Chương 2: Điền vào chỗ trống

Thuộc tiểu thuyết Tiệm sửa đồng hồ phố Hàng Thiếc

Tác giả: · Thể loại: Đô Thị · Đăng ngày · 2176 từ · khoảng 11 phút đọc

Anh không ngủ.

Hai chiếc đồng hồ nằm cạnh nhau trên tấm nhung xanh anh trải ra bàn: chiếc quả quýt vỏ đồng của ông ngoại, và chiếc mặt vuông của người khách. Anh soi kính lúp lên từng chiếc, so kim.

Không lệch một vạch nào.

Anh thử nghĩ ra lý do bình thường. Trùng hợp thì có thể. Đồng hồ cơ hết cót thì dừng ở giờ nào cũng được, và bốn giờ mười hai cũng chỉ là một giờ như mọi giờ khác. Nhưng anh đã làm nghề này được bốn ngày và anh biết mình đang tự dỗ mình.

Anh mở sổ ra, lật từ đầu, lần này đọc kỹ.

Anh đếm được mười chín dòng mực xanh trong cả cuốn. Chúng không theo thứ tự nào. Có dòng nằm giữa một trang dày đặc ghi chép, có dòng nằm chơ vơ ở cuối trang, dưới nó là khoảng trắng.

Đến trang gần cuối, mực đen hết. Từ đó trở đi toàn mực xanh.

Và đó không còn là những dòng dặn nữa. Đó là một danh sách.

Mỗi dòng một cái tên, theo sau là một giờ. Không có ngày tháng, không có ghi chú gì thêm.

*Phạm Thị Lan — 2h05* *Đỗ Văn Trác — 11h30* *Vũ Đình Nhu — 4h12* *Nguyễn Thị Mùi — 9h47*

Anh dừng ở dòng thứ ba, rồi đọc tiếp.

Danh sách dài hai trang rưỡi. Tổng cộng hơn sáu chục cái tên. Anh không quen ai trong đó cả.

Anh lật sang trang cuối cùng.

Ở đó chỉ có một dòng, viết bằng thứ mực xanh đã nhạt hơn hẳn những dòng khác, như thể cây bút đã sắp hết:

*Tống Văn Cẩn — *

Sau dấu gạch nối là khoảng trắng. Không có giờ.

Anh ngồi nhìn khoảng trắng ấy rất lâu.

Bên ngoài, mưa đã tạnh từ bao giờ. Có tiếng xe rác đi qua, tiếng cái chổi tre quét trên vỉa hè, rồi tiếng bà bán xôi rao lượt đầu tiên. Trời đang sáng dần ở khe cửa cuốn, một vệt xám nhạt kéo ngang nền nhà.

Rồi anh nghe thấy nó.

Một tiếng tích tắc.

Anh không dám cử động. Anh ngồi yên và nghe, cố xác định nó đến từ đâu. Không phải từ hai chiếc trên bàn — anh đang cúi ngay trên chúng và chúng vẫn im. Tiếng ấy đến từ phía tủ kính.

Anh đứng dậy. Đi ba bước. Cúi xuống.

Trong tủ, ở hàng thứ hai, một chiếc đồng hồ đeo tay mặt tròn, dây kim loại, đang chạy. Kim giây nhích đều đặn, dứt khoát, không hề có vẻ gì của một cỗ máy vừa nằm im mấy tháng.

Anh mở tủ, cầm nó lên. Vỏ lạnh như mọi thứ kim loại khác trong phòng.

Anh nhớ dòng chữ.

*Cái nào tự chạy lại thì gọi cho bà Thoa.*

Anh nhìn đồng hồ treo tường: sáu giờ kém mười. Bà Thoa dọn hàng lúc sáu giờ. Anh không phải gọi, chỉ cần bước ra ngõ.

Nhưng anh vẫn đứng đó thêm một lúc, cầm chiếc đồng hồ đang chạy trong lòng bàn tay, và nhận ra mình đang chờ xem nó có dừng lại không.

Nó không dừng.

Anh kéo cửa cuốn lên. Bà Thoa đang xếp ghế nhựa, quay lưng ra phố. Nghe tiếng cửa, bà quay lại.

Bà nhìn anh. Rồi bà nhìn xuống bàn tay anh.

Bà đặt cái ghế đang cầm xuống đất, rất chậm, như người sợ làm rơi.

— Cậu vào trong đi. — Bà nói. — Tôi khoá hàng rồi tôi sang.

***

Bà Thoa ngồi lên cái ghế thợ, không ngồi ghế khách. Bà đặt hai tay lên đùi và nhìn quanh tiệm như người lâu ngày mới vào lại một chỗ quen.

— Ông cụ nhận cái tiệm này năm bảy tư. — Bà nói. — Từ một ông thợ người Hoa ở Hàng Buồm. Ông ấy về nước, để lại đồ nghề với cuốn sổ.

— Cuốn sổ này ạ?

— Cuốn khác. Cuốn ấy ông cụ chép lại rồi đốt đi. Cậu đang cầm bản chép.

