Chương 18: Tiếng Búa Rền Vang Đêm Đông

Thuộc tiểu thuyết Pháo Đài Phượng Hoàng 1982

Tác giả: · Thể loại: Khoa Huyễn · Đăng ngày · 2176 từ · khoảng 11 phút đọc

Ánh lửa hàn hồ quang điện xanh biếc chớp sáng liên hồi trên vòm đá vôi.

Tiếng búa sắt nện vào thép tấm rền vang khắp lòng Hang Đầm Phá.

Khói hàn thơm nồng mùi thuốc bọc que hàn. Khí axêtylen tỏa mùi hăng hắc. Cả hang đá vôi biến thành một xưởng đóng tàu dã chiến sôi sục khí thế làm việc.

Ở trung tâm phân xưởng, bệ gá xuồng bằng dầm thép chữ I đã được san phẳng. Công binh đã dùng bu-lông nở cố định dầm thép vững chắc trên thềm đá vôi phẳng phiu. Thanh sống chính dài mười bốn mét bằng thép cán nguội dày mười hai mi-li-mét nằm ngay ngắn trên các gối đỡ chuẩn mực.

Nhưng thử thách gai góc nhất ập đến ngay từ những tấm tôn lườn đầu tiên.

Thân đáy xuồng Hải Yến 2 mang hình dáng chữ V sâu hai mươi tư độ ở mũi. Thiết kế này giúp xuồng rẽ sóng cao tốc mà không bị vỗ đập mặt nước. Nhưng việc uốn cong ba chiều những tấm thép hợp kim cán nguội dày tám mi-li-mét theo đường sinh khí động học phức tạp là một bài toán hóc búa.

Tại các xưởng đóng tàu quy mô lớn, người ta phải dùng máy dập thủy lực ba ngàn tấn. Ở hòn đảo tiền tiêu này, công cụ cơ giới mạnh nhất chỉ là chiếc máy uốn tôn ba trục quay tay cũ kỹ và những chiếc búa tạ mười sáu cân.

"Không thể ép nguội được đâu chú Tấn ơi!" Bác Thắng gạt mồ hôi nhễ nhại trên trán. Bác là người thợ gò kỳ cựu từng đi chuyến tàu đêm vượt sóng Cửa Cấm. Bác buông chiếc búa tạ xuống sàn đá:

"Thép cán nguội này có giới hạn đàn hồi rất cao. Búa nện vào chỉ nảy tanh tách rồi bật ngược trở lại. Nếu cố đập bằng sức người, thớ thép sẽ rạn nứt tế vi bên trong. Khi ra sóng lớn, thân tàu sẽ bục mối nối!"

Mấy người thợ trẻ nhìn tấm thép phẳng lì nằm trơ trên bệ gá. Nét mặt họ lộ rõ vẻ lo âu.

Chú Tấn đứng tựa vào chiếc đe thép năm mươi cân. Chiếc tẩu thuốc lào kẹp chặt giữa hai hàm răng ken két. Người thợ cả đất Cảng bước quanh tấm thép một vòng. Ánh mắt ông nheo lại quan sát từng thớ kim loại xám bóng.

Ông bước tới vỗ mạnh vào thành thép:

"Thép cứng thì phải dùng mẹo của lửa và nước để trị! Dân đóng tàu Ba Son chúng tao thời kháng chiến từng uốn lườn tàu vỏ dày bằng phương pháp gia nhiệt đường sinh kết hợp đe nêm nguội! Anh em chuẩn bị hai bộ mỏ thổi axêtylen, ba thùng nước muối biển lạnh và dàn nêm thép chêm chân đe lại đây!"

Mai Vy bước lại gần. Tay cô cầm bản vẽ dưỡng gỗ mẫu cắt bằng gỗ thông ép:

"Ý chú Tấn là dùng phương pháp co ngót nhiệt cục bộ kết hợp lực đòn bẩy của nêm đe?"

"Đúng đấy cháu gái!" Chú Tấn cười lớn. Đôi mắt người thợ già ánh lên vẻ tinh anh của người cầm búa nguội hơn ba mươi năm:

"Dùng ngọn lửa hoa sen nung nóng một dải hẹp trên bề mặt tấm thép đến ngưỡng sáu trăm độ C. Khi thép ửng màu hoa râm là lúc kim loại giãn nở dẻo. Chúng ta lập tức dùng nêm thép đóng kích mép dưới. Đồng thời dội nước muối biển lạnh dập tắt đột ngột. Lớp kim loại mặt trên bị co ngót tức thì trong khi lớp đáy giữ nguyên độ giãn. Sức căng co ngót bên trong sẽ tự động kéo cong tấm thép về phía ngọn lửa. Không cần búa tạ nện vào làm nát thớ thép!"

Mai Vy gật đầu thán phục kinh nghiệm thực tiễn của người thợ cả. Đó là kỹ thuật uốn nhiệt đường sinh truyền thống của ngành đóng tàu. Ở các nhà máy hiện đại thời tương lai, người ta dùng chùm tia laser điều khiển tự động. Ở đây, chú Tấn làm chủ nó bằng đôi mắt trần và cảm nhận tinh tế về màu sắc của ngọn lửa kim loại.

