Chương 4: Người không liên can
Thuộc tiểu thuyết Kiếm Gãy Sông Gianh
Tác giả: Lâm Giang Hồ · Thể loại: Võ Hiệp · Đăng ngày · 1996 từ · khoảng 10 phút đọc
Sáng mồng Một tháng Chín, trời bến Vạn không có nắng.
Nước sông Gianh từ đêm qua đã đổi màu. Dòng nước xanh thẫm ngày thường giờ đặc quánh phù sa, cuộn lên từng lớp sóng bạc đầu vỗ vào chân cầu tàu gỗ nghe lùng bùng. Gió chướng thổi ngược từ cửa biển về, mang theo vị muối mặn và hơi nước bốc lên từ lòng sông sâu. Đây là dấu hiệu đầu tiên của mùa nước lớn. Sau hôm nay, mọi con đò ngang sẽ gác sào, xích neo vào gốc đa, chờ cho đến khi tiết trời sang xuân.
Cả bến Vạn náo loạn. Người ta chen chúc, xô đẩy nhau bên bờ cát. Những gánh hàng khô, những thúng thảo mộc, những lồng gà vịt chất cao thành đống. Tiếng mặc cả, tiếng chửi bới và tiếng khóc lóc của những người lỡ chuyến đò sớm hòa vào tiếng sóng vỗ.
Cẩn đứng bên mép quán nước cũ, vai đeo thanh kiếm gãy bọc vải thô. Hắn nhìn mặt sông đang dâng cao thêm một thước so với chiều qua. Bốn hôm trước, khi rời khỏi bến này để ngược lên thượng nguồn gặp Hạc Y, nước vẫn còn hiền hòa. Giờ đây, khoảng cách giữa hai bờ rộng ra thêm một dặm.
"Chuyến chót rồi! Năm quan tiền một suất người, hàng hóa tính riêng!"
Gã đàn ông trung niên mặc áo vắt vai, tay cầm cuốn sổ nát đứng trên mũi con đò lớn nhất bến hét lên. Gã là người xếp chỗ, kẻ nắm quyền định đoạt ai được sang bờ bắc trước khi dòng sông đóng cửa. Đám đông ồ lên. Năm quan tiền là cái giá cắt cổ, gấp ba lần ngày thường. Nhiều người lùi lại, nhìn mặt nước rồi nhìn vào túi tiền rỗng, thở dài bất lực. Nhưng chỗ trống trên đò vẫn không đủ cho phân nửa số người đang đứng chờ.
Cẩn lách qua đám đông, tiến lại gần mạn đò. Hắn đưa tay vào bọc vải, chạm vào xấp giấy bản. Hắn còn đúng 13 tờ. Số tiền kẽm còn lại trong túi không đủ để trả năm quan, nhưng hắn buộc phải sang sông hôm nay. Bà Sim ở bờ bắc là người duy nhất biết lai lịch thanh kiếm này. Nếu không sang được, hắn sẽ phải kẹt lại bến Vạn ba tháng ròng.
Người xếp chỗ nhìn thấy gã câm đeo kiếm, đôi mắt gã đột ngột dừng lại. Gã nheo mắt nhìn chuôi kiếm gãy lộ ra sau vai Cẩn, rồi nhìn vết sẹo dài trên mu bàn tay trái của hắn. Đám người xung quanh bỗng nhiên dạt ra một khoảng nhỏ. Tiếng xì xào bắt đầu nổi lên, át cả tiếng gió sông.
"Kìa, chính là gã câm đó. Người ta bảo gã vừa đánh bại tay kiếm áo trắng trên rừng bến dưới."
"Thắng được cả cao thủ bờ bắc cơ à? Nhìn lầm lì thế kia chắc là tay sát nhân."
Cẩn nghe rõ từng lời. Tin đồn từ trận đấu với Hạc Y ba ngày trước đã trôi về bến Vạn nhanh hơn dòng nước. Sự thật là hắn đã thua trong sáu chiêu, nhưng giang hồ bến sông thích những câu chuyện ly kỳ hơn là thực tế khô khốc. Người xếp chỗ nhảy xuống bãi cát, bước lại gần Cẩn, giọng bớt đi vài phần hống hách:
"Các hạ cũng muốn sang sông?"
Cẩn đứng im. Hắn cầm lấy thỏi mực khô, định trải giấy ra viết rằng mình không đủ tiền. Nhưng gã xếp chỗ đã giơ tay chặn lại, cười xởi lởi:
"Bến Vạn kính trọng người có nghề. Chuyến đò cuối này dù có chật đến mấy cũng phải dành cho các hạ một chỗ. Tiền nong tính sau, coi như bến này lấy chỗ quen biết với một vị cao nhân."
