Chương 17: Năm hồi trống

Thuộc tiểu thuyết Người Đứng Trong Chỗ Vỡ

Tác giả: · Thể loại: Huyền Huyễn · Đăng ngày · 1528 từ · khoảng 8 phút đọc

Canh một, đuốc cắm suốt từ mốc năm sang mốc bảy, cách nhau ba trượng một cây. Ánh đuốc soi xuống mặt nước thì mặt nước không phản chiếu gì cả. Nước đục quá. Nó đi qua bên dưới, dày, chậm, và chỗ nào có vật cản thì nó phồng lên một cái gò rồi tan. Người trên đê chia làm ba tốp. Tốp một đắp. Tốp hai kè phên. Tốp ba đóng cọc. Chốt không ở tốp nào. Nó đi dọc chân đê phía trong, cầm cây xoi, cứ ba bước lại chọc xuống một cái. Hố nó bới lúc chiều bây giờ không còn là hố nữa. Nước trong hố đã đầy tràn, và ở giữa mặt nước có một chỗ cứ phồng lên rồi lún xuống, phồng lên rồi lún xuống, đều đặn. Mạch sủi. Nó đã nghe bố nói về mạch sủi. Trong sổ có hai trang viết về cái này. Mạch sủi là chỗ nước sông đã tìm được đường xuyên qua thân đê và đang đi ra. Ban đầu nó trong. Về sau nó đục. Nước trong thì đê còn giữ. Nước đục thì đê đang bị moi ruột, và cái đục ấy chính là ruột nó. Chốt vốc một vốc lên soi dưới đuốc. Vẫn trong. Nó chạy lên đê, gọi. "Ông ơi. Có mạch sủi ở chân đê trong. Nước còn trong." Ông Trưởng Cựu quay lại ngay. "Vây bờ. Vây bờ ngay." Ông gọi. "Lão Vẹt. Đem người xuống chân đê trong, đắp một cái bờ tròn quanh chỗ sủi, cao một thước. Đắp cho nước nó dâng trong ấy lên." "Đắp bờ quanh chỗ nước ra à?" Có người hỏi. "Sao lại chặn nó?" "Không chặn." Ông Cựu nói. "Cho nước trong hố dâng lên. Nước trong hố cao thì nó đẩy ngược lại, sức nước bên ngoài đỡ moi. Cha ông làm thế từ đời nào rồi. Đi đi." Người kéo xuống. Cuốc bổ. Đất đắp thành một cái vòng quanh vũng nước. Chốt đứng nhìn cái vòng ấy hình thành, và nó nghĩ tới một điều mà nó không nói ra. Vây bờ chỉ ăn thua khi cái ống bên trong còn nhỏ. Còn cái ống bên trong con đê này rộng mười tám trượng. Canh hai, vốc nước trong hố lên soi đuốc, nó đã ngả màu. Không đục hẳn. Chỉ hơi vẩn, như nước vo gạo lần thứ ba. Nó đứng lên gọi lão Vẹt tới xem. Lão Vẹt vốc, đưa lên mũi ngửi, rồi lão nhổ toẹt một bãi. "Đục rồi." "Cụ Trưởng bảo vây bờ thì đỡ." "Vây bờ đỡ cái mạch nhỏ." Lão chùi tay. "Cái này không nhỏ." Trên mặt đê, tốp đắp vẫn đắp. Đất đổ xuống, đầm, đổ tiếp. Nhưng từ canh hai trở đi, có một chuyện bắt đầu xảy ra mà lúc đầu chưa ai để ý. Đắp mà mặt đê không cao lên. Đổ mười gánh vào một chỗ, đầm xong, đo lại thì chỗ ấy chỉ nhỉnh hơn trước một đốt ngón tay. Đổ mười gánh nữa, vẫn thế. Ông lý Hoè là người đầu tiên nói ra. "Sao lại thế này." Ông ta cắm cây thước xuống, rút lên, cắm lại. "Trăm gánh rồi. Trăm gánh mà lên có ba tấc." Chốt đứng cạnh, và nó nói cái câu mà hôm mười ba nó đã trình ở điếm, trình rồi bị bác. "Bẩm thầy. Nó nuốt ạ." Ông lý không đáp. Ông ta chỉ cầm cây thước, đi dọc đoạn đê, cắm xuống từng quãng một, và mỗi lần rút thước lên ông ta lại đứng im lâu hơn một chút. Đến quãng giữa, cắm thước xuống, cây thước đi ngọt. Đi ngọt hết cả thước. Ông lý buông tay. Cây thước đứng đấy một mình, cắm thẳng vào thân con đê ba trăm năm, ngập tới tận cái vạch cuối cùng. "Cụ Trưởng." Ông ta gọi, và giọng ông ta vỡ ra. "Cụ Trưởng ơi." Ông Trưởng Cựu tới. Ông nhìn cây thước. Rồi ông ngẩng lên, và ông không nhìn cây thước nữa mà nhìn ra mặt sông. "Bao lâu?" Chốt hỏi. "Nửa canh giờ." Ông Cựu nói. "Có khi không được nửa." Giữa canh hai, cái Nứa tìm được nó ở chân đê trong. Nó ướt từ đầu tới chân, tóc bết, môi tái, và nó xách theo một cuộn dây gai. "Mày lại xuống nước." Chốt nói. "Xuống rồi lên rồi, mày làm gì được tao