Chương 5: Hai nồi thuốc đồng dưới mái lán Rằm tháng Bảy

Thuộc tiểu thuyết Bát Thuốc Cuối Của Bà Lang Xoan

Tác giả: · Thể loại: Huyền Huyễn · Đăng ngày · 2491 từ · khoảng 12 phút đọc

Rằm tháng Bảy. Mưa ngâu không dứt.

Từ sáng sớm, trước cửa hiệu Đoàn Thọ Đường đã dựng lên một cái lán tạm bằng liếp nứa. Dưới mái lán, hai cái nồi đồng lớn loại chứa được bốn mươi lít nước được đưa ra. Chúng được kê trên sáu viên gạch vồ xếp chồng đôi. Lửa than củi nhãn cháy rực. Một gã gia nhân trẻ tuổi cầm quạt nan quạt liên tục vào cửa lò để giữ nhiệt. Nước thuốc trong nồi sôi ùng ục. Nó bốc lên mùi đắng ngái, đặc quánh của phụ tử, cam thảo. Vị hăng nồng của mớ cỏ mực, rau má mà Nghi đã bí mật trộn vào từ đêm qua tỏa ra. Một chiếc bàn gỗ nhãn thấp được kê sát mép hiên. Bên cạnh là ba chồng thang gỗ xếp cao ngất để chuẩn bị cho việc múc thuốc.

Ngoài hè phố, người gánh thuê từ ngõ Hàng Gánh, kẻ ăn xin từ phía chợ, người già từ các xóm xa đã xếp thành một hàng dài dằng dặc hơn tám mươi con người. Một người đàn bà gầy gò bồng đứa nhỏ đỏ hỏn trên tay. Một ông lão chống cây gậy tre run rẩy. Tất cả đều mang theo bát sành, ống tre hoặc gáo dừa nứt nẻ để đựng thuốc. Mưa ngâu nặng hạt dần. Người ta phải căng thêm một tấm bạt dứa loang lổ để che chắn. Tấm bạt bị thủng một lỗ ngay giữa. Nước mưa dột xuống từng dòng đều đặn. Nước rơi trúng một góc chiếc bàn gỗ kê sổ y.

Đoàn Thị Nghi đứng nép bên giàn phơi dưới hiên. Tay trái nàng đang giữ mép một chiếc thúng tre nặng trĩu những vị thuốc nam. Nàng cử động rất chậm. Tay trái nhấc từng nắm lá đưa lên kệ. Tay phải thõng xuống. Nàng giấu nó kín sau vạt áo tràm. Mỗi lần cử động, bả vai phải của nàng lại nhói lên một nhịp. Sự đau đớn thật khô khốc. Độc tính của bát thuốc dì Hai đưa đêm trước vẫn còn đó. Nó không giết nàng ngay. Nó đang gặm nhấm sự linh hoạt của các thớ cơ. Nghi dùng tay trái nhặt một chiếc rổ. Động tác vụng về khiến chiếc rổ suýt rơi xuống đất. Nàng phải dùng khuỷu tay phải tì mạnh vào cột gỗ. Chiếc rổ đứng yên.

"Lùi lại, người ta sắp đến rồi."

Dì Hai Điểm bước ra từ gian trong. Tay bà cầm một chồng bát sứ sạch. Bà vẫn vậy. Tóc vấn không lệch một sợi. Bước đi nhẹ như gió thoảng trên sân gạch ướt. Bà nhìn lướt qua nồi thuốc. Bà nhìn Nghi. Ánh mắt dừng lại ở cánh tay phải đang giấu kín của nàng.

"Tay con còn đau thì vào trong nghỉ. Việc phát chẩn đã có dì và các bác lo."

"Con đứng được." Nghi đáp cộc. Tay trái nàng chậm cầm lấy chiếc khăn mặt. Nàng lau vết nước dột trên mặt bàn. Nàng phải mất hai lượt lau mới làm khô được chỗ nước ấy. Động tác chậm hơn hẳn mọi ngày.

Ngoài hè phố, tiếng gậy tre gõ nhịp trên đá phiến báo hiệu. Đám đông xôn xao. Mọi người dạt ra.

Vũ Đình Sâm bước tới. Ông quan Thái y mặc áo gấm xanh thẫm. Chân đi giày hạ ban. Một người lính đi bên cạnh che chiếc lọng tía để mưa không chạm đến gấu áo. Gương mặt ông gầy. Nước da trắng xanh như người thiếu nắng lâu ngày. Đôi mắt lạnh lẽo lướt qua biển người trước cửa hiệu. Đi theo hầu ông là một tiểu lại. Người này mang theo tráp gỗ đựng con dấu và hộp mực đỏ.

