghĩ ra thật sao?"

"Dạ, hồi nhỏ ở quê em hay phụ bố đắp mương dẫn nước vào ruộng rau muống nên em quen mắt thôi ạ." Thượng gãi mũi cười bẽn lẽn.

Thầy Vũ hít một hơi thật sâu để lấy lại sự điềm đạm thường ngày.

Ông bước lại vỗ mạnh vào vai Thượng hai cái thật chắc:

"Tốt! Rất tốt! Em có một trực giác thực tế vô cùng nhạy bén. Đó là phẩm chất mà nhiều sinh viên giỏi lý thuyết suông không có được!"

Thầy Vũ quay lại bàn làm việc, lấy ra một tập tài liệu dày cộp đưa cho Thượng:

"Đây là cuốn tài liệu về Cấu trúc dữ liệu nâng cao do tôi tự biên soạn. Em cầm về phòng mà đọc. Từ tuần sau, ngoài giờ học trên lớp, em có thể đến phòng lab của bộ môn bất cứ lúc nào."

Thượng đón lấy tập tài liệu, hai tay nâng niu như báu vật:

"Dạ em cảm ơn thầy nhiều lắm ạ! Em sẽ cố gắng đọc hết để lần sau thi không bị điểm năm nữa ạ!"

"Điểm số không quan trọng bằng bản chất tư duy." Thầy Vũ xua tay mỉm cười. "Về ký túc xá nghỉ ngơi đi."

"Vâng ạ, em chào thầy!"

Thượng cúi đầu chào rồi ôm tập tài liệu rảo bước ra khỏi văn phòng.

Khi cánh cửa gỗ khép lại, Thượng bước đi trên hành lang tầng năm lộng gió. Cậu khẽ vuốt ve bìa cuốn tài liệu của thầy Vũ, khóe môi nhếch lên một nụ cười thích thú.

Màn kịch ngơ ngác chiều nay đã thành công mỹ mãn. Cậu vừa giải thích hợp lý cho điểm số năm phẩy. Đồng thời, cậu mở đường hợp pháp tiếp cận hệ thống máy chủ và phòng lab của trường học.

Dưới sân trường, Tô Thanh Nhàn và Tiến béo đang đứng đợi bên chiếc ghế đá dưới tán cây bàng. Thấy Thượng bước ra, Nhàn vẫy tay gọi lớn:

"Thượng ơi! Xong chưa?! Ra quán u Nghị làm cốc trà đá thôi!"

"Đến ngay đây!"

Thượng chạy nhanh xuống những bậc cầu thang đá, hòa vào ánh nắng rực rỡ của buổi chiều Hòa Lạc.