Chương 6: Lão Ngẫu bắt gã câm chèo một tay

Thuộc tiểu thuyết Kiếm Gãy Sông Gianh

Tác giả: · Thể loại: Võ Hiệp · Đăng ngày · 2067 từ · khoảng 10 phút đọc

Lão Ngẫu ở Cồn Chày kể chuyện cái tay của lão theo khách. Với dân buôn thì lão bảo bị rắn biển cắn ngoài đảo, hồi còn đi ghe bầu. Với đàn bà thì lão bảo vì cứu một cô tiểu thư nhảy sông. Với bọn trẻ thì tuỳ hôm, có hôm là thuồng luồng quấn, có hôm là lão đánh cược với quan và thua. Tôi biết lão từ nhỏ vì Cồn Chày là cái cồn giữa sông, ai đi lại cũng ghé mua cá khô, và riêng tôi đã được nghe 5 chuyện, chuyện nào cũng có đầu có đuôi, trong khi người bến chỉ bảo một câu gọn lỏn, lão trúng gió. Cánh tay trái của lão khô lại, buông thõng, từ trước khi tôi biết đi đã thế, lão lấy dây buộc nó vào thắt lưng cho khỏi vướng. Còn lại thì lão đóng ghe giỏi nhất khúc sông này, to như con trâu mộng, răng còn đủ, đứng cười thì nghe tới bên kia cồn. "Ồ con Đượm! Mi lớn lên chưa? Chưa à, vẫn đen rứa! Lão Bường chết chưa? Chưa à, tiếc quá! Còn cái cây sào kia là ai, sao cao mà gầy, cho ăn gì mà ra cái nông nỗi đó?" Chúng tôi tới cồn vào chiều hai mươi lăm. Lão đang ngồi giữa đống phoi bào, tay phải cầm đục, chân đạp giữ tấm ván. Tôi chưa kịp nói gì thì ông câm đã bước lên, đặt thanh kiếm xuống đống phoi, gối vừa chạm đất thì một bàn tay to bằng cái quạt đã túm cổ áo xách ông đứng dậy. "Lạy cái chi? Tau chưa chết! Thằng này mắc bệnh chi rứa?" "Ông ấy là học trò ông Giữ Mạn," tôi nói, lần này tôi đã có nghề. "Thầy ông ấy nợ ông, ông ấy tới trả." Tôi đang nhìn lão, và mặt lão không đổi, vẫn cười rộng tới mang tai, cái miệng vẫn mở, chỉ có điều trong một cái chớp mắt tiếng cười không ra khỏi miệng. Rồi nó lại ra. "Ông Giữ Mạn nợ tau! Ha! Cái thằng cha đó đêm nước lớn cướp mất con ghe tốt nhất đời tau, rồi đi làm Bụt, chừ cho học trò về trả tiền à? Bao nhiêu, đưa đây, tau đang thiếu tiền mua đinh!" Ông câm mở túi tiền, đổ hết xuống tay, chìa tới. Trong đó có 20 đồng. Lão ngó, rồi thò bàn tay phải đẩy tay ông về, vẫn cười, nhưng đẩy khá mạnh. "Đồ dở hơi. Cất đi, tau không lấy tiền của đứa gãy sườn." Lão hất cằm về phía bãi. "Muốn trả nợ à? Thấy con ghe kia không?" Ai đi qua Cồn Chày cũng thấy. Con ghe nằm trên hai cái kê gỗ sát mép nước, đẹp nhất mà tôi từng thấy, dài 2 trượng, lòng thon, gỗ sao thếp dầu rái đen bóng, mái chèo đặt ngay ngắn trên đà. Lão đóng nó từ 11 năm trước để thay con ghe mất, năm nào cũng xảm lại, trét lại, mà nó chưa từng xuống nước. Có ai hỏi mua thì lão đòi một cái giá điên rồ cho họ chạy. "Con ghe tau đóng cho tau đó. Mi có biết chèo ghe kiểu nớ cần mấy tay không? Hai. Một tay đẩy một tay kéo, cái mái nó sống ở giữa hai tay. Tau có một." Lão lấy tay phải nhấc cánh tay trái lên như nhấc con cá khô rồi buông cho nó rơi, cười hở cả lợi. "Hai đứa con tau đi làm ăn xa, không đứa mô chịu về chèo cho bố. Chừ thế này. Mi học trò ông Giữ Mạn chắc giỏi lắm, lấy cái ghe ốp kia, chèo bằng một tay từ đây lên bãi đá rồi về, tau tính là mi trả nợ. Không dùng cái tay kia. Được không?" Lão chỉ một con ghe nhỏ cũ kỹ đang ngập nửa khoang nước mưa. Mấy ông chài