Chương 1: Tiếng chìa khóa kho trên sân gạch ngày lễ

Thuộc tiểu thuyết Mười Một Việc Của Con Gái Vợ Lẽ

Tác giả: · Thể loại: Ngôn Tình · Đăng ngày · 2328 từ · khoảng 12 phút đọc

Chiếc chìa khoá kho

Sáng mười ba tháng Tám, trời trong, nắng đổ xuống sân gạch nhà trên nóng như nung.

Ngần quỳ ở hàng thứ ba. Cái nóng xuyên qua lớp áo vải nâu bốn thước, đốt rát bả vai nàng. Hai đầu gối nàng đã tê dại, cảm giác như những chiếc kim nhỏ đâm li ti vào xương tủy. Phía trước, hàng quỳ đầu tiên là bà cả và cô Hai. Hàng thứ hai là cô Ba, cô Tư và cậu cả. Nàng đứng cuối cùng trong số những người mang họ Lê, quỳ sát mép sân, nơi bóng râm của mái hiên không chạm tới.

Trong phủ quan Tham tụng, trật tự được đo bằng những khoảng cách. Ngần nhìn những viên gạch bát tràng dưới gối mình. Nàng biết rõ, chỉ mười lăm phút nữa, tuần hương thứ hai sẽ tàn và nhà ngang sẽ được gọi lên dâng lễ. Nàng biết, vì nàng đã từng quỳ ở đúng vị trí này, vào đúng ngày này, sáu năm về trước.

Mùi trầm hương nồng đậm quẩn quanh không khí đại sảnh, nơi đặt bàn thờ ông nội. Ngần ngước mắt nhìn lên. Cha nàng — quan Tham tụng Lê Đình Chương — đứng uy nghiêm trước án gian. Ông mặc áo bào sẫm màu, tay cầm thẻ hương, môi mấp máy những lời khấn mà đứng từ xa không ai nghe rõ.

Ông chỉ nói hai câu khi quay ra nhìn đám con cháu đang quỳ:

— Lễ bạc lòng thành. Các con giữ mình cho xứng đức cha ông.

Chỉ vậy. Ông không nhìn xuống hàng quỳ thứ ba, nơi Ngần đang thu mình lại.

Bà cả đứng dậy, chiếc chìa khóa kho đeo ở dải rút khẽ va vào nhau, phát ra tiếng kêu đanh gọn. Bà không nhìn ai, chỉ khẽ gật đầu với vú Đãi đang đứng chờ ở lối đi phía bếp.

— Bày cỗ.

Tiếng bà cả không cao, nhưng người làm tản ra ngay lập tức. Ba mâm trên dành cho khách và những người vai vế được bưng vào nhà chính. Hai mâm dưới dành cho nhà ngang và đám gia nhân được đặt ở hành lang nối bếp. Ngần nhìn theo những mâm đồng sáng choang. Trên mâm trên có đĩa xôi vò vàng rộm, gà luộc ngậm hoa hồng, và bát bóng thả tỉ mỉ. Mâm dưới chỉ có thịt luộc thái mỏng và đậu phụ rán.

Ngần chớp mắt. Cái nắng làm mắt nàng hoa lên, nhưng ký ức thì rõ như in một vệt mực tàu. Chiều nay, sau khi khách khứa tan, bà cả sẽ vào kho gạo để kiểm lại sổ chi. Bà sẽ phát hiện mất một chiếc vòng tay vàng để trong chiếc tráp gỗ góc kho. Và vì dì Bảy Sim là người duy nhất vào kho lấy gạo nếp đong xôi sáng nay, bà sẽ bị khép tội ăn cắp.

Đó là khởi đầu của những ngày dì Bảy Sim bị giam lỏng trong nhà ngang, bị cắt phần gạo mỗi tháng từ một thưng xuống còn nửa thưng, và rồi chết mòn vì bệnh tật ba năm sau đó.

— Cô Năm mệt à?