"Cháu sẽ dùng dưỡng gỗ mẫu và đồng hồ so cơ khí để kiểm tra góc uốn từng mươi phân một!" Mai Vy hào hứng nói.

Công việc bắt đầu ngay lập tức.

Hai người thợ hàn bậc cao cầm mỏ thổi axêtylen. Ngọn lửa xanh lam bốc lên sáng rực. Đầu ngọn lửa hoa sen rê đều tay dọc theo đường phấn trắng mà Mai Vy đã vạch sẵn trên tấm thép dày tám ly.

Một dải thép hẹp ửng đỏ lên dưới sức nóng.

"Kích nêm đe!" Chú Tấn hô lớn.

Hai người thợ trẻ cầm búa tạ đóng sầm sập vào hai chiếc nêm thép tôi chêm dưới bụng tấm tôn. Thao tác này tạo ra một lực uốn ban đầu hướng lên trên.

"Dội nước muối!" Chú Tấn quát to.

Xèo!

Hơi nước mặn bốc lên mù mịt vòm hang. Tấm thép tám ly phát ra tiếng răn rắc nhỏ bên trong cấu trúc kim loại khi các tinh thể co cụm lại.

Và trước sự ngạc nhiên của các chiến sĩ công binh, mép ngoài của tấm thép từ từ uốn cong lên một cách êm ái. Độ cong đều đặn. Mặt thép ôm sát vào đường cong dưỡng gỗ thông mà Mai Vy đang áp chặt bên cạnh.

Mai Vy miết những đầu ngón tay thon dài lên thớ thép vừa nguội. Hơi ấm của kim loại lan tỏa vào da thịt, mang theo mùi muối biển và khói hàn ngai ngái. Cô cầm chiếc thước kẹp cơ khí bằng thép gió và đồng hồ so đo độ hở giữa dưỡng gỗ thông và mặt cong tấm tôn:

"Sai số chỉ không phẩy tám mi-li-mét! Nằm gọn trong ngưỡng cho phép dưới một mi-li-mét! Toàn bộ mười tấm tôn lườn đáy sẽ khớp khít tuyệt đối vào sống chính mà không cần chêm nêm phụ!"

Mối uốn nguội đi. Bề mặt thép phẳng phiu không một vết gợn búa. Không có hiện tượng biến cứng giòn. Đôi bàn tay của người thợ già Ba Son đã biến một công việc hóc búa thành hiện thực.

Tiếng vỗ tay hoan hô rộ lên khắp lòng hang. Những người thợ già đất Cảng đập tay nhau cười tươi, ánh mắt tràn ngập niềm tự hào của những bàn tay vàng cơ khí.

* * *

Đêm càng về khuya, không khí trong lòng Hang Đầm Phá càng thêm ấm áp.

Trần Hải Giang cùng các chiến sĩ công binh thay nhau tiếp tế than đá và nước ngọt cho kíp thợ. Anh bưng một nồi quân dụng lớn chứa cháo bột mì nấu với đường phèn Hải Phòng do tàu T-16 mang ra. Anh múc đầy từng bát sành trao tận tay từng người thợ:

"Các bác, các chú ăn bát cháo nóng cho ấm bụng rồi làm tiếp ca ba!"

Chú Tấn bưng bát cháo bột mì đặc sánh. Ông húp một ngụm rồi cười hào sảng:

"Bột mì Hải Phòng dẻo và thơm ngọt quá! Có bát cháo nóng này của hậu phương, kíp thợ chúng tôi cam đoan uốn xong cả mười tấm tôn lườn đáy trước khi trời rạng!"

Người thợ cả quay sang nhìn mấy anh lính trẻ công binh đang chăm chú nhìn chiếc đe nguội, giọng ông trầm ấm mà tha thiết:

"Nghề thợ nguội và thợ gò vỏ tàu của Ba Son hay Bạch Đằng chúng tao, đời này qua đời khác chỉ sống bằng cái tâm và sự chuẩn xác từng ly. Thép dày tám ly uốn bằng nhiệt, nếu nóng vội một chút là giòn gãy, nếu già lửa quá là mất cơ tính. Phải nhìn màu lửa ửng hoa râm mà dội nước muối biển đúng lúc. Biển cả ngoài kia không bao giờ tha thứ cho những mối ghép dối trá đâu các cháu ạ."

Bác Thắng vừa nhai miếng cháo vừa kể cho cánh lính trẻ nghe chuyện cũ. Những năm tháng máy bay ném bom rải thảm bến Bính, cả xưởng thợ Bạch Đằng phải ngâm mình dưới bùn lầy để gò vỏ cứu từng chiếc tàu phóng lôi cho bộ đội hải quân. Tinh thần quật cường của thế hệ thợ già đất Cảng như ngọn lửa truyền thêm luồng sinh khí vào huyết quản của những người lính trẻ tiền tiêu.

Ánh lửa hàn lại bùng lên khắp vòm đá.

