Chương 1: Chìa khoá trong hộp thiếc

Thuộc tiểu thuyết Tiệm sửa đồng hồ phố Hàng Thiếc

Tác giả: · Thể loại: Đô Thị · Đăng ngày · 1781 từ · khoảng 9 phút đọc

Chìa khoá nằm trong một cái hộp thiếc đựng bánh quy, loại hộp mà mọi nhà ở phố cổ đều có một cái, và trong đó không bao giờ có bánh quy.

Bảo Lâm ngồi xổm trước cửa cuốn, xóc cái hộp cho đến khi nghe tiếng kim loại lạo xạo. Trong hộp có bốn chiếc chìa, một cuộn dây thun đã mục, mấy đồng xu cũ và một cái kẹp giấy bị bẻ thẳng ra. Anh thử từng chiếc. Chiếc thứ ba vào ổ, xoay được nửa vòng rồi khựng lại. Anh nhấc cánh cửa lên một chút bằng đầu gối, như ông ngoại vẫn làm, và ổ khoá nhả ra.

Cửa cuốn kêu một tiếng dài, thứ tiếng mà cả phố đều nghe thấy vào sáu giờ sáng suốt năm mươi năm.

Bên trong tối và khô. Mùi trong tiệm là mùi dầu máy pha với mùi giấy cũ, không hề có mùi ẩm mốc như anh đã sợ. Anh bật đèn. Bóng huỳnh quang chớp ba lần rồi sáng đều, hắt xuống mặt kính tủ trưng bày một vệt trắng.

Trên tủ, ba mươi mấy chiếc đồng hồ đeo tay nằm ngửa trên nhung xanh, dây da xếp thẳng thớm. Không chiếc nào chạy. Anh cúi sát, nghe. Im lặng hoàn toàn — cái im lặng của một căn phòng lẽ ra phải có tiếng tích tắc.

— Cậu Lâm hả?

Bà Thoa đứng ngoài cửa, tay còn cầm cái siêu nước. Bà bán trà đá đầu ngõ, ngồi đúng một chỗ đó từ hồi anh còn bé tí.

— Vâng, cháu chào bà.

— Về hẳn à?

— Cháu nghỉ việc rồi ạ.

Bà Thoa gật gù, mắt không nhìn anh mà nhìn qua vai anh, vào trong tiệm. Bà nhìn hơi lâu.

— Ông cụ dặn gì cậu không?

— Ông cháu mất đột ngột mà bà. Không kịp dặn gì.

— Ừ.

Bà nói "ừ" theo cái kiểu người ta nói khi câu trả lời không đúng với điều mình chờ. Rồi bà quay đi, chân dép loẹt quẹt trên vỉa hè. Được mấy bước bà dừng lại.

— Cậu dọn thì dọn, nhưng đừng vứt gì vội. Ông cụ để đâu là có ý đấy.

Anh dọn suốt buổi sáng. Quét, lau kính, đổ nước cái xô hứng dột dưới gầm bàn — cái xô khô rang, đáy đóng một lớp bụi mịn, nghĩa là mái đã không dột từ lâu mà ông vẫn để đó. Anh xếp lại đám tuốc nơ vít theo cỡ, tìm thấy ba cái nhíp gắp và một cái kính lúp đeo mắt có quai da mòn đúng chỗ thái dương ông hay đeo.

Ngăn kéo dưới cùng của bàn thợ bị kẹt. Anh phải lấy con dao rọc giấy lách vào khe rồi kéo mạnh.

Trong ngăn có một cuốn sổ bìa da, khổ nhỏ, dây cao su chằng ngang.

Bìa không đề gì. Giấy bên trong đã ngả vàng, kẻ ô ly. Trang đầu, nét chữ ông ngoại — nét chữ của người học trường Pháp cũ, chữ hoa nào cũng có một cái móc thừa:

*Sổ tiệm. Bắt đầu ghi 12 tháng 3 năm 1994.*

Anh lật. Phần lớn là ghi chép nghề: tên khách, loại máy, bệnh gì, thay linh kiện nào, tiền công bao nhiêu. Chữ số ngay ngắn, cột nào ra cột ấy. Anh đọc được vài trang thì thấy thích. Có một chiếc Poljot của ông khách tên Đính, sửa đi sửa lại bảy lần trong mười một năm, lần nào ông ngoại cũng ghi cùng một câu: *máy tốt, người dùng vụng*.