Ông Đoàn Bỉnh run rẩy bước ra. Vạt áo the sũng nước mưa.

"Bẩm quan, Đoàn Thọ Đường đã chuẩn bị xong. Một trăm thang thuốc bổ chính khu tà, sẵn sàng phát cho dân phố."

Vũ Đình Sâm không nhìn ông Bỉnh. Ông đi thẳng tới chiếc bàn gỗ. Ông bắt đầu soát xét theo trình tự nghiêm ngặt. Đầu tiên ông lật xem tờ giấy phép hành nghề dán trên vách. Ông soi kỹ sổ nhập dược liệu từ tháng trước. Sau đó ông xem đến sổ bán lẻ. Ông sai người hầu cầm đèn lồng đi vào tận kho. Người hầu ngó nghiêng các hộc tủ gỗ trước khi quay trở lại bên nồi thuốc đang sôi.

Ông dùng hai ngón tay nhấc chiếc bút lông. Ông chấm nhẹ vào nghiên mực đá đặt trên chiếc khay đồng. Giọng ông đều đều:

"Dược liệu nhập từ đâu? Có đủ chứng từ của hiệu buôn phía Đông không?"

"Bẩm quan, có đủ ạ." Ông Bỉnh thưa. Trán ông lấm tấm mồ hôi.

"Nấu từ giờ nào?"

"Bẩm quan, từ giờ Dần ạ."

Vũ Đình Sâm không nói thêm. Ông cúi xuống ghi vào sổ y. Dòng chữ nho sắc sảo hiện ra trên mặt giấy bản kê trên một tấm bìa cứng: *“Dược vị bất minh, hạ đẳng.”* (Vị thuốc không rõ, hạng thấp). Những nét mực đen nhìn thật khô khốc.

Tim Nghi đập mạnh. Ông ta chỉ cần gạch một đường nữa. Đoàn Thọ Đường sẽ mất tên trên sổ y ngay trong sáng nay.

"Múc thuốc." Vũ Đình Sâm ra lệnh.

Bác Cả Vạc cầm cái gáo gỗ lớn. Bác sục gáo vào nồi thuốc sôi sùng sục. Dòng nước nâu sẫm đổ vào bát sứ. Khói bốc nghi ngút.

"Khoan đã."

Giọng Nghi vang lên. Tiếng nàng không lớn nhưng đủ để tiếng gáo gỗ khựng lại giữa chừng. Nàng bước ra khỏi bóng tối dưới hiên. Nàng dùng tay trái cầm lấy một chiếc gáo nhỏ làm bằng gáo dừa có cán tre dài.

"Con làm gì thế?" Ông Đoàn Bỉnh hối hoảng quát. Ông định bước tới giật lấy cái gáo. Cái nhìn của Vũ Đình Sâm đã chặn ông lại.

Dì Hai bước tới. Tay bà giữ lấy vai Nghi: "Con bé này lại phát bệnh rồi. Thưa quan, cháu nó mới ốm dậy, đầu óc còn chưa tỉnh táo..."

Nghi không nhìn dì Hai. Nàng bước thẳng tới trước mặt Vũ Đình Sâm. Nàng dùng tay trái vụng về múc thuốc. Do tay trái không thuận, nàng phải múc tới lần thứ ba mới đầy được gáo thuốc. Tiếng nước sóng sánh chảy xuống mặt sân gạch.

"Thầy, dì. Thuốc phát cho dân, con là đích nữ, phải uống bát đầu để chứng lòng thành của hiệu."

Nàng không đợi ai trả lời. Nghi đưa gáo thuốc lên miệng. Dòng nước nóng bỏng tràn vào khoang miệng. Nàng ngậm lấy ngụm thuốc đắng. Nàng đưa dòng nước đi vòng qua chân răng. Nước chạm vào mặt dưới của lưỡi. Nàng đếm thầm từ một đến ba. Sau đó nàng mới nuốt xuống. Quy trình này ngắn hơn hẳn nghi thức thông thường. Nàng biết hàng chục cặp mắt đang đổ dồn về phía mình.

Xung quanh, một người đàn ông đặt cái rổ mây xuống sàn gạch. Âm thanh nghe một tiếng *bộp*. Một đứa nhỏ đang thút thít bỗng nín bặt. Nó dụi đầu vào vai mẹ. Tiếng guốc mộc của ai đó khẽ lùi lại trên nền đá phiến. Tiếng gỗ va vào đá thật khô khốc.