Cẩn khựng lại. Ngòi bút gỗ chưa kịp thấm mực. Hắn biết nếu mình viết ra rằng mình chỉ là kẻ bại trận không xu dính túi, suất đò này sẽ biến mất ngay lập tức. Sự im lặng lúc này là một tấm giấy thông hành miễn phí. Hắn hạ tay xuống, giấu xấp giấy vào lại trong bọc. Hắn không phủ nhận. Hắn để sự hiểu lầm ấy bảo vệ suất đò của mình. Gã xếp chỗ gạch một nét vào sổ, hất hàm:
"Còn một suất cuối! Ai có mười quan thì lên, không thì đứng lại!"
Lúc bấy giờ, từ phía sau đám đông, một ông lão gầy gò gánh hai thúng thảo mộc tươi bước tới. Ông lão thở hổn hển, mồ hôi nhễ nhại dù gió đang lạnh.
"Xin ông chủ cho tôi lên. Tôi chỉ có ba quan tiền, nhưng thuốc này nếu không đưa sang bờ bắc kịp trong tối nay thì hỏng hết. Nhà tôi trông cả vào mùa thuốc này để lấy tiền chữa mắt cho con nhỏ."
Gã xếp chỗ nhổ bãi nước miếng xuống cát, mặt đanh lại:
"Ba quan? Ông lão không nghe tôi nói à? Hết chỗ rồi. Suất cuối cùng đã dành cho vị kiếm khách đây. Ông đợi đến sang xuân đi."
Ông lão nhìn Cẩn, rồi nhìn gã xếp chỗ, đôi mắt đục mờ van lơn. Ông đặt gánh thuốc xuống, quỳ sụp trên bãi cát ẩm:
"Lạy ông chủ, vị kiếm khách đây chắc đi việc lớn, còn tôi chỉ có gánh thuốc mưu sinh. Xin các ông thư thả cho tôi một kẽ hở bên mạn đò cũng được."
Đám đông bắt đầu cười nhạo. Có kẻ lớn tiếng:
"Lão già này lẩm cẩm. Người ta là bậc cao thủ sang sông làm việc trọng đại, gánh thuốc rác của lão đáng giá mấy đồng mà đòi tranh chỗ?"
Cẩn nhìn thấy đôi bàn tay run rẩy của ông lão đang bám vào thớ gỗ mục của cầu tàu. Hắn nhìn gánh thuốc, những ngọn cỏ xanh bắt đầu héo rũ vì gió muối. Sự im lặng của hắn không còn là tấm vé miễn phí nữa. Nó đã trở thành một sức nặng đè nghiến lên đôi vai gầy của người đàn ông không quen biết kia. Hắn đã để họ hiểu sai, và cái giá của sự hiểu sai ấy là sinh kế của một gia đình.
Cẩn lấy xấp giấy bản ra. Hắn mài mực thật nhanh lên nắp nghiên nhỏ. Tay hắn run nhẹ. Cái giá của tiếng nói bắt đầu đòi nợ. Hắn viết tờ thứ nhất, đặt lên lòng bàn tay gã xếp chỗ:
"Tôi không phải cao thủ. Tôi đã thua người áo trắng."
Gã xếp chỗ cầm tờ giấy, xoay ngược xoay xuôi rồi lúng túng nhìn xung quanh:
"Tôi... tôi không biết chữ. Anh viết cái gì đây?"
Cẩn mím môi. Đây là hệ quả đầu tiên. Hắn viết tờ thứ hai, đưa cho một gã thanh niên trông có vẻ biết chữ đứng gần đó:
"Đọc to cho mọi người nghe."
Gã thanh niên cầm tờ giấy, đọc chậm rãi từng chữ. Đám đông im bặt. Gã xếp chỗ biến sắc, nhìn Cẩn như nhìn một kẻ lừa đảo. Cẩn không dừng lại, hắn viết tiếp tờ thứ ba đưa cho ông lão:
"Suất đò này của ông."
Tiếp theo là tờ thứ tư, thứ năm và thứ sáu. Hắn viết cho người xếp chỗ, khẳng định mình sẽ không lên đò. Hắn viết cho đám đông xung quanh để cải chính những lời đồn thổi vô căn cứ. Hắn viết để yêu cầu gã xếp chỗ lấy đúng ba quan tiền của ông lão thay vì mười quan. Mỗi lần một tờ giấy rời khỏi tay, Cẩn lại thấy bọc giấy của mình mỏng đi rõ rệt. Đến tờ thứ chín, hắn viết cho chính mình, như một lời tự nhắc:
"Tôi chỉ là một người câm mang kiếm gãy."