Rồi đến trang bốn mươi mấy.

Ở đó, giữa hai dòng ghi chép bình thường, có một dòng viết bằng mực khác. Mực xanh, không phải mực đen như cả cuốn. Nét chữ nhanh hơn, như viết vội:

*Đồng hồ nào dừng đúng giờ người ta mất thì đừng lên dây lại.*

Anh đọc lại lần nữa. Rồi lật tiếp.

Ba trang sau, lại một dòng mực xanh:

*Nếu khách không nói tên, đừng hỏi. Ghi vào cột tên là "khách".*

Anh lật nhanh hơn. Cứ vài trang lại có một dòng như thế, chen vào giữa những ghi chép về dây cót và bánh răng, bình thản như thể nó cũng chỉ là một mẹo nghề.

*Sau mười giờ đêm không mở cửa cuốn quá nửa.*

*Hộp thiếc để trên nóc tủ, không để trong ngăn.*

*Cái nào tự chạy lại thì gọi cho bà Thoa.*

Anh gấp sổ, đặt xuống bàn, và ngồi im một lúc lâu.

Ngoài kia phố đã đông. Có tiếng xe máy, tiếng ai đó mặc cả mua tôn, tiếng cái loa phường vặn to quá cỡ. Trong tiệm vẫn không có tiếng tích tắc nào.

Anh với tay lấy chiếc đồng hồ quả quýt vẫn nằm giữa tủ kính, chiếc mà anh nhớ là ông ngoại không bán cho ai bao giờ, dù đã có người hỏi mua tới lần thứ ba. Vỏ đồng đã lên nước nâu. Anh lật mặt lên.

Kim dừng ở bốn giờ mười hai phút.

Anh không biết ông ngoại mất lúc mấy giờ. Đám tang lo xong xuôi rồi mà chi tiết đó chưa ai nói với anh, và anh cũng chưa từng nghĩ tới việc phải hỏi.

Anh đặt chiếc đồng hồ xuống, nhẹ hơn mức cần thiết.

***

Anh chưa mở cửa hàng. Vẫn có người gõ vào cửa cuốn kéo hờ, hỏi lấy đồ đã gửi từ hồi ông cụ còn sống. Anh dò sổ, đối chiếu phiếu, trả được hai chiếc. Chiếc thứ ba thì ông chưa sửa xong, anh phải xin khất, và người ta cũng không giục. Không ai hỏi anh có nhận việc mới không, và anh cũng không mời.

Lúc vắng, anh đọc phần mực đen như đọc giáo trình. Ông ngoại ghi đủ để một người kiên nhẫn tự học: máy nào hay hỏng chỗ nào, con ốc nào tháo trước, chỗ nào không được tra dầu. Cái xô hứng dột anh đã cất đi, rồi nghĩ thế nào lại mang ra để đúng chỗ cũ.

Mẹ anh gọi vào tối thứ hai, hỏi anh định ở đấy đến bao giờ. Bà theo chồng vào Nam từ năm chín tư, mỗi năm về một lần, và lần này về chịu tang xong thì đi ngay vì trong ấy đang mùa. Anh bảo con ở thêm ít hôm. Bà im một lúc rồi bảo ừ, cái nhà ấy để không cũng phí.

Những dòng mực xanh thì anh chưa đọc lại lần nào. Chưa cần — anh tự bảo mình thế.

Đến ngày thứ tư anh mới hỏi được câu ấy.

Bà Thoa đang chắt nước chè vào phích. Anh ngồi xuống cái ghế nhựa xanh, gọi một cốc trà đá dù trời không nóng.

— Bà ơi, ông cháu mất lúc mấy giờ ạ?

Tay bà không dừng. Nhưng nước chè chảy ra ngoài miệng phích một chút, và bà phải lấy giẻ lau.

— Cậu hỏi làm gì.

— Cháu chỉ muốn biết thôi ạ. Để còn cúng cho đúng giờ.

