Chương 24: Gò Vá

Thuộc tiểu thuyết Người Đứng Trong Chỗ Vỡ

Tác giả: · Thể loại: Huyền Huyễn · Đăng ngày · 1504 từ · khoảng 8 phút đọc

Gò Vá nằm ở chỗ con đê hết. Đi từ Bãi Nổi ngược lên phía thượng nguồn, qua mốc tám, mốc chín, mốc mười, rồi đê thấp dần, thấp dần, tới chỗ nó chỉ còn là một bờ ruộng cao hơn xung quanh chừng một thước. Chỗ ấy có một cái gò đất, rộng chừng ba sào, cao hơn mặt ruộng hai trượng, trên mọc toàn duối và dứa dại. Sổ Ty ghi: *khởi từ cống Ba Cửa, chung tại gò Vá*. Ngày mười hai tháng Tám là giỗ ông nội Chốt. Mọi năm hai mẹ con cùng đi. Năm nay nó xin đi một mình, và mẹ nó nhìn nó một lúc rồi gói xôi vào lá, đưa cho, không hỏi gì. Đường lên gò có bậc, bậc đá ong, mòn lõm ở giữa. Ba cái mả nhà nó nằm ở lưng chừng, quay mặt ra sông. Mả ông cố nó phẳng gần bằng mặt đất, chỉ còn nhận ra nhờ bốn hòn đá kê góc. Mả ông nội nó có bia, bia đá xanh, chữ khắc nông. Mả bố nó mới nhất, cỏ mới kín, bia còn sắc cạnh. Chốt đặt gói xôi xuống, thắp ba nén nhang, lạy. Rồi nó ngồi xuống trước bia bố nó và đọc. *Vũ Đình Rịnh. Thợ vá đê Quai Vạc. Đinh Mùi. Ba mươi mốt.* Không có tuổi. Không có ngày sinh. Chỉ có tên, nghề, năm mất, và một con số. Con số ấy là số khấc. Bà Cốt Miện đọc xương hôm liệm, đọc trước cả làng, đọc to, và người ta khắc luôn vào bia. Bia ông nội nó cũng có một con số. Hai mươi hai. Bia ông cố nó không còn bia. Đếm xem trên ấy có bao nhiêu cái mả. Chốt đứng dậy, và nó bắt đầu đi. Nó đi từ chân gò lên, đi vòng, và mỗi cái mả nó gặp thì nó nhặt một hòn sỏi bỏ vào túi áo. Mả nhà nó ba cái, đấy nó biết. Đi lên trên một quãng, có bốn cái nữa. Bia đá xanh, chữ khắc kiểu khác, cùng một họ. *Bùi Đắc Vy. Thợ vá đê Cửa Đài. Mười chín.* Đê Cửa Đài không ở hạt này. Đê Cửa Đài ở hạt Thanh Oai, cách đây gần hai ngày đường. Nó đi tiếp. Trên nữa có sáu cái họ Trịnh, năm cái họ Đào. Có hai cái chỉ còn bia gãy, đọc được mỗi chữ đầu. Có ba cái không bia, chỉ có bốn hòn đá kê góc như mả ông cố nó. Bia nào còn đọc được thì Chốt đọc. Bia nào cũng khắc bốn thứ, đúng bốn thứ, không hơn: tên, tên con đê, năm mất, và một con số. *Trịnh Văn Đãi. Thợ vá đê Ba Thá. Hai mươi bốn.* *Đào Thị Chuyên. Thợ vá đê Song Phượng. Mười bảy.* Nó dừng lại ở cái bia ấy lâu hơn. Đào Thị Chuyên. Đàn bà. Nó chưa từng nghĩ tới việc thợ vá có thể là đàn bà. Ở nhà nó ba đời đàn ông, và người ta cứ nói *thợ vá* như nói *thợ mộc*, nói mãi thành ra nó tưởng nghề ấy chỉ có một dáng người. *Đào Văn Sung. Thợ vá đê Song Phượng. Hai mươi mốt.* *Trịnh Hữu Đắc. Thợ vá đê Ba Thá. Hai mươi chín.* Nó đọc hết mười bảy cái bia còn chữ, và nó nhớ hết mười bảy con số, vì con số thì dễ nhớ. Cái nhỏ nhất là mười bảy. Cái lớn nhất là ba mươi mốt, và cái ấy là bia bố nó. Lên tới đỉnh gò thì hết mả. Chốt ngồi xuống, dốc túi áo ra lòng bàn tay, đếm sỏi. Hai mươi ba. Hai mươi ba cái mả trên một cái gò ba sào, và chúng không nằm rải rác. Chúng nằm thành một hàng. Nó đứng lên nhìn lại lần nữa cho chắc, và đúng là một hàng: từ chân gò lên tới đỉnh, các mả xếp dọc, cái nọ sau cái kia, hơi cong theo sườn gò, và tất cả đều quay mặt về một phía. Quay ra sông. Không phải quay về hướng nam như mả người thường. Không phải quay theo thế đất. Quay ra sông, tất cả, kể cả cái mả họ Bùi của người chết ở một con đê cách đây hai ngày đường. Chốt đi ngược xuống, đi dọc theo cái hàng ấy, và tới chỗ chân gò thì nó dừng. Dưới