Sau khi uốn cong và gá hàn đính mười tấm thép lườn đáy, kíp thợ khẩn trương dựng bốn vách ngăn kín nước ngang thân tàu. Mỗi vách ngăn được cắt từ thép tấm sáu ly, gia cố bằng các thanh nẹp góc chữ L dày dặn. Bốn vách ngăn chia lòng xuồng Hải Yến 2 thành bốn khoang độc lập: khoang mũi chứa hệ thống bình khí nén hai trăm át-mốt-phe, khoang cabin lái trung tâm, khoang chứa nhiên liệu dầu dừa dã chiến và khoang máy đẩy phản lực nước ở đuôi.

Giang cầm dây dọi quả chì bằng đồng thau, thả từ sống mũi xuồng xuống đường tâm bệ gá dầm chữ I. Quả chì đứng im phăng phắc. Độ lệch hai bên không quá một phần tư mi-li-mét:

"Độ thăng bằng thân tàu rất chuẩn xác, chú Tấn! Kết cấu bốn khoang kín nước này bảo đảm xuồng vẫn nổi vững vàng dù một khoang bị thủng do mảnh đạn pháo hai mươi ly."

Sau khi hoàn thành các đường hàn chính, công đoạn kiểm tra độ kín khít của vỏ tàu bắt đầu.

Không có máy dò khuyết tật siêu âm hay máy chụp tia X công nghiệp, chú Tấn đích thân chỉ đạo phương pháp thử kín cổ truyền của thợ đóng tàu Ba Son.

Người thợ cả lấy chổi lông nhúng vào thùng dầu hỏa loãng. Ông quét đều một lớp dầu dọc theo các đường hàn giáp mối phía trong lòng thuyền.

Ở phía mặt ngoài vỏ xuồng, Mai Vy cầm chổi lông quét một lớp bột phấn trắng học trò mịn màng phủ kín mặt thép.

Phương pháp thử kín bằng dầu hỏa và bột phấn trắng rất hiệu quả. Dầu hỏa có độ nhớt thấp và khả năng thẩm thấu mao dẫn tốt. Nếu đường hàn xuất hiện một vết nứt nhỏ hoặc lỗ bọt khí xuyên qua chiều dày tám ly của thép, dầu hỏa sẽ ngấm qua mối hàn ngay lập tức. Nó sẽ làm loang vết ố vàng sẫm trên nền bột phấn trắng ở mặt ngoài.

Mười lăm phút trôi qua trong bầu không khí hồi hộp.

Mai Vy cầm chiếc đèn pin trùm vải đỏ soi sát từng cen-ti-mét đường phấn trắng chạy dọc sống tàu và các mối nối vách ngăn. Giang đi sát bên cạnh, tay cầm cuốn sổ ghi chép kỹ thuật.

"Đường hàn sống chính khô cong!" Mai Vy reo lên khe khẽ. "Đường hàn vách ngăn số một, số hai, số ba và số bốn đều trắng tinh! Không có giọt dầu hỏa nào thẩm thấu qua mặt thép!"

"Mối hàn kín khít một trăm phần trăm!" Giang mỉm cười gật đầu.

Chú Tấn thở phào nhẹ nhõm. Ông đặt chiếc mỏ hàn xuống khay cát ướt. Người thợ cả cầm một chiếc búa nhỏ đầu nhọn chuyên dụng, gõ nhẹ từng nhịp đanh gọn dọc theo hai bên mép đường hàn sống chính:

Cạch! Cạch! Cạch!

"Hàn thép tấm dày thế này, kim loại co ngót không đều sinh ra ứng suất dư lớn," chú Tấn vừa gõ vừa giảng giải cho các chiến sĩ công binh đang đứng vây quanh. "Nếu không dùng búa gõ nhả ứng suất ngay lúc mối hàn vừa nguội xuống nhiệt độ bình thường, mai này xuồng lao qua sóng cấp sáu cấp bảy, chấn động mạnh sẽ làm bục đường hàn từ bên trong."

Từng nhát búa con gõ đều đặn giải tỏa những điểm tập trung ứng suất dọc theo mười bốn mét thân xuồng.

Khi tiếng búa cuối cùng dứt hẳn, khung lườn thép của xuồng Hải Yến 2 đã vươn cao vững chãi giữa lòng Hang Đầm Phá. Đó là một cỗ khung xương góc cạnh, sắc sảo, vát nghiêng bảy mươi lăm độ như một lưỡi gươm thép vươn ra mép nước.

Năm giờ sáng.

Ánh bình minh le lói qua cửa hang. Chú Tấn lau mồ hôi trên trán, ngắm nhìn công trình cơ khí vừa hoàn thành sau một đêm lao động cật lực:

"Khung xuồng đã xong! Đêm nay, chúng ta bắt tay vào tiện hai chiếc ống phóng ngư lôi titan!"

Những người thợ và chiến sĩ mỉm cười nhìn nhau. Mệt mỏi tan biến. Niềm vui rạng rỡ hiện lên trên từng gương mặt lấm lem dầu máy.