bắt đầu xúm lại, có đứa đi gọi thêm người, vì cái trò này hay ho hơn cá khô nhiều. Tôi kéo ông câm lại, nói nhỏ: "Lão đùa đó. Bãi đá nửa dặm, nước đang lên, ông thì gãy sườn. Chèo một tay mái nó quay như chong chóng, không ai làm được." Ông đứng nhìn con ghe một lúc lâu, rồi đưa thanh kiếm cho tôi cầm. Chuyện xảy ra sau đó làm cả cồn được một bữa cười no, còn tôi thì muốn chui xuống cát. Ông chèo được 30 nhịp thì mái văng khỏi cọc, ghe quay ngang, ông ngã ngửa vào khoang. Ông đứng dậy, thả mái xuống, lần này kẹp cán mái dưới nách, được 50 nhịp thì mặt trắng bệch, ghe đi thành vòng tròn. Cả cồn vỗ đùi, lão Ngẫu cười chảy nước mắt, nhảy tưng tưng: "Rứa đó! Rứa đó! Sướng chưa! Một tay sướng chưa!" Ông chèo vòng tròn trước cồn cho tới khi mặt trời lặn, và lúc tôi lội ra kéo ghe vào bờ, tay áo bên sườn trái đã thấm một vết sẫm vì lá thuốc bà Lụi đắp bị bung ra, còn ông thì đang nhìn xuống cái cọc chèo, không cười, nhìn y như lúc nhìn tờ giấy trước khi viết. Tối đó lão bắt chúng tôi ngồi ăn cá nướng trước lều, rượu lão uống như nước, ông câm thì lão ép một bát rồi thôi vì thấy ông chỉ nhấp môi. Tôi còn nhỏ nhưng có cái tính đã nghe chuyện thì phải nghe cho hết, nên tôi hỏi con ghe tốt nhất đời lão bị cướp là sao. "Ồ, đêm nước lớn năm đó tau ở bên bờ bắc giao ghe cho người ta," lão nói, rót thêm. "Nước lên như chó đuổi, người chạy loạn ở bến. Ông đồ Ngạn cầm đèn đứng trên ván cầu, thấy ghe tau thì lấy làm ghe phụ chở người ra đò lớn, tau cãi không lại, ông ấy có kiếm mà tau có một cái miệng. Rứa là con ghe tau đi mất, cái ghe đóng 2 năm, gỗ sao rừng, chèo tới đâu nước tránh tới đó. Tau bơi về." "Ông bơi qua sông Gianh mùa nước lớn à?" "Chớ sao! Một tay!" Lão giơ bàn tay phải lên trời, cười rung cả bụng. "Hai bên có cá mập đi hộ tống!" Cả đám chài cười rồ, tôi cũng cười, vì tôi biết lão nói phét. Ông câm không cười. Ông cầm con cá nướng gỡ từng miếng thịt đặt lên lá cho tôi, gỡ rất kỹ, xong rồi vẫn cứ nhìn đống than. Đêm đó tôi thức dậy đi tiểu, thấy một đốm đèn ở chỗ con ghe, ông đang ngồi trên mạn, cầm cái mái chèo lật qua lật lại, lấy ngón tay đo từng đoạn. Sáng hôm sau tôi hỏi đi hay ở, vì đã là hai mươi sáu, phải đi cho kịp Bến Mé. Ông chỉ tay xuống đất, ý là ở, rồi đi thẳng tới đống phoi của lão, lấy cái đục, cái cưa, cầm que vẽ lên cát cho lão một hình. Hình thì ai cũng xem được, cả lão. Lão đang súc miệng bằng rượu. Lão ngó xuống, nhổ rượu ra, ngó tiếp. "Cái chi đây? Cọc chèo mà có cái khoen?" Chỗ này về sau người ta vẫn tranh cãi xem ai nghĩ ra trước, vì khắp sông Gianh bây giờ đều dùng, người liệt tay, người già yếu, đàn bà đang bế con. Tôi biết là ai vì tôi đứng đó cầm dùm cái bào. Cái khó của chèo một tay là mái không có điểm tựa thứ hai, nên ông làm một cái cọc cao hơn, đầu có khoen gỗ quay tròn được, rồi làm một cái bao da buộc vào cán mái, dây da xỏ qua vai lão, vòng sang ngực. Người ngả tới thì đẩy, người ngả lui thì kéo, chỗ bàn tay chết không còn nắm được thì cái vai làm thay. Lão Ngẫu lúc đầu đứng chửi là phá cái mái đẹp của lão. Rồi lão bỏ đi. Rồi lão quay lại, cầm miếng da nhai nhai, bảo