Một giọng nói trầm thấp vang lên bên cạnh. Ngần giật mình. Cậu cả đã đứng dậy từ lúc nào, đang chìa ra một chiếc khăn tay trắng muốt.

— Nắng quá, cô cầm lấy mà lau.

Ngần không nhìn vào mắt cậu. Nàng cảm thấy một luồng hơi lạnh chạy dọc sống lưng, dù mồ hôi đang chảy ròng ròng. Trong đầu nàng hiện lên hình ảnh một đêm mưa nhiều năm sau, khi nàng nằm chờ chết ở nhà chồng, và chính con người này đã đứng ở hiên nhà, lạnh lùng bảo người hầu rằng không cần đi mời thầy thuốc vì đã đến số rồi.

Nàng khéo léo lùi lại một bước, đầu cúi thấp, chỉ vào con sen đang bưng thau nước rửa tay đi ngang qua.

— Em không dám. Chị Mận đang cần khăn, cậu cứ đưa cho chị ấy.

Nàng lách người, đi thẳng về phía bếp trước khi cậu cả kịp nói thêm câu nào. Cánh tay cậu khựng lại giữa không trung. Không ai để ý đến một đứa con vợ lẽ vừa từ chối lòng tốt của cậu cả, vì lúc này, tất cả sự chú ý đều dồn vào việc thu dọn cỗ.

Ngần tìm thấy vú Đãi ở cửa kho gạo. Vú đang bận rộn xếp lại những chiếc thúng không. Ngần tiến lại gần, tay khẽ miết vào vạt áo sờn của vú.

— Vú ơi.

Vú Đãi nhìn nàng, đôi mắt già nua đầy nếp nhăn nheo lại.

— Cô Năm không vào ăn đi, đứng đây làm gì?

— Vú này, — Ngần nói nhỏ, giọng đều đặn. — Sáng nay dì con vào lấy gạo nếp, hình như sổ đong bị lệch một ít. Con sợ lát nữa mẹ cả kiểm sổ lại mắng vú không trông kho kỹ. Vú xem, hay là bảo dì con đong lại cả kho ngay bây giờ? Tiện thể có các chị ở đây làm chứng, sau này khỏi ai nói ra nói vào.

Vú Đãi dừng tay, nhìn Ngần dò xét. Vú là người giữ kho, nếu sổ lệch, người đầu tiên bị quở là vú. Vú không thương dì Bảy Sim, nhưng vú sợ bà cả.

— Sổ lệch sao được? Tôi trông kỹ lắm mà.

— Con nghe người ta kháo nhau ở cổng sau, hình như gạo trong kho vơi hơn số ghi, — Ngần bồi thêm một câu. — Vú giúp dì con một lần, dì con đong nhanh lắm. Vú biết nghề cũ của dì rồi đấy.

Vú Đãi im lặng. Vú đang cần dành dụm mười hai quan để chuộc con trai ngoài bến phà. Vú không muốn mất chỗ làm lúc này.

— Được rồi. Để tôi thưa với bà cả một tiếng. Coi như đong lại để bàn giao kho chiều nay.

Mười phút sau, mẹ Ngần được gọi vào kho gạo. Bà cả đứng ở cửa kho, tay cầm cuốn sổ chi bằng giấy bản, đôi mắt sắc lẹm nhìn vào những bao gạo xếp chồng lên nhau. Dì Bảy Sim run rẩy, hai bàn tay to, thô ráp đan chặt vào nhau. Ngần đứng nép sau cánh cửa, khẽ gọi:

— Thưa dì, bà cả gọi kìa.

Dì Bảy Sim thoáng sững sờ khi nghe con gái gọi mình như thế trước mặt bao người làm, nhưng bà chỉ kịp gật đầu rồi lật đật bước vào bên trong.

— Dì đong đi, — Bà cả nói, giọng không chút cảm xúc. — Đong cho đúng số trong sổ. Tôi đứng đây xem.

Ngần đứng ở góc sân, tim đập mạnh trong lồng ngực. Nàng quan sát mẹ mình tiến đến bên thúng gạo.