Tổng cộng chín tờ giấy đã bay đi trong gió bến Vạn. Chữ mực chưa kịp khô đã bị hơi nước làm nhòe đi đôi chút. Gã xếp chỗ sau khi nghe người ta đọc hết những tờ giấy thì mặt đỏ gay vì giận dữ. Gã cảm thấy mình bị chơi xỏ trước mặt bao nhiêu người. Gã giật lấy gánh thuốc của ông lão quăng lên mạn đò một cách thô bạo, rồi quay sang hét vào mặt Cẩn:
"Đồ câm lừa lọc! Hóa ra chỉ là hạng vô danh tiểu tốt. Cút ngay khỏi bến! Đò này không chở hạng người như ngươi!"
Cẩn lùi lại. Hắn không giải thích, cũng không tranh cãi. Ông lão nhìn hắn, định nói lời cảm ơn nhưng bị đám người hầu của gã xếp chỗ đẩy lên đò. Con đò bắt đầu lỏng neo. Tiếng sào chống xuống đáy sông nghe nặng nề. Con đò cuối cùng rời bến, mang theo gánh thuốc của ông lão và những hy vọng cuối cùng của hàng chục con người đang đứng lại trên bờ. Bóng con đò mờ dần trong làn sương mù đang hạ thấp xuống mặt sông Gianh. Nước lớn bắt đầu tràn vào bến. Tiếng sóng vỗ vào chân cầu tàu lúc này không còn lùng bùng nữa mà nghe đanh gọn.
Cẩn ngồi xuống một tảng đá xanh đầu bến, nơi quán nước của lão Bường đã dọn sạch từ lâu. Hắn mở bọc vải, đếm lại số giấy bản. Chín tờ đã mất. Mười ba trừ chín, chỉ còn đúng bốn tờ. Một hành trình dài phía trước, và hắn chỉ còn đúng bốn lần để lên tiếng. Cẩn rút thanh kiếm gãy ra, tỉ mỉ đếm lại những vết sứt mẻ trên thép. Vẫn sáu vết mẻ. Hôm nay hắn không trả được món nợ nào và cũng không mài đi vết nào. Hắn chỉ lặng lẽ dùng vạt áo lau đi những vệt nước sông bám trên thân kiếm.
Lòng bàn tay hắn vẫn còn dính vết mực đen chưa rửa sạch. Hắn xòe tay nhìn màu mực rồi nắm chặt lại. Lão Bường từ trong căn chòi mái lá bước ra, tay cầm một cây đèn dầu bão. Lão nhìn gã câm đang ngồi đơn độc giữa màn đêm đang sập xuống. Lão bước tới gần, tay vô thức chạm vào túi áo ngực, nơi vẫn còn giữ tờ giấy thứ ba của Cẩn từ mười ngày trước. Lão không nói gì về tờ giấy đó, chỉ nhìn ra dòng sông đang cuộn chảy.
"Chuyến đò cuối đi rồi. Anh định ở lại đây đến sang xuân sao?"
Cẩn không nhìn lão. Hắn nhìn những con sóng bạc đầu đang liếm dần lên bãi cát. Lão Bường thở dài, đặt cây đèn xuống đất. Ánh lửa mờ mờ chỉ đủ soi rõ đôi giày cỏ ướt sũng của Cẩn.
"Anh đã tiêu gần hết giấy để đổi lấy một chuyến đò không có mình trên đó. Trên khúc sông này, người tốt thường chết đói hoặc chết chìm."
Con Đượm từ phía sau cầu tàu đi tới, chân nó lấm lem bùn đất, đôi mắt sáng lên dưới ánh đèn dầu. Nó đứng lại trước mặt Cẩn, nhún nhẹ đôi chân theo thói quen giữ thăng bằng trên đò. Hơi thở của nó phả ra màu trắng mờ giữa không khí ẩm ướt.
"Ông câm, đò ngang hết rồi, nhưng đò lậu thì vẫn còn một chuyến."
Cẩn ngẩng đầu lên. Con Đượm hạ thấp giọng, chỉ tay về phía hạ lưu, nơi có những rặng bần tối tăm trong bóng đêm:
"Phía dưới kia có một chiếc ghe nan của đám chở lậu. Họ không sợ nước lớn, họ chỉ sợ lính tuần bờ. Nhưng họ không lấy tiền."
Nó dừng lại một chút, nhìn thanh kiếm gãy của Cẩn. Nó đưa tay vuốt lại mái tóc rối, giọng nói đanh lại giữa tiếng sóng:
"Họ lấy máu. Hoặc lấy một vết mẻ trên thanh kiếm của ông."