— Cúng thì cúng theo ngày, ai cúng theo giờ.

Bà rót cho anh cốc trà, đẩy sang. Anh cầm lấy. Cốc trà nguội hơn anh tưởng.

— Bà có biết không ạ?

— Tôi ngồi đây từ sáng đến tối, cậu ạ. — Bà nói, và đó không phải câu trả lời. — Hôm ấy tôi có việc về quê.

Anh uống hết cốc trà, trả tiền, và không hỏi thêm.

Tối hôm đó trời mưa. Không phải mưa rào mùa hè mà thứ mưa nhỏ dai dẳng của cuối tháng mười, loại mưa làm mặt đường bóng lên và làm mọi thứ có mùi kim loại.

Anh ngồi ở bàn thợ, đeo kính lúp, tháo bộ máy của chiếc Poljot ông Đính gửi từ trước khi ông ngoại mất. Máy tốt thật. Chỉ có dây cót đã mỏi. Anh làm chậm, vụng, phải mở sách tra hai lần, nhưng anh thích cái cảm giác từng bánh răng nằm xuống đúng chỗ của nó dưới đầu nhíp.

Chín giờ bốn mươi, có tiếng gõ vào cửa cuốn.

Cửa cuốn anh đã kéo xuống, chừa một khoảng hở ngang đầu gối cho thoáng. Anh nhớ dòng chữ trong sổ và tự nhiên thấy khoảng hở ấy đúng cỡ.

— Có ai không?

Giọng đàn ông. Bình thường. Không già không trẻ.

Anh cúi xuống nhìn qua khe. Thấy hai bàn chân đi dép nhựa, ống quần ướt tới gối, và vạt dưới của một cái áo mưa cánh dơi màu xanh lá.

— Tiệm nghỉ rồi ạ. — Anh nói, mà tay đã đặt tuốc nơ vít xuống.

— Tôi gửi thôi. Không lấy ngay.

Anh im một lúc. Rồi anh kéo cửa cuốn lên — đúng nửa, không hơn — và ngồi xuống nền để nhìn ra.

Người đàn ông cũng ngồi xổm xuống. Mũ áo mưa trùm kín, anh chỉ thấy cằm và một phần miệng. Hai tay ông ta đưa vào một cái gói bọc giẻ.

Anh mở giẻ ra. Bên trong là một chiếc đồng hồ đeo tay mặt vuông, dây da đã nứt. Kính mặt có một vết xước dài từ góc này sang góc kia.

Anh lật lên xem. Kim dừng.

— Bao giờ bác lấy ạ?

— Khi nào xong thì tôi biết.

Anh định hỏi tên để ghi phiếu. Miệng đã mở ra rồi.

Rồi anh nhớ dòng mực xanh.

Anh gấp giẻ lại, đặt chiếc đồng hồ lên bàn.

— Vâng ạ. Cháu ghi rồi.

Người đàn ông không đứng lên ngay. Ông ta ngồi đó thêm mấy giây, và trong mấy giây ấy anh có cảm giác mình đang bị nhìn kỹ, dù không thấy mắt.

— Cụ Cẩn dạy cậu à?

— Ông cháu ạ. Ông cháu mất rồi.

— Tôi biết. — Người đàn ông đứng dậy, khớp gối kêu một tiếng. — Cậu làm giống cụ đấy.

Rồi ông ta đi. Tiếng dép nhựa lẹp bẹp xa dần về phía Hàng Nón, rồi không nghe thấy gì nữa, sớm hơn mức lẽ ra phải nghe thấy.

Anh kéo cửa cuốn xuống. Ngồi vào bàn. Mở sổ.

Cột tên, anh viết: *khách*.

Cột loại máy, anh phải mở nắp lưng ra mới ghi được. Anh lật chiếc đồng hồ, tìm khe để lách, và trong lúc ấy anh liếc mặt số.

Kim giờ và kim phút chụm nhau ở một chỗ mà buổi tối nay anh đã nhìn thấy một lần rồi, trên một chiếc đồng hồ khác, trong tủ kính cách chỗ anh ngồi đúng hai mét.

Bốn giờ mười hai phút.