Chương 18: Khấc thứ hai và thứ ba

Thuộc tiểu thuyết Người Đứng Trong Chỗ Vỡ

Tác giả: · Thể loại: Huyền Huyễn · Đăng ngày · 1707 từ · khoảng 9 phút đọc

Chỗ vỡ có hình cái miệng. Hai bên là hai vách đất dựng đứng, cao hơn ba trượng, cắt ngọt như dao xén, và trên mặt vách ấy nhìn thấy rõ từng lớp đất mà ba trăm năm người ta đã đắp lên: một lớp vàng, một lớp xám, một lớp lẫn vỏ trai, rồi lại vàng. Giữa hai vách là nước. Nước không chảy. Nước đổ. Nó đổ từ sông sang đồng qua một cái cửa rộng mười tám trượng, và tiếng của nó dày tới mức mọi tiếng khác đều phải nằm bên trên nó. Người đứng cách nhau một sải phải ghé sát tai mới nghe được nhau. Chốt xuống theo mái đê phía trong, bám cỏ, bám rễ. Sợi chão ngang lưng thả dần sau lưng nó. Nó không đi vào giữa. Đi vào giữa thì chết, mà chết cũng chả để làm gì, vì giữa dòng chả có đầu nào cho nó nắm. Nó đi về phía vách bên trái — vách phía cống Ba Cửa, phía nước đến. Tới chân vách, nó ngẩng lên. Ngay trên đầu nó, cao chừng một tầm với, mặt vách đất còn nguyên, và giữa mặt vách ấy có một dải màu vàng sẫm chạy ngang, dày độ một thước. Lõi. Lõi con đê, lần đầu tiên trong ba trăm năm bị phơi ra giữa giời. Bên phải nó, cách chừng hai bước, là mép dòng. Hai đầu. Cả hai đều trong tầm. Chốt đứng vào cái khe ấy — lưng ép vào vách, chân đạp lên một mô đất còn sót — và nó vươn tay trái lên, cào lớp đất xám ngoài cùng cho rơi xuống, cào tới khi lòng bàn tay chạm được vào dải vàng sẫm. Rồi nó với tay phải sang bên, xuống, vào dòng. Nước bắt lấy cánh tay nó và kéo. Kéo một cái làm cả người nó lệch đi, vai phải trẹo ra, và bàn tay trái suýt tuột khỏi lõi. Nó ghì lại. Ghì bằng cách ấn cả trán vào vách đất. Và hai cái tiếng gặp nhau. Lần ở Cửa Hà, hai cái tiếng ấy cắn nhau một lúc rồi nối. Lần này chúng không cắn. Chúng nuốt. Cái từ tay phải là cả con sông. Cái từ tay trái là cả con đê. Chúng gặp nhau ở giữa ngực Chốt, và chỗ gặp ấy rộng ra, rộng mãi, cho tới lúc nó không còn phân biệt được đâu là ngực mình nữa. Rồi thông. Dòng đi qua. Đi từ phải sang trái, từ nước sang đất, ngang qua giữa người nó, không dừng, không đọng. Chốt bắt đầu đếm nhịp thở. Một. Hai. Ba. Tới nhịp thứ hai mươi, nó nghe. Không phải nghe bằng tai. Trong lúc dòng ấy đi qua, con đê mở ra trước nó như một cái gì trải dài, và nó biết được con đê ấy — biết theo cái lối người ta biết chỗ đau trong răng mình, không cần nhìn. Nó biết chỗ dưới chân nó đang đặc lại. Nó biết đoạn từ mốc bảy trở lên là lành, đặc, không có gì. Nó biết đoạn từ mốc bốn xuống mốc ba có ba chỗ mềm nhỏ, mềm như quả hồng chín, chưa việc gì nhưng sẽ có