Chương 72: Buồng Khí Sự Sống

Thuộc tiểu thuyết Pháo Đài Phượng Hoàng 1982

Tác giả: · Thể loại: Khoa Huyễn · Đăng ngày · 2912 từ · khoảng 15 phút đọc

Đúng chín giờ sáng ngày mồng chín tháng Tư năm một chín tám hai, chiếc đồng hồ bấm giây trên tay bác sĩ Thành điểm tròn mười hai tiếng đồng hồ. Nắp khoang tàu ngầm Phượng Hoàng Đen đã đóng kín suốt từ đêm qua. Đây là bài kiểm tra sức chịu đựng sinh lý bắt buộc dành cho kíp thủy thủ sáu người. Họ phải vượt qua thử thách này trước khi bước vào chiến dịch tuần tra dài ngày ngoài biển khơi.

Trên cầu cảng bê tông bên mạn tàu, bác sĩ Thành cầm ống nghe y tế đứng cạnh Mai Vy và Trần Đức Giang. Mắt ông không rời mặt đồng hồ đo nồng độ khí. Chiếc đồng hồ này được đặt trên hộp trung gian nối dây qua vách tàu.

"Nồng độ khí cacbonic trong khoang điều khiển đã vượt ngưỡng một phẩy tám phần trăm," bác sĩ Thành nhíu mày nói. "Hàm lượng oxy giảm xuống dưới mười tám phần trăm rồi. Hơn nữa, lúc nãy thử nghiệm đóng sập van ống thở đột ngột khi máy phát diesel đang chạy, áp suất khoang đã tụt xuống. Anh Thuận và cậu Tuấn ở dưới đó bắt đầu báo cáo có triệu chứng ù tai và nhức thái dương."

Trần Đức Giang cầm tổ hợp bộ đàm dây. Anh bấm nút gọi xuống khoang tàu:

"Anh Thuận, mở van xả khí nén dự phòng và cho tàu mở nắp khoang ngay! Kết thúc bài thử kín!"

Cửa nắp tròn trên tháp chỉ huy bật mở. Hai Thuận, kỹ sư Lâm và bốn chiến sĩ trẻ lần lượt leo lên cầu thang sắt. Ai nấy mặt mũi đều đỏ gay. Mồ hôi rịn ra trên trán họ. Lồng ngực các thủy thủ phập phồng tìm kiếm từng ngụm không khí mát lạnh của hang đá. Bác sĩ Thành cùng hai y tá vội vàng bước tới. Họ đỡ từng người ngồi xuống ghế gỗ, đo huyết áp và cho ngửi bình oxy y tế.

Hai Thuận uống một ngụm nước chè xanh ấm. Ông xoa hai bên màng tang rồi thở khẽ:

"Chà, ngồi dưới cái hộp titan kín mít ấy mới nửa ngày mà đầu óc đã váng vất. Lúc cái van ống thở đóng sập lại vì sóng dội, máy diesel nó hút rỗng không khí trong khoang. Chỉ ba giây thôi mà màng nhĩ hai bên tai tôi giật thon thót. Nếu ra biển lớn lặn liền bốn, năm ngày không được nổi lên mở nắp thì gay go lắm."

Kỹ sư Lâm ngồi bên cạnh. Tay anh vẫn cầm cuốn sổ ghi chép số liệu môi trường khoang. Anh gật đầu đồng tình. Theo các thông số Lâm vừa ghi lại, các bình dưỡng khí nén áp suất cao trên tàu chiếm rất nhiều diện tích mà dung tích lại có hạn. Điều nguy hiểm nhất không chỉ là thiếu oxy. Lượng khí cacbonic do sáu con người thở ra tích tụ lại rất nhanh, cộng với khí cacbon monoxit rò rỉ vi lượng từ khoang máy và hơi axit từ một trăm hai mươi khối ắc quy. Trong khi đó, các hộp thuốc tái sinh không khí bằng kali siêu oxit của Liên Xô viện trợ hiện chỉ còn đủ dùng cho hai chục giờ lặn.

