Chương 51: Tia Lửa Hàn Đầu Xuân

Thuộc tiểu thuyết Pháo Đài Phượng Hoàng 1982

Tác giả: · Thể loại: Khoa Huyễn · Đăng ngày · 2113 từ · khoảng 11 phút đọc

Tiết rằm tháng Giêng, hơi ẩm mùa xuân bắt đầu len lỏi qua từng khe đá vôi của đảo Phượng Hoàng.

Màn sương mù mỏng manh giăng kín mặt vịnh Lan Hạ. Những giọt nước đọng trên đầu nhũ đá trong vòm hang nhỏ tong tỏng xuống mặt nền xưởng cơ khí ngầm. Không khí ẩm ướt mang theo vị mặn nồng của rong rêu và mùi dầu mỡ máy móc.

Bên trong âu tàu ngầm vừa mở rộng của Căn cứ K-82, không khí làm việc đã nóng lên từ sáng sớm.

Năm mươi người thợ máy Ba Son và Bạch Đằng đã cởi bớt áo bông dã chiến, chỉ mặc chiếc áo bảo hộ màu xanh thẫm thấm đẫm mồ hôi. Tiếng quạt thông gió công suất lớn chạy bằng dầu dừa este hóa rền rĩ thổi luồng không khí khô ấm từ phía lò nung than kíp lê vào lòng hang, xua tan hơi nước nồm ẩm bốc lên từ mặt vụng.

Ở trung tâm phân xưởng ngầm, một khối phôi hợp kim titan dạng tấm dày ba mươi milimét đặt ngay ngắn trên bệ gá thép chữ I.

Đó là những tấm phôi titan đặc chủng mác OT4 vừa được tàu vận tải HQ-671 chở từ kho dự trữ chiến lược quốc gia ra đảo. Mặt kim loại màu xám bạc ánh lên vẻ đanh thép dưới ánh đèn điện treo trần vòm đá.

Giang đứng cạnh bệ gá, tay cầm bản vẽ tổng thể sống lườn tàu ngầm mini Phượng Hoàng Đen. Anh nhìn Mai Vy đang chăm chú dùng kính phóng đại quang học soi từng thớ kim loại trên mép vát tấm phôi:

"Hôm nay chúng ta bắt đầu ghép mối hàn đầu tiên cho dầm sống lườn chứ, Viện trưởng?"

Mai Vy ngẩng đầu lên. Ánh mắt cô thoáng nét âu lo:

"Hàn thép đóng tàu thông thường thì kíp thợ Ba Son của chúng ta nhắm mắt cũng làm được mối hàn ngấu đẹp. Nhưng titan thì khác hẳn, anh Giang."

Cô gái trẻ đưa ngón tay miết nhẹ mép vát chữ V được phay gọt phẳng lì:

"Titan là thứ kim loại rất nhạy cảm với nhiệt độ. Khi vượt quá bốn trăm độ C, nó hấp thụ rất mạnh oxy, nitơ và hơi ẩm trong không khí xung quanh. Chỉ cần một chút khí lọt vào vũng kim loại lỏng, mối hàn sẽ bị giòn hóa. Khi con tàu lặn xuống độ sâu ba trăm mét ngoài khơi, áp lực nước biển hàng chục át-mốt-phe sẽ bẻ gãy mối hàn ngay tại đáy biển!"

Chú Tấn đứng cạnh đó, tay cầm chiếc mỏ hàn hồ quang vonfram cán gỗ, khẽ chép miệng:

"Hồi ở xưởng Ba Son năm bảy mươi ba, chuyên gia nước ngoài hàn ống dẫn titan trong buồng chân không bằng thép dày. Họ hút cạn không khí rồi bơm khí argon nguyên chất vào. Ở cái hang đá nồm ẩm này, kiếm đâu ra buồng chân không to cả chục mét để nhét vừa cái dầm sống lườn tàu ngầm?"

Bác Bảy thợ đúc cũng gật đầu đồng tình:

"Bình khí argon của ta chuyển từ Hải Phòng ra chỉ có vẻn vẹn ba chai. Áp suất mỗi bình một trăm năm mươi át. Nếu cứ xả khí tự do qua đầu mỏ hàn, chỉ nửa tiếng là cạn sạch bình khí trơ. Mà một đường hàn sống lườn dài tám mét này phải mất ít nhất hai ngày làm việc cẩn trọng."

Một bài toán kỹ thuật hóc búa đặt ra ngay ở bước khởi đầu của Hồi hai. Không có buồng chân không hiện đại, thiếu thốn khí trơ bảo vệ, giữa cái ẩm ướt đặc trưng của mùa xuân miền Bắc, làm sao để tạo nên những mối hàn titan hoàn hảo chịu được sức ép của đáy đại dương?

Mai Vy bước lại chiếc bàn gỗ thông trải bạt dã chiến. Cô mở chiếc hộp sắt đựng các mẫu vật liệu thí nghiệm hôm trước:

"Chúng ta không có buồng chân không lớn, nhưng chúng ta có thể tạo ra một buồng vi khí quyển cục bộ di động ngay tại đầu mỏ hàn!"