nào." Nứa ngồi thụp xuống mép hố sủi, thò tay khoắng. "Bố tao bảo dò xem cọc còn ăn được chỗ nào. Tao dò xong rồi." "Rồi sao?" "Chả sao cả." Nó rút tay lên, nhìn nước nhỏ giọt qua kẽ ngón. "Từ cọc thứ năm mươi trở đi là mềm. Tao bảo bố tao, bố tao bảo cứ đóng, đóng được cây nào hay cây ấy." "Nứa này." "Lại sắp bảo tao đừng xuống nữa chứ gì." "Không." Chốt nói. "Tao muốn hỏi mày một cái." "Hỏi." "Lúc nãy mày ở dưới nước. Mày có nghe thấy gì không?" Nứa im một lúc. "Có." Nó nói. "Mà tao chả biết gọi là cái gì. Nó không phải tiếng nước chảy. Nước chảy thì nó rào. Cái này nó không rào." "Nó thế nào?" "Nó như có ai kéo một tấm ván to lắm, kéo chậm, ở tít đằng xa ấy." Nó quay sang. "Mày biết cái tiếng ấy à?" Chốt gật. Hàng thứ tư trong sổ bố nó không phải là không có tiếng. Hàng thứ tư là cái tiếng mà đến lúc nghe được thì đã muộn. "Mày lên đê đi." Nó nói. "Lên đầu mốc năm ấy, đứng với mẹ tao. Đừng đứng giữa." "Gớm." Nứa đứng dậy, vắt tóc. "Mày cứ làm như mày là ông Trưởng ấy." Nhưng nó vẫn lên. Nó đi lên dốc, và tới lưng chừng nó quay lại một lần, rồi đi tiếp. Nửa canh giờ ấy người ta làm được nhiều việc. Ông Trưởng Cựu cho hạ hết đuốc ở quãng giữa, dồn về hai đầu, để nếu có sập thì đừng sập cả lửa xuống người. Cho đàn bà lui về phía trong đồng, chỉ giữ lại người khiêng phên. Cho đóng cọc theo hàng dọc, sát nhau, tám mươi cây cọc nhà ông Rào cắm hết trong khoảng ấy. Cắm được sáu mươi hai cây. Cây thứ sáu mươi ba đóng xuống, búa nện ba nhát, và nó tụt. Tụt hẳn. Cả cây cọc dài trượng rưỡi biến mất dưới mặt đê, chỉ còn cái lỗ tròn miệng bằng bắp chân. Người cầm búa lùi lại. Không ai bảo ai, cả tốp lùi. "Ra khỏi mặt đê." Ông Cựu quát. "Tất cả ra khỏi mặt đê. Ra hai đầu." Họ chạy được chừng mươi bước thì nghe. Không phải tiếng nổ. Không phải tiếng đổ. Là một tiếng thở dài. Một tiếng rất dài và rất trầm, từ dưới chân đi lên, và mặt đê ở quãng giữa võng xuống một cái, êm ru, như có ai kéo tấm chiếu ở bên dưới. Rồi nước tới. Nước không tràn qua mặt đê. Nó đi ngang. Nó khoét từ trong ra, và cái mặt đê võng ấy chỉ là cái nắp, và cái nắp thì rơi. Mười tám trượng đất mở ra một lượt. Chốt bị hất ngã. Nó bò trên bốn chân về phía mốc năm, và bên tai nó là một tiếng ầm không dứt, không lên không xuống, cứ đều một mức, to đến mức nó không nghe thấy tiếng chính mình đang gào. Tới được chân cột mốc, nó bám vào, ngoái lại. Chỗ vừa nãy là con đê bây giờ là một cái cửa, và qua cái cửa ấy con sông đang đi vào đồng. Trên chõng, ông lý Hoè đứng, hai tay cầm dùi. Ông ta đánh. Hồi thứ nhất. Hồi thứ hai. Hồi thứ ba. Hồi thứ tư. Hồi thứ năm. Năm hồi trống đi ra khỏi mặt sông, và ở xa, làng Đông Trạch đánh lại năm hồi, rồi làng Đa Chử, rồi xa hơn nữa chỉ còn là một cái gì mỏng như tiếng gõ vào thân cây. Hai mươi bảy làng nghe thấy. Chốt đứng lên. Mẹ nó túm lấy tay nó. "Mày đứng yên đấy." "Mẹ buông ra." "Tao bảo mày đứng yên." Bà không buông. "Mày còn chửa lên bậc nào. Mày mà xuống đấy thì mày trôi như cái lá." "Con không lên đấy bằng khí." Chốt gỡ tay bà ra, từng ngón một. "Con lên đấy bằng tay." Nó tháo dây chão ở gốc gạo, quấn hai vòng ngang lưng, thắt cái nút của dân đóng cọc. Ông Trưởng Cựu đứng ngay đấy, và ông không ngăn. Ông chỉ hỏi một câu. "Mày sờ được cả hai đầu chứ?" "Con chưa biết." "Chưa biết thì đừng xuống." "Ông ạ." Chốt siết cái nút. "Chưa biết thì phải xuống mới biết." Nó cầm đầu dây kia dúi vào tay lão Vẹt. "Lão giữ. Giật một cái là kéo." Rồi nó đi xuống, về phía cái cửa mà con sông vừa mở ra giữa thân con đê ba trăm năm.