Dì Bảy Sim cầm cái đấu gỗ. Đôi bàn tay vốn chỉ quen với việc bán hàng xáo ở bến Đông bỗng trở nên linh hoạt lạ thường. Bà múc gạo, đôi tay lắc nhẹ để hạt gạo nằm khít vào nhau, rồi dùng một thanh tre gạt ngang miệng đấu. Một thưng. Hai thưng. Tiếng gạo rơi rào rào vào thúng nghe đều đặn như tiếng mưa.

Mẹ nàng không dùng đến cân, chỉ bằng cảm giác của đôi bàn tay đã giã gạo hai mươi năm, mỗi đấu gạo bà đong ra đều chuẩn xác đến mức kinh ngạc. Ba con sen đứng quanh đó há hốc mồm nhìn.

— Năm thúng tròn, lẻ mười hai thưng, — Dì Bảy Sim thưa, đầu cúi thấp.

Vú Đãi đối chiếu với sổ chi, rồi gật đầu với bà cả.

— Thưa bà, khớp ạ. Không thiếu một hạt.

Bà cả nhìn dì Bảy Sim. Ánh mắt bà dừng lại ở chiếc tráp gỗ đặt ở góc kho — chiếc tráp mà Ngần biết chắc bên trong đang trống không. Nhưng vì dì Bảy Sim vừa đong gạo trước mặt bao nhiêu người, và quan trọng nhất là bà cả đã trực tiếp giám sát, không ai có thể nói dì đã chạm tay vào thứ gì khác ngoài gạo.

— Được rồi. Dì ra ngoài đi.

Bà cả nói xong, xoay người đi về phía nhà trên. Nhưng trước khi đi hẳn, bà liếc nhìn Ngần đang đứng nép dưới gốc cây khế.

— Ngần, sao cô lại đứng đây?

Ngần bất giác bấu chặt móng tay vào lòng bàn tay. Nàng cúi đầu, im lặng không đáp. Sự im lặng kéo dài khiến không khí xung quanh như đặc quánh lại. Bà cả nhướng mày, hừ nhẹ một tiếng rồi bỏ đi. Một cái nhìn thoáng qua, lạnh lẽo và đầy dò xét.

Đến xế chiều, phủ quan Tham tụng bỗng xôn xao. Con sen Mận bị bắt gặp khi đang định lẻn ra cổng sau với một chiếc vòng tay vàng giấu trong gấu áo. Nó khóc lóc thảm thiết, quỳ lạy dưới sân gạch, nói rằng con nó ở quê đang ốm nặng, không có tiền thuốc thang.

Ngần đứng ở hành lang nhà ngang, nhìn người gác cổng lôi nó đi. Kiếp trước, người bị lôi đi là mẹ nàng. Kiếp trước, con sen Mận chính là đứa đã rỉ tai vú Đãi rằng thấy dì Bảy Sim lấy trộm đồ.

Mọi thứ đã đổi khác. Một quân cờ bị thay thế, và bàn cờ bắt đầu rẽ sang hướng mới.

Ngần quay vào trong buồng. Nàng ngồi xuống chiếc chõng tre ọp ẹp. Mẹ nàng, dì Bảy Sim, đang cặm cụi nhặt những hạt thóc còn sót lại trong rổ gạo nếp. Ở đây, trong bóng tối của gian nhà ngang sát bếp, Ngần khẽ gọi:

— U ơi.

Dì Bảy Sim ngẩng đầu lên, cười hiền lành:

— Sao con không đi nghỉ? Quỳ cả sáng chắc mệt lắm.

Ngần không trả lời. Nàng nhắm mắt lại, tập trung vào khoảng không trong tâm trí mình. Nàng đếm.

Mười một việc.

Số mười một mờ đi, rồi biến mất. Thay vào đó là số mười.

Ngay khoảnh khắc ấy, một cảm giác hẫng hụt khủng khiếp ập đến. Ngần cố gắng nhớ lại. Nàng muốn nhớ về năm mẹ nàng mất. Năm đó là năm nào? Mẹ nàng lâm bệnh vào mùa nào? Bà đã nói gì với nàng trước khi nhắm mắt?