Vị đắng xé của phụ tử nổ tung trên đầu lưỡi. Sau cái đắng ấy là một vị chát gắt. Nó cay nồng. Vị thuốc làm tê dại toàn bộ niêm mạc. Đây không phải vị cay của gừng. Nó cũng không phải vị chát của vỏ quế.

Nghi đặt cái gáo xuống bàn gỗ. Một tiếng *cạch* vang lên.

"Nồi thuốc này không phát được."

Vũ Đình Sâm ngừng bút. Ông ngẩng đầu lên. Đây là lần đầu tiên ông nhìn thẳng vào cô gái nhỏ trước mặt.

"Nói."

Nghi hít một hơi sâu. Lưỡi nàng bắt đầu tê cứng. Nàng cảm giác như có hàng ngàn mũi kim châm vào cuống họng. Nàng nói. Giọng nàng khản đặc nhưng rành mạch:

"Việc thứ nhất: Trong nồi có Phụ tử. Nhưng đây là Phụ tử chế dối. Nó mới ngâm nước muối được ba ngày thay vì bảy ngày. Phụ tử sao mới chín phần da mà lõi còn nguyên nhựa độc. Ai uống vào, nhẹ thì tê môi, nặng thì loạn mạch mà chết."

Sắc mặt dì Hai Điểm hơi biến đổi. Bà vẫn đứng im như một pho tượng.

"Việc thứ hai: Người đứng bên chảo sao mẻ Phụ tử này đã rút bớt hai canh giờ lửa than để tiết kiệm công sức. Người đó ngồi bếp. Tâm không đặt ở lò."

"Việc thứ ba:" Nghi cảm thấy đôi chân mình bắt đầu run rẩy. Hơi thở nàng nóng rực. "Toàn bộ số Phụ tử độc này vẫn còn nằm ở hộc số năm, dãy thứ hai bên trái kho thuốc. Bẩm quan, người của Viện chỉ cần vào bẻ thử một củ là rõ trắng đen."

Nói xong chữ cuối cùng, mạch máu trong người Nghi như cuộn lại. Nàng cảm thấy một cơn lạnh buốt dọc sống lưng. Toàn thân nàng đổ sụp xuống sân gạch ướt.

"Nghi!" Ông Đoàn Bỉnh lao tới đỡ lấy con gái.

Cả sân im phăng phắc. Tiếng mưa rơi trên mái lá nghe rõ mồn một. Vũ Đình Sâm nhìn Nghi đang nằm lịm trong tay cha. Ông nhìn sang cụ Chuẩn. Cụ đang đứng lặng lẽ nãy giờ ở góc hiên.

"Lão thợ sao, lời con bé nói có đúng không?"

Cụ Chuẩn không nói một lời. Cụ rời khỏi chiếc ghế đẩu. Một tay cụ vịn vào chiếc cột hiên để đứng vững. Đôi chân già nua lê bước từng nhịp trên nền gạch. Cụ đi tới cái bồ thuốc đang đặt cạnh nồi. Cụ khom lưng bốc một nắm củ nâu xám lên. Cụ đưa nắm thuốc sát mũi ngửi một hơi dài. Cụ chọn ra một mẩu to nhất. Cụ dùng đôi bàn tay sần sùi bẻ đôi một cách quyết đoán.

Cụ chìa cái lõi trắng hếu ra sát mặt quan Thái y. Lõi thuốc còn vương nhựa dính. Ông nhìn rõ màu sắc. Ông ngửi thấy mùi hăng nồng. Sau đó, cụ quay lại phía kệ. Cụ lấy từ một hộc khác một nắm phụ tử đã chế kỹ. Cụ bẻ đôi ra để so sánh hai màu lõi khác biệt hoàn toàn. Cụ Chuẩn vẫn im lặng. Cụ chỉ đưa mắt nhìn quan Thái y. Cụ chỉ tay vào đống thuốc hỏng.

"Mở hộc số năm!" Vũ Đình Sâm gằn giọng.

Bác Cả Vạc run rẩy lấy chùm chìa khóa đồng từ thắt lưng dì Hai. Bác tra vào ổ khóa kho. Tiếng lẫy sắt bật lên khô khốc. Bên trong hộc số năm, những củ phụ tử chế dối được xếp chồng lớp. Cái nào cũng mang vẻ ngoài đánh lừa. Lõi bên trong chứa đầy độc chất.

