Chương 28: Vòng Quay Thứ Ba

Thuộc tiểu thuyết Đế Chế Bắt Đầu Từ Hoang Đảo

Tác giả: · Thể loại: Khoa Huyễn · Đăng ngày · 2262 từ · khoảng 11 phút đọc

Trời trong suốt cả tuần. Không mưa, không gió lớn. Với việc đóng thuyền, đó là loại thời tiết quý hơn cả gỗ tốt.

Mười bốn ngày sau buổi họp về khúc gỗ, tấm ván cuối cùng của đáy thuyền được đóng đinh chốt vào vị trí.

Chính gõ búa vào từng cái chốt gỗ một lần cuối, kiểm tra độ chặt, rồi đứng lùi lại nhìn toàn bộ đường vá — một dải gỗ mới sáng màu hơn phần thân cũ, chạy dài đúng hai sải tay, đúng con số ông đã đo từ ngày đầu.

"Xong phần khó," ông nói. "Giờ còn phần dễ đoán sai nhất."

"Phần nào dễ đoán sai?"

"Phần tưởng là dễ."

*

Con Chín Bảy được lật lại bằng bốn ròng rọc và mười hai người kéo dây, đúng cách họ đã kéo nó lên bờ hồi tháng trước, chỉ theo chiều ngược lại.

Nó chạm nước lần đầu tiên kể từ trận đánh vào giữa trưa, giữa tiếng hò của cả nhóm kéo dây và tiếng vỗ tay lác đác từ những người đứng xem trên bờ.

Gần như cả trấn ra xem. Bà Tư đứng lẫn trong đám đông, tay còn cầm cái muôi múc canh, quên cả việc đang nấu dở. Vy đứng cạnh Dương, hai tay nắm chặt vào nhau. A Xuyến đứng riêng một chỗ, hơi tách khỏi mọi người, mắt không rời khỏi đường mớn nước — không nhìn cả thuyền, chỉ nhìn đúng chỗ nước chạm vào gỗ.

Con Chín Bảy nổi lên, chòng chành nhẹ, rồi ổn định.

Không rò.

Chính lội xuống ngang bụng, áp tai vào mạn thuyền ở đúng chỗ vết vá, giữ nguyên tư thế đó gần một phút.

"Không nghe tiếng nước lọt," ông nói, ngẩng lên. "Nhưng tai tôi không phải máy đo. Để nó nổi đây ba ngày, xem có ngấm dần không."

Ba ngày sau, đáy khoang vẫn khô. Vết vá giữ vững.

*

Việc tiếp theo là gắn một mái chèo lớn ở đuôi thuyền để thử điều khiển hướng đi trong vịnh kín — không phải bánh lái thật, chỉ là bản thử trước khi làm bánh lái chính thức ở tháng hai, dùng để kiểm tra xem lực nước tác động lên đuôi thuyền lớn tới mức nào khi có tải.

Nam tính toán lực dựa trên trọng lượng thuyền không tải: khoảng tám trăm cân, cộng thêm ước tính một tải hàng hoá tương lai chừng hai trăm cân.

Cán mái chèo được làm từ một khúc thiết mộc dài ba mét, ngàm vào một trụ xoay gắn chắc vào đuôi thuyền bằng bốn cái bu-lông gỗ. Bản lề xoay bằng đá mài bôi mỡ cá, giống hệt nguyên lý ổ trục của búa nước — một thứ đã chứng minh được độ bền qua nhiều tháng.

Chính tự tay bào nhẵn từng centimet cán chèo, kiểm tra độ thẳng bằng cách ngắm dọc theo thân gỗ dưới ánh nắng, xoay đi xoay lại cho tới khi không còn thấy một đường cong nào dù nhỏ. Việc đó mất trọn ba ngày, tính cả thời gian phơi khô lớp dầu bảo quản quét bên ngoài.