cái mả thấp nhất — mả ông cố nó, cái chỉ còn bốn hòn đá — mặt đất vẫn tiếp tục. Cỏ ở đấy mọc thấp hơn xung quanh, và dưới lớp cỏ, đất trũng xuống thành bốn cái vệt chữ nhật, nằm nối tiếp nhau, cùng một hàng với hai mươi ba cái mả ở trên. Bốn cái vệt. Dài bằng người. Rộng bằng người. Nhưng không đắp lên. Không bia, không đá kê góc, không một cái gì. Chốt ngồi thụp xuống, luồn tay vào cỏ, sờ. Đất ở đấy chặt. Chặt như đất đã bị nện. "Đừng bới." Chốt giật mình đứng lên. Ông Trưởng Cựu đứng ở bậc đá dưới chân gò, chống gậy, thở dốc. Từ Bãi Nổi lên đây là hơn ba dặm, và với cái chân ông thì đấy là nửa buổi. "Ông lên đây làm gì ạ?" "Tao đi giỗ." Ông nói. "Ông nội mày là bạn tao." "Ông biết con lên đây." "Bà Cốt bảo tao." Ông Cựu chống gậy leo lên nốt hai bậc cuối. "Bà ấy bảo tao là mày sẽ đếm. Bà ấy còn bảo tao là tao nên có mặt." Ông ngồi xuống một hòn đá ong, duỗi cái chân sưng ra. "Đếm được mấy?" "Hai mươi ba ạ." "Ừ. Hai mươi ba." "Với bốn cái này." Chốt chỉ xuống bốn cái vệt trũng dưới chân gò. "Bốn cái này là gì ạ?" Ông Cựu nhìn xuống đấy khá lâu. "Tao không biết." "Ông biết." "Tao nói tao không biết là tao không biết." Ông đưa tay chùi mồ hôi. "Tao chỉ biết là hồi tao lên sáu, bố tao dắt tao lên đây, chỉ vào bốn cái ấy, và bảo tao rằng đừng bao giờ đặt chân lên. Tao lên bảy mươi tư rồi và tao chưa đặt chân lên." Chốt lùi lại một bước khỏi mép cỏ. "Ông ạ. Con hỏi ông cái khác." "Ừ." "Vì sao nhà con bị cấm cải táng?" Ông Trưởng Cựu không trả lời ngay. Ông nhìn ra sông, và từ trên gò này thì nhìn thấy con sông rất rõ, thấy cả khúc cong dưới kia và cái vệt đê chạy dọc. "Ở cái hạt này ai chết cũng cải táng." Ông nói. "Ba năm thì bốc, rửa xương, xếp vào tiểu sành, chôn lại chỗ tốt. Đấy là hiếu. Không bốc là bất hiếu." "Vâng ạ." "Riêng nhà thợ vá thì cấm. Cấm từ đời nào tao chả biết. Chôn đâu nằm đấy, ba trăm năm cũng nằm đấy." Ông gõ đầu gậy xuống hòn đá ong. "Mày hỏi vì sao. Tao nói cho mày cái tao nghĩ, chứ không phải cái tao biết." "Vâng." "Cải táng thì phải rửa xương. Rửa xương thì phải xếp lại từng cái một." Ông nói chậm. "Mà xếp lại từng cái một thì có người đếm được cái—" Ông dừng. Ông dừng đúng ở đấy, và ông không nói nốt. Chốt chờ. Nó chờ tới khi biết chắc là ông sẽ không nói nốt nữa. "Ông ơi." "Thôi." Ông Cựu chống gậy đứng lên. "Tao nói đến đấy là hết phần của tao." "Phần của ai thì nói nốt được ạ?" "Chả biết. Bà Cốt thì bà ấy không nói. Bố mày thì chết rồi." Ông quay đi, bước xuống bậc thứ nhất, rồi dừng lại. "Mà thằng Chốt này." "Dạ." "Bia bố mày khắc ba mươi mốt." "Vâng ạ." "Mày biết cái số ấy ở đâu ra không?" "Bẩm, bà Cốt đọc xương hôm liệm ạ." "Ừ. Bà Cốt đọc xương." Ông Cựu gật, gật rất chậm. "Còn bố mày thì nó ghi sổ. Nó ghi mỗi lần vá một dòng, ghi từ năm nó mười tám tới năm nó chết." Ông xuống thêm một bậc. "Cuốn sổ ấy giờ ở nhà mày." Ông nói. "Tao chưa bao giờ hỏi mày là mày đã đếm cái sổ ấy chưa." Rồi ông đi. Chốt đứng lại một mình trên gò Vá. Nó quay lại nhìn hai mươi ba cái mả nằm thành hàng, tất cả quay mặt ra sông, và bốn cái vệt trũng dưới chân gò không có bia. Rồi nó nhặt gói xôi lên, phủi đất, và đi xuống. Về tới nhà thì trời sập tối. Mẹ nó đã dọn cơm, phần nó một bát úp trên mâm. Chốt không ăn. Nó lên nhà, mở cái rương gỗ ở đầu phản, lấy cuốn sổ ra, thắp đèn. Rồi nó ngồi xuống, giở trang thứ nhất, và nó lấy một nắm hạt ngô để bên cạnh.