Trống rỗng.

Mọi ký ức về cái chết của mẹ nàng trong tương lai đã tan biến như một làn sương khói bị gió thổi bạt. Nàng chỉ nhớ mẹ nàng còn sống, đang ngồi đây, trước mặt nàng. Nhưng nàng không còn biết bà sẽ chết thế nào, và vào lúc nào nữa.

Nàng đã cứu được mẹ khỏi sự oan ức của ngày hôm nay, nhưng cái giá phải trả là nàng đã trở thành một kẻ mù lòa đối với vận mệnh của chính người nàng yêu thương nhất.

Ngần đưa tay lên, chạm vào những hạt gạo trong rổ của mẹ.

Dì Bảy Sim vẫn miệt mài nhặt thóc, tiếng lạch cạch của hạt gạo rơi xuống thúng là âm thanh duy nhất trong gian phòng tối.

— Hôm nay may quá, — Dì Bảy Sim lẩm bẩm, giọng nhẹ tênh. — Cũng nhờ vú Đãi bảo mẹ đong lại kho, không thì chẳng biết đường nào mà lần.

Ngần nhìn mẹ, đôi mắt đờ đẫn. Nàng nắm lấy bàn tay thô ráp của bà, cảm nhận những vết chai sần cọ vào da mình.

— Vâng. May quá u ạ.

Nàng cúi xuống, bắt đầu nhặt gạo cùng mẹ. Ngón tay nàng chạm vào vết chai ở gốc ngón tay mẹ, thô và cứng. Nàng biết mình còn mười việc. Chỉ còn mười lần để đặt những quân cờ nhỏ bé vào đúng chỗ, trước khi ký ức của nàng hoàn toàn sụp đổ.

Bên ngoài, trời đã sụp tối. Tiếng chìa khóa của bà cả va vào nhau lách cách từ phía nhà trên vọng lại, xa xăm và quyền lực. Nàng vẫn ngồi đó, im lặng giữa bóng tối và mùi gạo nếp thơm nồng, đôi tay thoăn thoắt nhặt những hạt thóc, cố gắng không để bản thân chìm nghỉm trong nỗi sợ hãi về những gì sắp tới. Mẹ vẫn còn đây, hơi ấm từ bàn tay mẹ vẫn còn đây, đó là tất cả những gì nàng cần để bấu víu vào lúc này.

Phía nhà chính, ánh đèn dầu đã thắp lên, hắt những vệt sáng dài xuống sân gạch. Một ngày mười ba tháng Tám đã trôi qua không giống như bất kỳ ngày mười ba tháng Tám nào trong ký ức của nàng. Trật tự của phủ quan Tham tụng dường như vẫn thế, nhưng sâu thẳm trong lòng đất, những rễ cây đã bắt đầu chuyển mình. Ngần biết, từ khoảnh khắc chiếc chìa khóa kho va vào nhau chiều nay, cuộc đời nàng và mẹ đã không còn đường lui nữa.

Gian buồng tối vẫn chỉ nghe tiếng lạch cạch đều đặn. Ngần hít một hơi thật sâu, nuốt hết những chua xót vào lòng. Nàng sẽ phải học cách bước đi trong bóng tối, khi mà những gì nàng biết về tương lai đang dần bị xóa sạch. Nhưng ít nhất, tối nay, u nàng sẽ không phải khóc trong kho gạo lạnh lẽo. Bà đang ngồi đây, ngay cạnh nàng, bình yên và nguyên vẹn. Đó chính là chiến thắng đầu tiên, dù cái giá phải trả có là sự mù lòa về định mệnh đi chăng nữa.

Tiếng gió đêm rít qua khe cửa gỗ mục, mang theo hơi ẩm của đất và mùi rơm rạ từ cánh đồng xa. Ngần vẫn miệt mài nhặt gạo, bóng nàng đổ dài trên vách liếp, đơn độc nhưng kiên định. Cuộc chơi chỉ mới bắt đầu.