"Đẹp," Khang nói, khi nhìn thành phẩm dựng thẳng đứng dưới mái che. "Đẹp hơn cả cán rìu đầu tiên."

"Đẹp không có nghĩa là chắc," Chính nói, nhưng ông vẫn ngắm nó thêm một lúc trước khi quay đi làm việc khác.

"Chịu được tám trăm cân không tải thì thừa sức," Nam nói, khi Chính hỏi lại lần cuối trước lúc hạ mái chèo xuống nước.

*

Thử nghiệm đầu, thuyền không tải, chạy trong vịnh kín bằng sáu người chèo.

Mái chèo lái mượt, đổi hướng đúng theo tính toán, không có dấu hiệu bất thường nào sau nửa giờ chạy thử đi thử lại.

Cả nhóm reo lên khi con Chín Bảy quay được một vòng tròn hoàn chỉnh trong vịnh, đúng theo lệnh của người cầm lái.

A Xuyến đứng trên bờ, không reo cùng mọi người. Cô nhìn cách mái chèo cắt qua nước, im lặng một lúc lâu.

"Cái đó nhẹ," cô nói với Vy, đứng cạnh. "Chưa mang gì cả."

Vy không hiểu ý cô ngay, và A Xuyến cũng không giải thích thêm.

Thử nghiệm thứ hai, ngày hôm sau, chất thêm hai trăm cân đá làm tải giả, mô phỏng một khoang hàng đầy.

Thuyền chìm sâu hơn, chậm hơn, và nặng nề hơn khi vào cua — không lệch khỏi con số Nam đã tính trước. Không ai thấy bất thường trong hai vòng đầu.

Đến vòng thứ ba, khi người cầm lái đánh mạnh mái chèo để tránh một mỏm đá giả định, có tiếng răng rắc.

Cán mái chèo gãy ngay tại điểm ngàm vào trụ xoay, gãy sát gốc, và phần đầu chèo trôi lững lờ trên mặt nước trong khi con thuyền chệch hướng, va nhẹ vào một mỏm đá thật ở rìa vịnh.

Không ai bị thương. Vết va chỉ làm trầy một mảng sơn nhựa mới quét ở be thuyền.

Nhưng cán mái chèo gãy làm đôi, và khi Chính vớt lên xem, mặt gãy không phẳng gọn kiểu gỗ mục. Nó xoắn, bị vặn quá giới hạn chịu xoắn của thớ gỗ.

Trên bờ, tiếng reo tắt hẳn.

Người ta lội xuống nước, kéo con thuyền vào bờ bằng tay, chậm và cẩn thận, trong lúc Nam đứng nhìn theo phần đầu chèo trôi dạt xa dần trên mặt vịnh.

A Xuyến vẫn đứng nguyên chỗ cũ. Cô không nói "tôi đã bảo rồi". Cô chỉ nhìn Nam một lúc, rồi quay đi, đi xuống mép nước để phụ kéo thuyền cùng những người khác.

*

Mai tới chỗ mảnh gỗ gãy đang được đặt trên bãi, cúi xuống nhìn, không chạm vào.

"Ai lái lúc gãy?" cô hỏi.

"Tôi," một thanh niên trong nhóm chèo thử nói, giọng còn chưa hết run.

"Tay không sao?"

"Không sao."

Mai gật đầu một cái, đứng thẳng lại.

"Lần sau. Mặc áo phao." Cô nhìn quanh những người khác đang đứng gần đó. "Tất cả các lần thử sau."

Không ai cãi. Đây không phải lệnh mới — chỉ là lệnh chưa từng cần nói ra trước hôm nay, vì chưa từng có gì gãy giữa lúc đang chạy thử.

Chính ngồi xổm cạnh mảnh gỗ, lật đi lật lại, đưa lên gần mắt để nhìn kỹ thớ gỗ ở mặt gãy.