Cô cầm viên phấn trắng vẽ nhanh một mặt cắt lên tấm bảng gỗ nghiến:

"Em và bác Bảy đã chế tạo chiếc hộp chụp bảo vệ mối hàn bằng tôn mạ kẽm hai lớp. Chiếc hộp dài bốn mươi xăng-ti-mét này được thiết kế trượt theo rãnh hàn của sống lườn. Phía đáy hộp có gioăng đệm bằng cao su lưu hóa lốp máy bay MiG-21 ép sát vào mặt tấm titan."

Chú Tấn nheo mắt nhìn bản vẽ:

"Thế còn khí trơ bơm vào hộp lấy ở đâu ra cho đủ?"

"Chúng ta sẽ kết hợp hai nguồn khí dã chiến," Mai Vy giải thích rành rọt. "Phần lõi bảo vệ vũng chảy trực tiếp quanh que hàn vonfram vẫn dùng luồng khí argon áp lực thấp từ bình chứa để chống oxy hóa tức thời. Nhưng toàn bộ khoảng không gian bao quanh trong chiếc hộp di động sẽ được điền đầy bằng khí CO2 tinh khiết."

"Khí CO2 lấy từ đâu?" Giang hỏi nhanh.

"Từ lò đốt than kíp lê và bột đá vôi vỏ hàu của chúng ta," Mai Vy mỉm cười. "Khí thải từ lò nung được dẫn qua ba bình lọc chứa than gáo dừa nung khô. Dung dịch xút ăn da giúp khử sạch hơi nước và tạp chất lưu huỳnh. Khí CO2 khô nặng hơn không khí thông thường. Khi nạp vào hộp chụp, nó sẽ chìm xuống đáy. Toàn bộ oxy và hơi ẩm nồm mùa xuân sẽ bị đẩy ra ngoài qua van thoát khí một chiều!"

Bác Bảy thợ đúc vỗ đùi đánh đét một cái thật to:

"Hay lắm! Khí CO2 rẻ tiền bao bọc bên ngoài làm lớp đệm chống ẩm. Chút khí argon quý giá chỉ tập trung bảo vệ đúng điểm tiếp xúc hồ quang! Như vậy một bình argon có thể dùng được cả tuần lễ!"

"Đúng vậy," Mai Vy gật đầu. "Mặt dưới của mối hàn ở đáy dầm cũng được ốp một thanh đồng đỏ khoét rãnh dẫn khí trơ. Khi hồ quang phát hỏa, cả mặt trên lẫn mặt dưới của tấm titan đều nằm gọn trong môi trường khí bảo vệ kín khít."

Chú Tấn nhìn cô kỹ sư trẻ bằng ánh mắt đầy tin cậy. Người thợ cả già lập tức buông tẩu thuốc lào. Ông xắn tay áo bảo hộ lên ngang bắp tay rắn chắc:

"Được rồi! Để lão già này đích thân cầm mỏ hàn mẻ đầu tiên! Hơn bốn mươi năm cầm kìm hàn từ Nam chí Bắc, chưa từng chịu thua một mối thép nào. Hôm nay phải khuất phục cho bằng được thứ kim loại titan này!"

Cả phân xưởng lập tức vào vị trí sẵn sàng.

Hai thợ máy trẻ cẩn thận đẩy chiếc xe chở bình khí CO2 đã qua hệ thống sấy khô bằng than gáo dừa lại gần bệ gá.

Hệ thống quạt hút bụi và hút khói xả chạy êm ái dưới gầm bệ máy. Chiếc hộp chụp bảo vệ bằng tôn mạ kẽm có lắp kính quan sát màu trà đậm được úp chặt lên mép vát của tấm phôi titan.

Mai Vy cầm đồng hồ đo lưu lượng khí, cẩn thận vặn chiếc van kim loại nhỏ:

"Đã xả khí CO2 sục rửa hộp bảo vệ trong năm phút! Nồng độ ẩm trong hộp đo được dưới không phẩy không một phần trăm! Áp suất khí trơ ổn định ở mức không phẩy ba át-mốt-phe!"

Cô quay sang nhìn chú Tấn đang ngồi trên chiếc ghế gỗ thấp, hai mắt sau chiếc mặt nạ hàn đen tuyền:

"Chú Tấn! Dòng điện hàn đặt ở mức một trăm sáu mươi am-pe! Tốc độ đưa que hàn đều đặn ba milimét một giây! Khi thấy vũng chảy màu trắng bạc ánh xanh thì giữ nguyên góc nghiêng bảy mươi lăm độ!"

"Rõ rồi cháu gái!" Tiếng chú Tấn vọng ra sau lớp kính mặt nạ, trầm đục và dứt khoát.

Giang đứng bên cầu dao điện tổng, tay nắm chặt cần gạt cách điện. Anh nhìn quanh những gương mặt căng thẳng của năm mươi người thợ máy đang nín thở dõi theo. Đây là khoảnh khắc quyết định mở màn cho công trình mới dưới lòng hang đảo Phượng Hoàng.

