Chương 4: Bát thuốc an thần đêm trước ngày Rằm

Thuộc tiểu thuyết Bát Thuốc Cuối Của Bà Lang Xoan

Tác giả: · Thể loại: Huyền Huyễn · Đăng ngày · 2087 từ · khoảng 10 phút đọc

Đêm mười bốn tháng Bảy, mưa ngâu trút xuống mái ngói Đoàn Thọ Đường ròng rã không ngớt.

Nước mưa theo rãnh xối chảy vào sân gạch, làm bắn những tia trắng xóa lên chân cột gỗ. Trong buồng sao, tiếng than nổ lách tách bị lấp đi bởi tiếng nước đổ trên tán lá chuối. Những người làm gánh thuê đang tất tả khiêng những kiện thuốc đã đóng gói xong đặt lên sạp cao. Chốc chốc, một gã thợ lại hô lớn để át tiếng mưa:

"Cẩn thận cái góc! Thuốc này mai phát chẩn, để ẩm là mất thiêng đấy!"

Đoàn Thị Nghi đứng tựa cửa nhìn ra sân. Hai ngày nay, dì Hai Điểm đã khéo léo điều nàng ra khỏi buồng sao. Công việc của nàng giờ là dọn dẹp kho thuốc cũ ở cuối dãy, nơi ẩm thấp và cách xa mọi tiếng dao cầu thuyền tán. Những bao tải dược liệu đổ về từ phố Đông được đưa thẳng vào kho sau, bỏ qua mọi khâu kiểm nếm thông thường dưới sự giám sát của dì Hai.

"Cô cả sao chưa đi nghỉ?"

Bà Hai Điểm bước ra từ hành lang tối, tay bưng một chiếc khay có bát sứ bốc hơi nghi nghiút. Bà đi lại nhẹ nhàng, tà áo lụa không một nếp nhăn dù xung quanh đầy bụi bặm và khói thuốc. Bà đặt khay xuống cái phản gỗ bên cạnh Nghi, kéo nàng ngồi xuống.

Bà không đi ngay. Bà ngồi lại. Cái bóng bà đổ dài trên mặt phản gỗ, nặng nề. Bà đưa tay gấp lại chiếc khăn vuông đặt bên cạnh bát thuốc cho thật ngay ngắn. Tiếp đó, bà vươn người kéo bấc đèn dầu trên kệ cao thêm hai ly. Bà cúi xuống, nhặt một mẩu vỏ quế vụn rơi trên chiếu, bỏ vào túi áo. Tay bà đẩy nhẹ cái đôn sứ lại gần chân Nghi hơn. Cuối cùng, bà dùng cả hai tay vuốt lại vạt áo lụa trên gối, phẳng lì. Bà lấy ngón tay trỏ di nhẹ một vết ố trên khay gỗ. Bà chỉnh lại đôi guốc dưới gầm phản cho mũi hướng ra ngoài. Bà cầm chiếc quạt nan lên rồi lại đặt xuống vị trí cũ. Bà miết nhẹ mép chiếu điều nơi Nghi đang ngồi. Bà nhìn lên xà nhà rồi khẽ phủi bụi trên cổ tay áo.

"Thầy con bảo mấy hôm nay con xanh quá. Sợ là cái dạo mệt vừa rồi chưa dứt hẳn. Dì tự tay sắc bát thuốc an thần này, con uống đi rồi vào buồng mà nằm sớm. Mai Rằm, nhà mình bận từ canh năm, không nghỉ bây giờ thì mai không gượng nổi đâu."

Nghi không đáp. Bà Hai lại tiếp, giọng vẫn nhã nhặn:

"Bên nhà Đoàn Thị Lụa vừa cho người sang báo, mai họ cũng phát chẩn ở đình làng. Phố xá đang xầm xì chuyện nhà mình đổi nguồn hàng từ phố Đông. Con uống đi cho khỏe, mai còn ra đứng tiếp khách với dì, cho người ta thấy nhà mình vẫn yên ổn."

Nghi nhìn bát thuốc màu nâu sẫm, hơi nóng phả lên mang theo mùi cam thảo dây và mạch môn ngọt lịm. Nàng đưa tay cầm bát. Ngón tay phải của nàng hơi run khi chạm vào thành sứ nóng. Nàng nghiêng bát, quan sát dòng nước thuốc. Nước sánh, bám vào thành bát một lớp màng mỏng màu nâu vàng. Nàng nhấp một ngụm nhỏ, không nuốt ngay mà đưa thuốc đi vòng quanh chân răng phía trước rồi mới đẩy dần vào cuống họng. Nàng đếm thầm từ một đến bảy để cảm nhận độ tê. Thuốc nóng đi đến đâu nàng biết đến đó. Nàng nuốt xuống thật chậm. Nàng quan sát bọt thuốc đọng lại trên mặt nước. Nàng hít sâu để ngửi kỹ hậu vị đọng lại nơi vòm họng.