Vũ Đình Sâm cầm nửa củ thuốc lên. Đôi lông mày ông nhướn nhẹ. Ông nhìn sang phía dì Hai Điểm. Dì Hai vẫn đứng đó. Đôi bàn tay bà đan vào nhau đặt trước bụng. Gương mặt không một chút sợ hãi hay hối lỗi. Bà chỉ khẽ cúi đầu. Bà im lặng nhận lấy sự phán xét không thành lời.

Ông quan Thái y cầm bút. Ông gạch mạnh dòng chữ cũ trên sổ y. Ông viết đè lên đó bằng những nét chữ to và đậm:

*“Tạm giữ sổ y. Gia hạn mười lăm ngày để thanh tẩy kho thuốc. Sai một lần nữa, đóng cửa.”*

Vũ Đình Sâm đứng dậy. Ông phẩy tay. Người lính che lọng bước theo. Trước khi đi, ông liếc nhìn Nghi một lần cuối. Ông bước ra màn mưa.

Đám đông ngoài hè phố bắt đầu tản đi trong tiếng bàn tán xôn xao. Mấy người gánh thuê lẳng lặng vác những đôi quang gánh không. Hàng người dưới mái bạt nhanh chóng tan ra như mây khói. Bác Cả Vạc và gia nhân bắt đầu khiêng nồi thuốc đổ bỏ. Dòng nước nâu thẫm chảy tràn trên sân gạch. Nước hòa vào mưa trôi xuống cống lạch.

Dì Hai Điểm bắt đầu dọn dẹp sân hiên. Bà dùng đôi tay gầy nhom nhặt từng chiếc bát sứ bẩn xếp vào chậu gỗ. Bà cầm chiếc chổi tre quét sạch những mảnh thuốc vỡ trên nền gạch. Bà dùng khăn ướt lau kỹ vết mực rớt trên mặt bàn gỗ. Mọi việc bà làm đều chuẩn xác. Sự lạnh lùng bao trùm lấy bà. Bà không một lời bình phẩm.

Trong nhà, ông Đoàn Bỉnh đặt Nghi nằm lên phản gỗ. Nàng đã tỉnh. Đôi mắt nàng mờ đục. Môi nàng tím tái.

"Nghi à... Hộc phụ tử hư đó phải bỏ đi hết chứ? Rồi từ mai ai sẽ đứng chảo sao để kịp đơn hàng nhà phủ, liệu người ta có tới nhận không?" Ông Bỉnh hỏi dồn.

"Bỏ hết. Con đứng." Nghi đáp ngắn gọn.

Ông nhìn sang dì Hai. Dì Hai vẫn giữ vẻ mặt điềm nhiên. Bà tiến tới nhặt chiếc chìa khóa kho rơi trên đất. Bà giắt nó lại vào dải rút.

"Nhà túng, tôi tính cắt bớt vài công than." Dì Hai nói. Giọng bà nhẹ bẫng như thể đang nói về chuyện giá rau ngoài chợ. "Ai ngờ con bé lại nếm ra được."

Bà quay lưng đi vào gian trong. Bóng dáng bà đổ dài trên nền đất ẩm. Không có sự trừng phạt nào. Không có lời xin lỗi nào. Trong cái nhà này, dì Hai vẫn là người nắm giữ chìa khóa kho. Ông Bỉnh cần bà để duy trì những con số trong sổ sách.

Ông Đoàn Bỉnh quay lại nhìn Nghi. Ánh mắt ông lần đầu tiên có sự bối rối và kiêng dè. Cụ Chuẩn bước tới. Cụ đẩy về phía nàng một chiếc đòn ghế thấp. Cụ chỉ tay vào vị trí bên cạnh chảo sao lớn nhất giữa sân. Cụ đặt vào bàn tay trái của nàng một chiếc xẻng đồng nhỏ. Đây là loại chuyên dùng để đảo thuốc.

"Sáng mai, đứng bếp với lão."

Nghi khẽ gật đầu.

Ở rìa sân, nơi đám người nhà họ Vũ đang sửa soạn lên kiệu đi về phía phủ, một người hầu già tóc bạc trắng đứng khựng lại. Ông ta nhìn vào trong hiên. Nghi đang chống tay trái đứng dậy. Tay phải nàng hơi ghì xuống. Cùi tay nàng tì lên mặt bàn gỗ để lấy đà. Bàn tay nàng thõng ra một cách kỳ lạ.

Người hầu già nheo mắt. Ông ta lẩm bẩm với tên lính đứng cạnh:

"Con bé cầm dao giống bà lang chết trong ngục năm nào."

Không ai đáp lại.

Nghi đặt con dao xuống thớt. Nàng không quay đầu.