Mai Vy đứng tựa bên lan can sắt. Cô lắng nghe từng lời của người thợ máy già và người kỹ sư trẻ. Cô nhìn xuống mặt nước âu thuyền xanh thẫm, rồi quay sang nói với Giang và bác sĩ Thành:

"Một chiếc tàu ngầm đi biển dài ngày không thể sống nhờ vào mấy chiếc bình khí mang sẵn từ đất liền. Xung quanh con tàu dưới đáy biển là nguồn oxy vô tận nằm ngay trong từng phân tử nước. Còn nguồn điện thì đã có tổ máy phát ống thở Snorkel vừa hoàn thiện hôm qua. Chúng ta sẽ chế tạo một trạm tái tạo sinh quyển tuần hoàn ngay trong lòng tàu Phượng Hoàng Đen."

Bác sĩ Thành dừng tay cuốn băng đo huyết áp. Ông ngẩng lên hỏi:

"Ý cô Vy là dùng phương pháp điện phân nước để lấy oxy thở trực tiếp dưới tàu ngầm sao? Nhưng nước biển chứa muối natri clorua. Nếu đưa vào bình điện phân thông thường thì cực dương sẽ sinh ra khí clo cực độc chứ không phải khí oxy."

Mai Vy mỉm cười. Cô bước lại bàn kỹ thuật và mở trang sổ tính toán hóa lý mà cô đã thức viết tối qua. Cô giải thích rõ nguyên lý cho mọi người nắm được. Khi tổ máy phát diesel hoặc các giàn ắc quy hoạt động, nhiệt lượng tỏa ra ở bầu làm mát rất lớn. Kíp kỹ thuật sẽ trích một phần nhiệt đó đưa qua bộ chưng cất chân không nhỏ để biến nước biển thành nước cất sạch.

"Nước cất này pha với một lượng nhỏ kali hydroxit làm chất điện phân sẽ chỉ sinh ra khí oxy sạch ở cực dương và khí hydro ở cực âm," Mai Vy chỉ vào sơ đồ. "Khí oxy được dẫn thẳng vào quạt gió khoang lái. Còn khí hydro sẽ được dẫn qua ống một chiều tống ra bầu trộn nước xả ở đuôi tàu."

Kỹ sư Lâm nghe đến đó thì quên cả cái chân đau. Anh chống nạng đứng bật dậy:

"Em hiểu rồi! Nhưng còn khâu khử khí cacbonic thì sao hả chị Vy? Nếu dùng hóa chất kali siêu oxit thì dùng một lần là hết, không thể tái sử dụng trên biển được."

Mai Vy lật sang trang bản vẽ thứ hai. Trên giấy là sơ đồ một tháp lọc kép sử dụng đá khoáng zeolit kết hợp dung dịch etanol-amin tuần hoàn. Trong kho vật tư hóa chất của Viện chuyển ra đợt trước vẫn còn ba thùng dung dịch mono-etanol-amin và hai bao hạt zeolit tổng hợp. Ở nhiệt độ phòng, dung dịch này và hạt zeolit sẽ hút sạch khí cacbonic trong không khí khoang tàu.

"Khi hạt lọc bão hòa, chúng ta chỉ cần dẫn luồng nước nóng từ vỏ máy phát chạy qua để đun nóng buồng lọc lên một trăm hai mươi độ," Mai Vy nói tiếp. "Khí cacbonic sẽ tự động tách ra và bị bơm tống ra ngoài biển. Còn hạt zeolit và dung dịch sau khi nguội đi lại tiếp tục hút khí độc. Hệ thống có thể chạy vòng lặp suốt hàng tháng trời không bao giờ cạn."