"Thớ này đều, không có mắt, không có chỗ mục," ông nói, phần lớn là nói cho chính mình nghe. "Gỗ tốt. Chỉ là bị bắt làm việc nó không được sinh ra để làm."

Ông đặt hai mảnh gỗ xuống cát cạnh nhau, và ngồi nhìn hai mảnh gỗ ấy một lúc lâu trước khi đứng dậy đi báo tin cho hội đồng.

*

Hội đồng họp ngay chiều hôm đó, không đợi tới ngày họp thường kỳ.

"Tôi tính sai chỗ nào?" Nam hỏi thẳng, trải mảnh gỗ gãy ra giữa vòng người.

Se-ra cầm hai nửa mảnh gỗ lên, ướm lại với nhau, xoay theo đúng hướng lực đã tác động.

"Anh tính lực đẩy thẳng của nước khi thuyền đi tới," cô nói. "Anh không tính lực xoắn khi lái gấp lúc thuyền có tải. Khi không tải, quán tính nhỏ, đổi hướng nhanh, lực xoắn không đáng kể. Khi có tải hai trăm cân, quán tính lớn hơn nhiều — thuyền không muốn đổi hướng, và toàn bộ lực chống lại quán tính đó dồn vào đúng một điểm: chỗ ngàm cán chèo vào trụ xoay."

"Vậy là sai từ đầu, không phải sai vật liệu."

"Sai từ đầu," Se-ra xác nhận, không có gì trong giọng cô để làm câu đó nhẹ đi. "Gỗ không hỏng vì yếu. Gỗ hỏng vì bị bắt chịu một loại lực mà thiết kế này chưa từng tính tới."

Cả vòng người im một lúc.

"Vậy sửa bằng cách nào?" Trân hỏi.

"Không sửa được bằng cách làm cán chèo dày hơn," Nam nói, giọng chậm, như đang tự nói cho mình nghe trước khi nói cho người khác. "Dày hơn thì chịu xoắn tốt hơn một chút, nhưng lực xoắn đó vẫn dồn vào đúng điểm ngàm. Phải đổi cả cách gắn — phân tán lực ra nhiều điểm thay vì dồn vào một trụ xoay duy nhất. Nghĩa là thiết kế lại từ đầu, không phải vá lại cái cũ."

Lộc mở sổ, tính nhẩm trên đầu ngón tay trước khi nói.

"Sáu ngày công đã đổ vào cái mái chèo này, cộng vật liệu," ông nói. "Coi như mất trắng. Thiết kế lại từ đầu thì mất thêm bao lâu?"

"Tôi chưa biết," Nam nói. "Ít nhất mười ngày để nghĩ ra cách phân tán lực đúng, rồi làm lại."

"Mười ngày cộng sáu ngày đã mất." Lộc gạch một đường trong sổ, không nói gì thêm về con số, chỉ ghi nó xuống. "Kế hoạch ba tháng của anh giờ thành ba tháng rưỡi, có khi bốn."

"Tôi biết."

Không ai nói thêm gì về chuyện đó. Đây không phải một thất bại có thể sửa trong đêm bằng cách thử lại lần nữa với cùng một hướng đi — nó đòi phải nghĩ lại toàn bộ nguyên lý, và không ai trong phòng, kể cả Nam, biết chắc bao lâu thì nghĩ ra được.

Dương lên tiếng trước khi mọi người kịp đứng dậy giải tán.

"Tôi muốn hỏi một câu, không phải để trách ai." Chị nhìn quanh vòng người, rồi dừng lại ở Nam. "Nếu hôm nay không phải chạy thử trong vịnh kín mà đã là chuyến đi thật, ngoài biển, cách bờ một ngày đường, thì cái gãy này nghĩa là gì cho người ngồi trên thuyền?"

Không ai trả lời ngay.

"Nghĩa là không còn lái được," Nam nói, chậm. "Giữa biển động, không lái được thì trôi theo sóng, không theo mình muốn."