"Đóng điện!" Giang hô to và dằn mạnh cần gạt cầu dao.

*XOỴT... XÈ... XÈ!*

Một tia lửa hồ quang màu xanh lơ bùng lên bên trong chiếc hộp bảo vệ.

Nhiệt độ cục bộ tại mũi que hàn vonfram lập tức vọt lên gần ba ngàn độ C. Mép vát của hai tấm hợp kim titan dày ba mươi milimét bắt đầu tan chảy. Chúng quện vào nhau thành một vũng kim loại lỏng sóng sánh như bạc nấu chín.

Dưới lớp khí trơ bảo vệ, vũng titan lỏng không hề bốc khói đen hay sủi bọt khí độc hại.

Bàn tay thô ráp của chú Tấn di chuyển chậm rãi, chuẩn xác từng chút một. Người thợ cả Ba Son đưa que hàn nhấp nhô nhịp nhàng theo hình zíc-zắc đáy rãnh vát. Từng vảy hàn hình vảy cá đều đặn hình thành phía sau đầu mỏ hàn.

Ánh chớp hồ quang xanh biếc chiếu rọi lên vách đá vôi xám lạnh của hang ngầm. Ánh sáng phản chiếu trong đôi mắt chăm chú của Mai Vy. Cô theo dõi sát sao từng biến thiên của dòng điện trên mặt đồng hồ kim chỉ thị.

Mười lăm phút trôi qua trong sự im lặng căng như dây đàn. Chỉ có tiếng xì xì đều đặn của dòng khí trơ và tiếng rít khẽ của hồ quang điện.

"Ngắt điện!" Tiếng chú Tấn vang lên.

*Tách!*

Tia lửa điện vụt tắt. Chú Tấn vẫn giữ nguyên đầu chụp mỏ hàn trên mối kim loại nóng đỏ trong ba mươi giây. Luồng khí trơ tiếp tục làm nguội bề mặt, ngăn chặn nguy cơ xâm nhập của oxy từ không khí bên ngoài.

Khi chiếc hộp bảo vệ được từ từ nhấc lên, một đoạn mối hàn dài bốn mươi xăng-ti-mét lộ ra dưới ánh đèn điện.

Bác Bảy và các thợ già Bạch Đằng lập tức xúm lại, cúi sát đầu nhìn ngắm.

Mối hàn phẳng lì, bề mặt sáng một màu bạc ánh tím nhạt rất đẹp. Không có một vết xỉ đen. Không có một lỗ rỗ khí hay vết nứt chân chim nào xuất hiện trên bề mặt liên kết.

"Thành công rồi!" Bác Bảy thốt lên, vỗ mạnh vào bả vai chú Tấn. "Mối hàn sáng bóng như gương! Kim loại ngấu đều từ chân lên đỉnh rãnh!"

Mai Vy lấy chiếc kính lúp phóng đại hai mươi lần soi kỹ từng vảy hàn. Cô dùng chiếc búa gõ xỉ bằng đồng gõ nhẹ ba tiếng *đanh... đanh... đanh*. Âm thanh phát ra trong trẻo, ngân vang trầm ấm như tiếng chuông đồng.

"Mạng tinh thể liên kết rất chặt chẽ," Mai Vy thở phào nhẹ nhõm, nụ cười rạng rỡ nở trên gương mặt thanh tú. "Phương pháp hộp khí đệm dã chiến của chúng ta đã phát huy hiệu quả tốt. Mối hàn này hoàn toàn đủ độ dẻo dai để chịu lực uốn của lườn tàu ngầm."

Chú Tấn tháo chiếc mặt nạ hàn xuống, để lộ gương mặt đẫm mồ hôi nhưng rạng ngời niềm kiêu hãnh. Người thợ già đưa tay quệt ngang trán rồi nhìn Giang cười lớn:

"Đấy, chú mày thấy chưa! Bàn tay thợ Ba Son kết hợp với khối óc của kỹ sư trẻ thì titan hay thép cứng đến mấy cũng phải cúi đầu nghe lệnh!"

Tiếng vỗ tay và tiếng reo hò của năm mươi người thợ vang dội khắp vòm hang đá, át cả tiếng gió biển ngoài cửa vụng.

Giang bước lại gần, nắm chặt lấy bàn tay chú Tấn và đưa mắt nhìn Mai Vy với niềm tin yêu vô hạn. Bước đi đầu tiên của Hồi hai đã vượt qua thách thức ngặt nghèo nhất một cách vẻ vang.

Dưới ánh đèn điện vàng ấm, chú Tấn cẩn thận dùng giẻ lau sạch đầu que hàn vonfram, tra thêm mỡ bò vào ray trượt của hộp bảo vệ. Ngoài cửa hang, thủy triều đầu xuân đang dâng cao từng đợt, tiếng sóng biển vỗ nhịp vào gờ đá như hòa cùng tiếng búa đục gỉ rộn rã bắt đầu một ca làm việc mới xuyên đêm.