Bác sĩ Thành gật gù tâm đắc. Tuy vậy, gương mặt người thầy thuốc già vẫn còn nét ưu tư. Ông trình bày với ban chỉ huy một mối lo ngại khác về y học dưới nước. Khi tàu hoạt động ở độ sâu bảy, tám mươi mét, hoặc khi thợ lặn đặc công phải chui qua cửa âu ngầm dưới đáy tàu để gỡ lưới ngoài biển, cơ thể con người chịu áp suất rất lớn. Chẳng may xảy ra sự cố tụt áp khoang tàu hoặc thợ lặn ngoi lên nhanh quá, các bọt khí nitơ sẽ sủi lên trong mạch máu. Hiện tượng đó gây tắc mạch, liệt tủy sống hoặc tử vong rất nhanh.

"Hiện tại cả căn cứ K-82 của chúng ta chưa có lấy một buồng điều áp cao áp y tế nào để cấp cứu bệnh giảm áp," bác sĩ Thành kết luận.

Trần Đức Giang nhìn sang bác sĩ Thành. Giọng anh trở nên nghiêm nghị:

"Sinh mạng của cán bộ chiến sĩ và công nhân kỹ thuật là trên hết. Hôm trước lúc lặn xuống rãnh Hòn Én bảy mươi tám mét, chính tôi cũng đã nghĩ tới tình huống này. Chú Tấn này, trong bãi vật tư cơ khí ngoài vòm hang phụ, chúng ta còn chiếc vỏ bồn thép chịu áp lực nào đủ lớn không?"

Chú Tấn vuốt chòm râu bạc. Ông suy nghĩ vài giây rồi vỗ đùi:

"Có đấy! Còn nguyên chiếc vỏ bình tích áp hơi nước bằng thép nồi hơi dày mười sáu ly của trạm nhiệt điện cũ chuyển ra hồi đầu năm. Đường kính của nó một mét tám, dài bốn mét hai. Chúng ta có thể cắt mở hai đầu hồi và hàn thêm một vách ngăn ở giữa để chia làm hai buồng."

Ông dùng tay mô tả hình dáng chiếc bồn thép. Nếu lắp thêm cửa tròn có gioăng cao su chịu áp và kính quan sát dày ba phân, chiếc bồn này dư sức chịu được áp suất mười át-mốt-phe. Mức áp suất đó tương đương độ sâu một trăm mét nước.

"Hay quá chú Tấn!" Mai Vy reo khẽ. "Vậy chúng ta chia làm hai mũi thi công song song ngay trong ngày hôm nay. Cháu và chú Lâm sẽ lắp ráp tổ hợp điện phân oxy cùng với tháp lọc zeolit cho tàu Phượng Hoàng Đen. Còn chú Tấn, anh Thuận và bác sĩ Thành sẽ dựng buồng điều áp cao áp y tế hai ngăn đặt ngay tại cửa trạm xá hang ngầm."

"Quyết định vậy đi!" Giang chốt phương án. Anh quay sang nhìn Mai Vy, ánh mắt dịu lại: "Nhưng riêng em hôm nay chỉ được đứng chỉ đạo kỹ thuật và hiệu chỉnh bản vẽ thôi. Bác sĩ Thành vừa nhắc anh phải giám sát chặt giờ giấc nghỉ ngơi của hai mẹ con Hải Phong đấy."

Mai Vy thoáng đỏ mặt trước mặt mọi người. Cô khẽ gật đầu vâng lời chồng.

Chỉ nửa giờ sau, chiếc vỏ bồn thép nồi hơi nặng gần bốn tấn đã được cần trục cổng vòm cẩu từ kho chứa vào. Nó được đặt trên bệ bê tông ngay sát vách trạm quân y. Tiếng búa gò, tiếng máy mài góc lại rộn rã vang lên.

Chú Tấn dùng phấn trắng kẻ những đường tròn chuẩn mực lên thân bồn thép. Tư Râu cầm mỏ cắt oxy-axetylen khoét lỗ lắp hai cánh cửa chịu áp lực mở vào phía trong. Theo nguyên lý cơ học mà Mai Vy hướng dẫn, cửa buồng cao áp phải thiết kế mở lật vào trong lòng bồn. Như vậy khi bơm khí nén vào, chính áp suất bên trong sẽ ép chặt cánh cửa thép vào vành gioăng cao su mà không sợ bị bung chốt.

Bác sĩ Thành cũng xắn tay áo blouse trắng. Ông đeo kính bảo hộ đứng cạnh Hai Thuận để chỉ vị trí lắp các đồng hồ đo áp suất và van xả giảm áp vi chỉnh. Ông giải thích rất kỹ cho người thợ máy về quy trình giảm áp y tế. Khi điều trị cho bệnh nhân bị tắc mạch do bọt khí nitơ, thầy thuốc phải tăng áp suất trong buồng lên bốn hoặc năm át-mốt-phe để ép các bọt khí tan trở lại vào máu. Sau đó, áp suất mới được giảm từ từ từng phần mười át-mốt-phe mỗi giờ. Nếu van xả bị giật cục làm áp suất tụt nhanh, màng nhĩ và phổi người bệnh sẽ tổn thương ngay.

"Bác sĩ cứ yên tâm ở tay nghề thợ già Ba Son này," Hai Thuận lau mồ hôi trán. Ông giơ chiếc van kim bằng đồng thau vừa tiện xong dưới ánh đèn. "Bước ren không phẩy năm milimét, xoay cả vòng tay mới nhích mở có nửa ly, nhẹ nhàng như vặn kim đồng hồ đeo tay!"

Trong khi tổ cơ khí dựng buồng cao áp ở trạm xá, tại bàn thí nghiệm điện hóa bên cạnh âu thuyền, Mai Vy và kỹ sư Lâm đang lắp ghép mười hai tấm cực titan mỏng. Các tấm cực này đã được mạ lớp bạch kim thu hồi từ giàn thiết bị thông tin cũ, đặt gọn trong bình điện phân bằng nhựa thủy tinh hữu cơ trong suốt. Giữa các tấm cực có màng vải amiăng chịu kiềm ngăn cách để tách riêng luồng khí oxy và hydro.

Kỹ sư Lâm nối hai đầu cáp điện vào nguồn một chiều hai mươi bốn vôn. Ngay khi đóng cầu dao, hàng triệu bọt khí nhỏ li ti sủi lên trắng xóa dọc theo bề mặt các tấm cực titan. Ở ống dẫn phía cực dương, khí oxy đi qua bình rửa khí bằng nước cất rồi thổi vào khoang thử nghiệm. Luồng khí giàu dưỡng khí lập tức làm que đóm tàn trên tay Lâm bùng cháy sáng rực.

Ở nhánh bên kia, tháp lọc khí cacbonic nhồi đầy các hạt đá zeolit xốp màu trắng ngà cũng bắt đầu vận hành. Không khí giàu cacbonic từ một buồng kín được quạt gió thổi qua lớp hạt zeolit và ống xoắn dung dịch etanol-amin. Chỉ sau mười lăm phút chạy tuần hoàn, kim đồng hồ đo nồng độ khí độc từ vạch hai phần trăm đã tụt thẳng xuống mức không phẩy hai phần trăm. Chỉ số này còn thấp hơn cả tiêu chuẩn không khí trong phòng làm việc trên mặt đất.

Đến tám giờ tối ngày mười tháng Tư, cả hai công trình bảo đảm sinh mạng đều hoàn tất. Chiếc buồng điều áp cao áp sơn màu trắng xanh nổi bật với hai ô cửa kính tròn dày dặn nằm ngay đầu hành lang quân y viện hang ngầm. Bên dưới âu đá, tổ hợp tái tạo oxy và lọc khí zeolit cũng đã được gắn gọn gàng vào vách mạn trái khoang điều khiển tàu Phượng Hoàng Đen.