"Vậy tôi mừng vì nó gãy ở đây," Dương nói, "trong một cái vịnh kín, cách bờ vài trăm bước, có mười hai người biết bơi đứng ngay trên bờ nhìn — chứ không phải gãy ở chỗ chúng ta chỉ biết được sau khi có người không về."

Cả vòng người im lặng theo một cách khác với lúc trước — không phải im vì không ai muốn nói, mà im vì câu đó đáng để im mà nghĩ.

*

Đêm đó Nam ngồi một mình trên bờ vịnh, nhìn ra chỗ con Chín Bảy đang neo, mái chèo gãy vẫn còn cắm dở ở đuôi thuyền vì chưa ai tháo ra.

Ánh trăng — cả Con lẫn Mẹ, đêm nay cùng lên một lúc — chiếu xuống mặt nước lặng, và cái bóng của con thuyền in xuống mặt vịnh gần như không dao động.

Anh nghĩ tới tất cả những lần trước đây một thứ hỏng rồi lại sửa được trong vài ngày: cái nồi vỡ ba mẻ rồi ra được, cái rìu giòn rồi học được cách tôi ram, cái lò sập rồi xây lại. Lần này khác. Đây không phải một lỗi trong quy trình có thể sửa bằng cách làm lại đúng thứ cũ, cẩn thận hơn. Đây là một lỗi trong chính cách anh nghĩ về vấn đề — anh đã hình dung con thuyền như một vật đứng yên chịu lực đẩy thẳng, trong khi nó là một vật đang xoay, mang theo quán tính của chính khối lượng nó.

Không có mẹo nào sửa được cái đó nhanh. Chỉ có ngồi xuống, vẽ lại từ đầu, và chấp nhận rằng ba tháng rưỡi bây giờ mới là con số thật.

Anh nhặt một hòn đá nhỏ, ném ra mặt vịnh, nhìn nó chìm mà không tạo được gợn sóng nào lớn hơn một vòng tròn mờ nhạt.

Có tiếng bước chân trên cát. Trân ngồi xuống cách anh một quãng, không nói gì trước.

"Anh không cần phải một mình tính lại chuyện này," cô nói sau một lúc.

"Tôi biết."

"Vậy sao anh vẫn ngồi một mình?"

Nam nhìn ra mặt vịnh, nơi con thuyền đang neo im, cái bóng đen sẫm giữa ánh trăng đôi.

"Vì lỗi này của tôi," anh nói. "Không phải lỗi thiếu người. Lỗi thiếu cách nghĩ. Tôi cần ngồi một mình để tìm ra cách nghĩ khác, trước khi kéo thêm ai vào."

Trân không cãi lại. Cô ngồi thêm một lúc, nhìn cùng hướng với anh, rồi đứng dậy.

"Mười ngày," cô nói. "Ông Lộc sẽ hỏi lại đúng ngày thứ mười. Anh liệu mà có câu trả lời."

Cô đi khỏi. Nam ngồi lại một mình, đúng như trước.

Gió đêm mát, mang theo mùi muối và mùi gỗ ướt từ chỗ con thuyền neo gần đó.

Anh đứng dậy, đi xuống chỗ mái chèo gãy, và bắt đầu tháo nó ra khỏi trụ xoay để dành chỗ cho một thiết kế chưa ai vẽ ra.

Việc đó không cần ánh sáng nhiều. Chỉ cần tay quen việc, và một câu hỏi đúng để bắt đầu lại: lực xoắn sẽ đi đâu, nếu nó không còn được phép dồn vào một điểm duy nhất.

Anh đặt mái chèo gãy lên tấm bạt trải sẵn dưới ánh trăng. Que than trong tay anh vạch một đường dọc theo trục xoay, đánh dấu đúng điểm anh nghi lực dồn sai chỗ.

Mười ngày. Anh có từng đó, và có một đường than vừa vạch để bắt đầu lại từ đó.