Anh đặt cuốn sổ xuống bàn, giữa hai người.

— Danh sách ở cuối là gì ạ?

Bà Thoa im một lúc.

— Là người ở phố này. Chết mà đồng hồ dừng theo.

— Cháu không hiểu.

— Cậu hiểu rồi, cậu chỉ chưa muốn nhận thôi. — Bà nói, giọng không gay gắt. — Người ta đeo một cái đồng hồ lâu quá, cậu ạ. Ba mươi năm, bốn mươi năm. Nó nằm trên cổ tay người ta suốt từng ấy thời gian. Đến lúc người ta đi, có cái đi theo, có cái ở lại. Cái ở lại thì dừng.

— Rồi sao ạ?

— Rồi người nhà mang ra tiệm. Ai mà chẳng mang ra tiệm. Đồng hồ của bố tôi, sửa giúp tôi cái. Ông cụ nhận, ghi vào sổ, cất vào tủ. Không sửa.

— Sao lại không sửa?

Bà Thoa nhìn anh.

— Cậu lên dây một cái đồng hồ đã dừng ở giờ đó, thì cậu bảo nó chạy tiếp từ giờ đó. Cậu bảo nó rằng chưa xong đâu, đi tiếp đi.

Trong tiệm im. Ngoài phố có tiếng ai đó gọi nhau í ới về chuyện gửi xe.

— Cháu vẫn không hiểu là chuyện gì xảy ra.

— Tôi cũng không. — Bà nói thẳng. — Sáu mươi năm ngồi đầu ngõ tôi cũng không hiểu. Tôi chỉ thấy là năm bảy chín có một cậu thợ phụ của ông cụ lên dây một cái. Cậu ấy không tin. Cậu ấy còn trẻ, cậu ấy nghĩ ông cụ lẩn thẩn.

— Rồi sao ạ?

— Rồi tuần sau nhà cậu ấy có đám.

Anh không hỏi là đám của ai.

Bà Thoa với tay lấy cuốn sổ, lật đến trang cuối, xoay lại cho anh nhìn.

— Còn cái này. Cậu thấy chưa?

— Cháu thấy rồi ạ. Tên ông cháu.

— Ông cụ tự viết. Từ năm ngoái. — Ngón tay bà dừng ở khoảng trắng sau dấu gạch nối. — Ông cụ bảo tôi: cô Thoa ạ, đến lượt tôi thì cô điền hộ. Tôi bảo ông đừng có nói dại. Ông cụ cười.

— Sao bà chưa điền?

Bà Thoa rút tay lại.

— Vì tôi không biết điền gì.

Anh chờ.

— Ông cụ mất lúc tám giờ hai mươi tối. — Bà nói. — Tôi có mặt. Tôi nói dối cậu hôm nọ, tôi xin lỗi. Bác sĩ ghi tám giờ hai mươi, giấy tờ ghi tám giờ hai mươi.

— Thế thì bà điền tám giờ hai mươi ạ.

— Cậu ra tủ mà xem. — Bà nói. — Hôm ấy có ba cái đồng hồ trong tủ này dừng. Tôi vào đây sáng hôm sau, tôi soi từng cái. Không cái nào dừng ở tám giờ hai mươi cả.

— Bà nhìn thấy rồi. Thế sao bà không điền cái giờ bà nhìn thấy?

Bà Thoa nhìn xuống hai bàn tay mình, rồi lật ngửa chúng lên, như đưa ra một thứ gì cho anh xem.

— Tôi bán trà đá, cậu ạ. Tôi nhìn cái kim thì tôi biết mấy giờ, chứ tôi không biết cái đồng hồ ấy nó dừng vì hết cót, vì gãy chốt, hay vì cái gì. Ông cụ nhờ tôi, nhưng ông cụ quên mất là tôi có biết nghề đâu. — Bà bỏ tay xuống. — Ghi sai một chữ vào cuốn ấy thì tôi không đền được.

Anh nhìn ra tủ kính. Ánh sáng buổi sáng đã lên tới hàng thứ hai, làm mặt kính chói lên một vệt.

— Cả ba cái dừng ở đâu ạ?

Bà Thoa đứng dậy, phủi vạt áo.

— Cậu biết rồi đấy.

Bà đi ra cửa. Đến ngưỡng cửa bà dừng lại, không quay đầu.

— Cái đồng hồ cậu đang cầm sáng nay, cái tự chạy lại ấy. Cậu để nguyên. Đừng đụng vào, đừng tháo, đừng cho nó dừng.

— Nó là của ai ạ?

— Chưa của ai cả. — Bà nói. — Nó đang chờ.

***

Anh ngồi cả buổi sáng với chiếc đồng hồ mặt vuông của người khách.

Nắp lưng anh đã mở từ đêm qua. Bộ máy bên trong sạch sẽ đến bất ngờ — không bụi, không gỉ, dầu vẫn còn. Đây là một chiếc đồng hồ được chăm kỹ. Ai đó đã lau nó, tra dầu cho nó, đều đặn, trong rất nhiều năm.