việc. Rồi nó chạm tới quãng giữa mốc sáu và mốc bảy. Và ở đấy con đê hết. Không phải hỏng. Không phải mềm. Hết. Cái cảm giác ấy giống như đang lần tay dọc một sợi dây thì sợi dây đứt, và bên kia chỗ đứt lại có dây, nhưng là dây khác. Bốn mươi nhịp. Năm mươi. Sáu mươi. Dưới hai bàn tay nó, cái vách đang mọc. Nó không nhìn thấy, nhưng nó biết: từ chỗ nó chạm, một mảng cứng đang bò ra hai phía dọc theo mặt vách đất, và bò tới đâu thì đất ở đấy thôi lở. Bảy mươi. Bảy mươi mốt. Tắt. Chốt buông cả hai tay và ngã ngồi xuống bùn. Vách bên trái đã đứng lại. Nước vẫn đổ qua giữa, nhưng nó không còn gặm sang phía cống Ba Cửa nữa. Chỗ nó vừa chạm bây giờ nhám, xám, và không lún. Nó luồn tay vào cổ áo. Cái thứ nhất vẫn ở đấy, cạnh hõm cổ. Cách cái thứ nhất chừng một đốt ngón tay, có một cái nữa. Nó chưa kịp đếm xong thì bên kia có tiếng đất đổ. Vách bên phải — vách phía gò Vá, phía nước đi — đang lở. Con sông không đi qua được bên trái nữa thì nó dồn cả sang bên phải. Mỗi lần dồn, một mảng đất bằng cái nong tuột xuống, tan ra trong dòng, và cái miệng lại há thêm một chút. Trên bờ có tiếng gào. "Chốt ơi." Là lão Vẹt, đứng ở mép, hai tay giữ dây, gân cổ. "Lên đi. Lên ngay." Chốt lắc đầu. Nó không đủ hơi để gào lại. Nó bò. Bò men theo chân vách vừa vá, qua bùn, qua đá hộc, và mỗi bước lại phải bấm cả mười đầu ngón tay xuống để khỏi bị dòng ăn ngang. Mười tám trượng. Mười tám trượng bò mất bao lâu thì sau này nó không nhớ. Tới được chân vách bên phải, nó ngẩng lên tìm dải vàng sẫm. Không có. Chỗ này đất đã lở mất lớp ngoài, và cái phơi ra là đất xám, tơi, lẫn rễ. Lõi nằm sâu hơn, thụt vào trong. Nó phải đào. Đào bằng hai tay, đứng dưới một cái vách ba trượng đang tự tuột từng mảng xuống đầu mình. Đất rơi vào gáy, vào cổ áo. Có một mảng bằng cái thúng rơi cách nó nửa bước, và cái vũng bùn dưới chân nổ tung lên tới mặt. Nó đào tới khi đầu ngón tay chạm vào chỗ bóp không nát. Rồi nó với tay kia ra dòng. Lần này không có tiếng cắn, cũng không có tiếng nuốt. Lần này chỉ có đau. Đau ở trong xương đòn. Đau đúng cái chỗ có hai cái hạt, và cái đau ấy là cái đau của một vật cứng đang bị nạy ra khỏi một vật cứng khác. Chốt cắn vào vai áo mình. Một. Hai. Ba. Dòng đi qua chậm hơn lần trước. Nặng hơn. Nó nghe thấy con đê lần nữa, nhưng lần này mờ, như nghe qua tường. Ba mươi nhịp. Năm mươi. Bảy mươi. Tới bảy mươi mốt, chỗ mà lần trước dòng tự tắt, lần này nó không tắt. Nó vẫn đi. Và Chốt hiểu ra một điều mà từ trước tới giờ nó chưa từng nghĩ tới: cái dòng ấy không tắt theo ý nó. Nó tắt khi chỗ vá đã liền. Chỗ nào rộng hơn thì đi lâu hơn. Chỗ nào rộng nữa thì đi lâu nữa. Và không có gì bảo đảm rằng nó tắt trước khi người đứng giữa chịu hết nổi. Tám mươi. Tám mươi lăm. Mắt nó bắt đầu tối từ hai bên vào giữa. Tám mươi tám. Tắt. Chốt tuột xuống, mặt úp vào bùn, và sợi chão ngang lưng giật một cái rồi kéo. Nó bị kéo lê ngược lên mái đê, ngửa, mắt mở, và cái nó nhìn thấy là bầu trời rằm tháng Bảy có mây mỏng, mây đi rất nhanh, còn tiếng nước thì nhỏ dần đi mãi. Trên bờ, người ta xúm lại. "Nó còn thở không?" "Còn. Giời ơi, tay nó." "Đừng động vào. Để yên đấy." Mẹ nó quỳ xuống bên cạnh, và bà không khóc. Bà chỉ vén cổ áo nó ra, nhìn xuống xương đòn. Rồi bà đặt ngón tay lên đấy, đếm. Một. Hai. Ba. Bà rụt tay lại, và ngồi thẳng lên, nhìn ra chỗ vỡ. Chỗ vỡ vẫn rộng mười tám trượng. Nước vẫn đổ. Nhưng hai bên vách đã đứng lại, không lở thêm một tấc nào nữa, và trên mặt hai cái vách ấy có hai mảng nhám màu xám tro, mỗi mảng dài chừng bốn trượng, không có mạch vữa, không có chỗ nối. Ông Trưởng Cựu tới, ngồi xổm xuống, chống gậy giữa hai bàn chân. "Mày nghe tao nói được không?" "Được ạ." "Mày vá được hai vách. Tao nhìn thấy. Cả làng nhìn thấy." Ông nói chậm, từng câu ngắn, cho nó theo kịp. "Giờ tao hỏi mày một câu, mày trả lời rồi ngủ." "Vâng." "Còn vá được nữa không?" Chốt nằm im một lúc. "Đêm nay thì không ạ." "Tao không hỏi đêm nay. Tao hỏi cái miệng ấy. Mười tám trượng ấy. Có vá được không?" "Không." Chốt nói. "Vá là vá chỗ nào con sờ được cả hai đầu. Giữa dòng thì chả có đầu nào." "Vậy giữa dòng thì làm sao?" "Giữa dòng thì phải lấp bằng đất, bằng cọc, bằng người." Nó thở. "Con chỉ giữ cho hai bên nó đừng nở ra thôi. Còn thu nó lại thì là việc của cả làng." Ông Cựu gật, rất lâu. "Thế thì cũng đủ." Ông nói. "Cái đê này chưa bao giờ có ai giữ được cho nó đừng nở ra." "Ông ạ." "Gì." "Lúc nãy con nghe được cả con đê." Ông Cựu quay phắt lại. "Nghe được thế nào?" "Nghe được chỗ nào đặc, chỗ nào mềm. Từ mốc bảy lên là lành. Mốc bốn xuống mốc ba có ba chỗ mềm." "Còn gì nữa?" Chốt ngẩng lên nhìn ông. Mắt nó vẫn tối một nửa, và mặt ông già trước mặt nó chỉ là một mảng đen có ánh đuốc viền ngoài. "Ở khoảng giữa mốc sáu và mốc bảy, con đê nó hết." "Hết là sao?" "Là bên này có đê. Bên kia cũng có đê. Nhưng ở giữa thì đứt một khúc, và hai bên chỗ đứt không phải cùng một con." Nó nói. "Ông ơi. Đấy là hai con đê khác nhau nối vào nhau." Ông Trưởng Cựu không nói gì. Ông đứng dậy, và ông đứng dậy được ngay, không cần vịn ai, cái đó cả đêm nay chưa lần nào ông làm được. "Mày nằm im đấy." Ông nói. "Đừng nói cái ấy với ai. Đừng nói với cả mẹ mày." Trời còn hai canh nữa mới sáng.