da đó ngu lắm, phải dùng da trâu bên sườn, rồi lão chê mối ghép, cướp lấy cái đục, lão một tay mà đục nhanh hơn ông câm hai tay. Hai người cặm cụi cả ngày không nói tiếng nào, một người vì không thể, một người lần đầu trong đời tôi thấy im. Tôi quét phoi, mang nước, và xế chiều ông dạy tôi chữ của ngày hôm đó bằng cách lấy cái đục khắc lên miếng ván thừa. Tôi hỏi chữ gì, ông giơ bàn tay lên. Tay. Sẩm chiều họ khiêng con ghe đẹp xuống nước. 11 năm nó chưa ướt, nó chạm sông kêu một tiếng nhỏ như người ta khẽ thở ra, ván khô rỉ nước vào khoang thành từng giọt mà lão mặc kệ. Cả cồn lại kéo ra xem, lần này ít cười hơn. Hai đứa con lão không có ở đó. Ông câm giúp lão xỏ dây qua vai, buộc chặt, rồi lùi lại đứng dưới nước tới thắt lưng, tay giữ mạn cho ghe khỏi quay. Rồi ông thả tay. Lão Ngẫu ngả người tới, cái mái xuống nước, lão ngả lui, con ghe đi. Nó đi thẳng. Nhịp đầu còn hụt, nhịp thứ năm đã vào, và tôi nghe cái tiếng tôi nghe từ nhỏ mà chưa bao giờ thấy nó hay đến thế, tiếng nước sau lái một chiếc ghe tốt chạy êm, ri rí, ri rí. Lão chèo ra giữa dòng, quay đầu, đi ngược lên phía bãi đá, cái bóng đen thẫm của lão với con ghe thu nhỏ dần trên mặt nước đỏ. Cả cồn không ai nói gì. Có bà nào đó sụt sịt, tôi không quay lại nhìn, vì mắt tôi cũng đang bận. Lão về tới bến lúc trời nhá nhem, ghe cặp bờ ngọt như dao vào vỏ, và lão ngồi yên trên đó chưa chịu bước lên. To như thế mà mặt lão ướt hết, lão không buồn lau. Lão gọi ông câm lại bằng cái ngoắc cằm, giọng khàn đi, nhỏ hẳn. "Thầy mi có nói chi về con ghe tau không?" Ông câm lắc đầu. "Rứa à." Lão gật gù, nhìn xuống cái dây da trên vai mình. "Đưa tau coi cái thanh kiếm." Tôi đang cầm, ông câm gật, tôi đưa cho lão. Lão cầm bằng tay phải, đưa lên gần cái đèn ai đó vừa thắp, ngó lưỡi thép từ chuôi ra tới chỗ gãy, chậm, ngón cái dừng lại ở chỗ mài phẳng ở bến Dưới. Tôi đứng sát bên, ngửi thấy mùi rượu và mùi dầu rái. Lão thôi cười từ lúc nào tôi không biết. Lão trả thanh kiếm cho tôi, tháo sợi dây da, bước lên bờ, đi thẳng về lều, đi ngang qua cái đám người đang chờ lão mở tiệc, và đó là đêm duy nhất tôi không nghe tiếng lão cười trên Cồn Chày. Tôi nghĩ lão nhớ con ghe cũ. Người ta nhớ đồ cũ như nhớ người chết, chẳng lạ. Ông câm ngồi xuống cạnh ghe, lấy viên đá đen. Sáng ra còn 5 vết. Sương còn dày, cả cồn chưa dậy, lúc chúng tôi đẩy đò đi có một người đứng ở cuối bãi, to như con trâu, không vẫy, không gọi. Lão nói với tôi, giọng đã trở lại oang oang, nhưng nghe như tiếng của một cái thùng rỗng. "Con Đượm! Cá chưa lên chớ khoe nồi! Đi với thằng đó thì đi cho khéo!" Tôi hỏi khéo là khéo làm sao, lão quay lưng bỏ đi. Từ Cồn Chày đi lên, ông nhặt theo một mẩu than từ lò lão, gói trong lá, để viết lên ván cho tôi học mà khỏi nhúng tay xuống nước. Tôi hỏi ông mang đi làm gì, than thì bến nào chả có. Ông nhìn tôi, viết lên mạn đò một vạch số. 4. Ông đã tính rồi: còn 4 ngày, tức là còn 4 chữ nữa là tới mồng Một, và ông định dạy cho hết giao kèo. Tôi giật mình. Tôi đã quên mất, từ lúc rời bến Vạn, là tới bờ bắc thì giao kèo xong và tôi chẳng còn lý do gì để ông dạy nữa.