Vừa chạm đầu lưỡi, vị ngọt của cam thảo tan biến ngay lập tức. Thay vào đó là một cảm giác tê râm ran. Vị đắng này không phải cái đắng thanh của thuốc bắc đã qua chế tẩm, mà là cái đắng xé của phụ tử sao non. Liều này đủ để làm một người lớn ngủ mê mệt hai ngày, nhưng không đủ để gây chết người.

Dì Hai vẫn ngồi đó, mắt nhìn chăm chăm vào bát thuốc. Nghi chỉ có một nhịp để quyết. Nếu không uống, bà sẽ nghi ngờ.

"Dạ không đắng ạ. Con cảm ơn u... thưa dì."

Nghi lỡ giọng. Bà Hai Điểm khựng lại nửa nhịp, hàng chân mày tỉ mỉ hơi nhướn lên nhưng rồi ngay lập tức giãn ra. Bà mỉm cười.

"Con gái ở phố mà ăn nói cứ như người dưới làng thế. Uống đi con, uống cho nóng."

Nghi bưng bát, nốc một hơi cạn sạch. Chất lỏng nóng rát trôi xuống cổ họng. Nàng đặt bát không xuống khay.

"Con xin phép vào nằm trước."

Bà Hai Điểm hài lòng đứng dậy, cầm lấy bát không. Bà đi ra, tiếng cửa gỗ khép lại sau lưng, rồi có tiếng thanh gỗ gài ngang bên ngoài.

Ngay khi tiếng bước chân dì Hai vừa mất hẳn, Nghi lao mình về phía ống nhổ sứ đặt ở góc phản. Nàng vịn chặt vào cạnh phản gỗ nhám. Nàng thọc hai ngón tay trái vào cuống họng, móc mạnh. Nàng nôn vào chiếc ống nhổ sứ sứt cạnh. Nàng nôn ra một ngụm nước lớn đầy bọt trắng. Nàng móc tiếp lần thứ hai, dịch nôn loãng hơn và bắt đầu có màu nâu nhạt. Đến lần thứ ba, nàng chỉ còn nôn ra mật xanh mật vàng, vị chua lòm. Lần thứ tư, nàng chỉ nôn ra một chút nước bọt trong veo. Cổ họng nàng khô khốc, không còn gì để ra nữa.

Toàn thân Nghi lạnh ngắt. Nàng vớ lấy chiếc chăn mỏng đầu phản, quấn chặt quanh người nhưng vẫn run bần bật. Nàng kéo thêm chiếc gối mây kê sát vào lưng. Miệng nàng đắng ngắt và tê dại. Nàng bò tới ấm nước vối nguội, hớp một ngụm lớn, súc mạnh trong khoang miệng rồi nhổ thẳng vào ống nhổ. Nàng súc miệng thêm ba lần nữa bằng nước lạnh. Nàng nằm vật xuống chiếu, nghiêng người hẳn về phía bên trái để giữ cho tim không bị ép.

Nàng đưa tay phải lên, định cầm lấy chiếc lược sừng đặt trên gối. Ngón tay chạm vào lược nhưng không có cảm giác. Nàng cố sức cầm lên. Chiếc lược rơi khỏi tay, chạm xuống mặt gỗ phản nghe một tiếng "cộp" khô khốc. Vật rơi ngay trước mắt nhưng nàng không cảm nhận được độ nặng của nó. Một phần cơ thể nàng đã mất đi cảm giác. Nàng nhắm mắt đếm nhịp thở. Bàn tay phải vẫn bất động như khúc gỗ. Nàng thử cử động ngón út nhưng thất bại.

"Phải xuống buồng sao..."

Nàng thì thầm bằng cái lưỡi cứng đờ. Nghi lết ra cửa sổ phía sau buồng. Nàng không thể trèo như mọi khi. Nàng dùng vai trái tì mạnh vào cánh cửa sổ cũ, dùng toàn lực đẩy nửa thân người qua bệ gỗ. Đôi chân nàng lăng ra phía ngoài, cả người đổ sụp xuống đống lá khô sũng nước bên dưới.

Mưa mười bốn tháng Bảy lạnh buốt. Nghi bám vào vách tường đá nhám, lê bước chân. Đường đi hôm nay khác hẳn. Nàng không đi lối sân gạch mà chọn đi men theo chân tường, nơi có mái hiên che bớt một phần mưa. Nàng phải dừng lại ba lần để thở. Nàng vịn vào những gốc cột gỗ lim lạnh toát. Nàng tựa lưng vào vách tường gạch tổ ong. Nàng dừng lại bên cạnh máng nước sũng bùn. Mỗi lần dừng, nàng lại vịn chặt vào những gờ đá sần sùi cho đến khi móng tay đau nhức. Việc di chuyển này ngốn mất của nàng gần một khắc đồng hồ.