Nó không hỏng gì cả. Nó chỉ hết cót.

Anh xoay núm giữa hai đầu ngón tay, không vặn, chỉ xoay cho quen. Chỉ cần mười lăm vòng. Mười lăm vòng thì nó sẽ chạy tiếp từ bốn giờ mười hai phút.

Anh vặn một nấc.

Nấc ấy chưa ăn vào cót, nó chỉ là cái khấc đầu tiên của núm, tiếng cạch nhỏ đến mức nếu ngoài phố có xe đi qua thì anh đã không nghe thấy. Nhưng anh nghe thấy. Ngón cái và ngón trỏ anh vẫn giữ nguyên trên núm, và anh nhận ra tay mình đang chờ anh quyết, chứ không phải anh đang chờ tay mình.

Đây là một cái đồng hồ hỏng nhẹ nhất anh từng cầm. Không gỉ, không kẹt, không thiếu một con ốc. Sửa nó không phải là sửa, chỉ là vặn. Một người thợ nào cũng sẽ vặn. Bà Thoa không có ở đây, không ai có ở đây, và cả phố này không ai biết trong tủ kính có cái gì.

Anh bỏ tay ra.

Rồi anh ngồi im, để mặc cái ý nghĩ vừa rồi chạy hết vòng của nó, và thấy nó dừng lại đúng chỗ anh sợ: nếu vặn thì anh sẽ không biết chuyện gì xảy ra. Bà Thoa cũng không biết. Người duy nhất từng thử thì tuần sau nhà có đám.

Anh nghĩ đến ống quần ướt tới gối. Nghĩ đến câu *cụ Cẩn dạy cậu à*. Nghĩ đến tiếng dép nhựa tắt sớm hơn lẽ ra phải tắt.

Rồi anh nghĩ đến ba chiếc đồng hồ trong tủ kính, cùng dừng một giờ, vào cái đêm mà giấy tờ ghi tám giờ hai mươi.

Ông ngoại anh không mất lúc tám giờ hai mươi.

Ông mất lúc bốn giờ mười hai sáng — sớm hơn mười sáu tiếng — và suốt mười sáu tiếng ấy ông vẫn ngồi ở đây, ở chính cái ghế này, làm nốt việc của mình. Cả một ngày làm việc, từ lúc trời chưa sáng cho tới tối. Đó là điều mà không giấy tờ nào ghi được, và cũng là điều mà ba chiếc đồng hồ trong tủ đã ghi lại, mỗi chiếc một bản, bằng cách duy nhất chúng biết.

Người khách đêm qua không mang đồng hồ đến để sửa.

Ông ta mang nó đến để có người ghi vào sổ.

Anh đậy nắp lưng lại. Vặn ba con ốc, mỗi con một phần tư vòng, xoay vòng cho đều. Anh bọc chiếc đồng hồ vào miếng giẻ cũ, mở tủ kính, đặt nó xuống nhung xanh ở hàng thứ ba, chỗ còn trống.

Anh không lên dây.

Rồi anh mở cuốn sổ ra trang cuối, lấy cây bút bi mực xanh trong hộp thiếc — cây bút của ông, mực đã sắp hết thật, anh phải gạch mấy đường ra mép giấy cho nó ra mực.

Sau dấu gạch nối, anh viết: *4h12*.

Anh nhìn dòng chữ một lúc. Nét chữ anh không giống nét chữ ông. Chữ hoa của anh không có cái móc thừa nào.

Anh xuống dòng, và viết thêm một dòng mới, dòng đầu tiên của anh trong cuốn sổ này:

*Nguyễn Bảo Lâm nhận tiệm, 2 tháng 11.*

Rồi anh gấp sổ, chằng dây cao su, và đặt nó vào ngăn kéo dưới cùng — cái ngăn bị kẹt, phải lấy dao rọc giấy lách vào mới mở được. Anh nghĩ chắc ông cũng cố ý để nó kẹt.

Anh đứng dậy, đi ra cửa, và kéo cửa cuốn lên hết cỡ.

Nắng tháng mười một hắt vào tận trong tủ kính. Cả phố đã dậy từ lâu: bà bán xôi đang gói cho khách cuối, hai ông xe ôm cãi nhau về bóng đá, cái loa phường vẫn vặn to quá cỡ.

Bà Thoa ngồi đầu ngõ, thấy anh thì gật đầu một cái, rồi quay đi rót nước cho khách.

Anh vào trong, ngồi xuống ghế thợ, đeo kính lúp lên, và kéo chiếc Poljot của ông Đính lại trước mặt.

Máy tốt. Người dùng vụng.

Ở hàng thứ hai trong tủ kính, chiếc đồng hồ mặt tròn dây kim loại vẫn chạy đều, tiếng tích tắc nhỏ đến mức phải im lặng lắm mới nghe ra. Anh nghe thấy. Anh cứ để nó chạy.

Tiệm mở cửa lúc chín giờ hai mươi phút sáng, muộn hơn ông cụ ba tiếng hai mươi phút, và đó là ngày đầu tiên trong ba mươi năm tiếp theo.