Nguồn sáng từ chiếc đèn lồng treo xa xa hắt lại le lói. Ánh sáng ấy yếu ớt và rung rinh trong gió. Khi đi qua góc kho, ánh sáng chuyển sang màu đỏ đục của lò than vọng lại từ buồng sao. Tiếng mưa trên mái tôn đổ xuống rào rào khiến tai nàng ù đi, không còn nghe rõ tiếng bước chân của tuần đinh phía cổng trước.

Cửa buồng sao không khóa, chỉ khép hờ. Nghi lách người vào trong.

Giữa gian buồng, một trăm thang thuốc phát chẩn đã được xếp thành mười chồng ngay ngắn. Mỗi chồng đúng mười thang thuốc cao ngất. Tất cả được kê trên những tấm ván gỗ khô để tránh hơi đất ẩm mốc. Phía trên mỗi chồng phủ một lớp vải mùng mỏng để ngăn bụi than bay vào. Các chồng thuốc được buộc lại bằng lạt tre nhuộm màu xanh cánh trả. Mỗi nút thắt lạt đều quay về một hướng đồng nhất. Dưới gầm sạp, người ta còn rắc một lớp vôi bột trắng để chống kiến.

Nghi quỳ xuống cạnh chồng thuốc đầu tiên. Nàng dùng tay trái và răng để tháo nút buộc lạt tre. Nàng dùng ngón tay trái lóng ngóng cởi từng nếp gấp của tờ giấy bản màu vàng ngà. Giấy được gấp làm ba nếp ngang, hai nếp dọc rất kỹ lưỡng. Nàng mở theo đúng thứ tự từ ngoài vào trong. Nàng lật nếp giấy bên trái trước. Tiếp đó nàng lật nếp giấy bên phải. Cuối cùng nàng mới mở nếp gấp chính giữa. Bên trong, các vị thuốc được xếp theo lớp: phía dưới là sinh địa và mạch môn màu đen sẫm, lớp giữa là xuyên khung xám nhạt, trên cùng là phụ tử lát mỏng.

Nghi kiểm tra xong vị thuốc rồi bắt đầu gói lại. Đây là việc khó nhất. Nàng dùng tay trái giữ một mép giấy bản, dùng cùi tay phải ép chặt khối thuốc ở giữa để không bị xô lệch. Nàng dùng răng lôi mép giấy bản còn lại sang, đè lên lớp cũ. Từng nếp gấp phải khớp đúng vào vết cũ không sai một ly. Nàng dùng tay trái quấn sợi lạt tre vòng quanh gói thuốc. Để thắt nút, nàng phải ngậm một đầu lạt, tay trái luồn đầu kia qua khe hở rồi giật mạnh bằng cổ và răng. Nàng phải tì cả ngực vào gói thuốc để giữ cố định. Mồ hôi vã ra trên trán nàng dù trời đang lạnh. Nàng thử tới lần thứ tư mới xong một nút thắt. Nút lạt nằm chính giữa, nếp giấy phẳng phiu như chưa từng bị động tới. Nàng mất mười phút chỉ để hoàn thiện một gói duy nhất. Nàng kiểm tra lại độ căng của sợi lạt cho giống các gói khác. Nàng vuốt phẳng bốn góc giấy để không còn nếp nhăn mới.

Nàng lướt nhìn sang chiếc bàn gỗ kê cạnh đống thuốc. Cuốn sổ kiểm kê nằm đó. Nàng lật trang cuối. Nét chữ ở những trang đầu là của cha nàng, nét thanh đậm rõ ràng. Nhưng ba trang cuối, nét chữ gầy mảnh, những nét móc ngược nhọn hoắt trông khác hẳn. Không có một lời giải thích nào cho sự thay đổi này trong sổ.

Mưa ngớt dần. Tiếng gà gáy canh tư vọng lại. Ánh sáng lờ mờ rọi lên những chồng thuốc vàng nhạt.

Cánh cửa gỗ kẽo kẹt mở ra.

Cụ Chuẩn bước vào, vai đeo chiếc bị cói, tay cầm ống thổi than. Cụ dừng lại khi thấy Nghi đang ngồi bệt dưới đất, lưng dựa vào chồng thuốc.

Cụ xoay nửa người bên tai phải về phía Nghi, nheo mắt nhìn. Ánh sáng ban mai rọi thẳng vào bàn tay phải đang đặt trên đầu gối của nàng. Bàn tay ấy đang run lên từng nhịp đều đặn, không thể dừng lại.

Cụ Chuẩn nhìn cái tay run, rồi nhìn sang chồng thuốc dưới chân Nghi. Đôi lông mày cháy sém của cụ nhíu lại. Cụ lặng lẽ đặt ống thổi than xuống, bước tới, đẩy cái ghế đẩu thấp về phía nàng.

"Canh năm rồi," cụ nói, giọng cộc lốc. "Lửa nhóm sớm thì thuốc mới dậy mùi."

Cụ đứng đó, chắn giữa Nghi và cánh cửa. Nàng nhìn cụ, tay phải vẫn không ngừng run rẩy dưới ánh ngày Rằm.