Đợt thử nghiệm ngâm tàu kín lần thứ hai lập tức được tiến hành ngay trong đêm. Sáu thành viên thủy thủ đoàn cùng bác sĩ Thành trực tiếp ngồi trong khoang tàu đóng kín nắp. Con tàu lặn tĩnh suốt mười tám giờ liên tục dưới độ sâu tám mét nước.

Sáng hôm sau, nắp khoang tàu mở ra. Không còn ai bị đỏ mặt, nhức đầu hay thở dốc như lần trước nữa. Hai Thuận bước lên cầu thang với vẻ mặt tỉnh táo. Ông khoan khoái vươn vai:

"Khí thở dưới tàu bây giờ mát và thanh lắm! Cái máy lọc của cô Vy và chú Lâm chạy rất êm, suốt mười tám tiếng mà không ngửi thấy một chút mùi dầu máy hay mùi mồ hôi nào cả."

Bác sĩ Thành bước lên sau cùng. Ông giơ cuốn sổ theo dõi sinh lý cho Trần Đức Giang xem:

"Nhịp tim, huyết áp và độ bão hòa oxy máu của toàn bộ kíp lái đều giữ ở mức ổn định suốt đêm. Cùng với buồng điều áp cao áp hai ngăn vừa nghiệm thu trên trạm xá, từ nay căn cứ K-82 và tàu Phượng Hoàng Đen đã có đủ lá chắn y sinh để thực hiện những hải trình dài ngày nhất."

Trời về khuya. Tiếng máy móc trong xưởng ngầm đã dịu bớt, chỉ còn tiếng quạt thông gió rì rầm trên vòm hang. Trần Đức Giang đưa Mai Vy về căn phòng nhỏ ngăn bằng ván thông cuối dãy nhà ở của khu kỹ thuật.

Thấy vợ ngồi xuống mép giường khẽ xoa bắp chân hơi sưng vì đứng nhiều, Giang không nói gì. Anh lặng lẽ bước ra góc bếp dầu ngoài hiên đá. Trên bếp, chiếc nồi đất nhỏ anh bắc từ chiều vẫn đang ủ ấm trên lớp than củi hồng. Giang mở vung. Mùi thơm ngọt dịu của cháo gạo tám nấu nhừ với thịt cá song biển tươi và mấy lát gừng già tỏa ra ngào ngạt.

Anh múc một bát đầy, rắc thêm chút hành hoa thái nhỏ rồi bưng vào đặt lên chiếc ghế đẩu cạnh giường. Sau đó, anh lại xách một chậu gỗ nước ấm có pha chút muối hạt và vài nhánh sả đập dập đặt dưới chân vợ.

"Em ăn bát cháo cá nóng cho lại sức đi," Giang ngồi xuống chiếc ghế thấp. Anh nhẹ nhàng tháo đôi giày vải khỏi chân Mai Vy rồi đặt đôi bàn chân nhỏ nhắn của cô vào chậu nước ấm. "Cá song này sáng nay tổ hậu cần của anh Nam câu được ở rạn đá ngoài mũi đảo. Anh nhờ chị nuôi ninh kỹ lọc hết xương rồi đấy."

Hơi ấm từ chậu nước muối gừng lan tỏa từ gan bàn chân lên khắp cơ thể. Mai Vy thấy dễ chịu vô cùng. Cô cầm chiếc thìa nhôm múc một muỗng cháo trắng sánh mịn. Cô nhìn mái đầu điểm vài sợi tóc bạc sớm của người chồng đang cúi xuống xoa bóp từng ngón chân cho mình.

"Anh cũng ăn cùng em đi, cả ngày nay anh ở dưới hầm máy với chú Tấn có kịp nghỉ phút nào đâu," Mai Vy khẽ nói. Cô xúc một thìa cháo đưa đến bên môi chồng.

Giang há miệng đón thìa cháo vợ đút, cười hiền lành. Anh lau khô hai bàn chân cho cô bằng chiếc khăn bông mềm, rồi áp tai vào bụng vợ lắng nghe một lúc lâu. Dưới bàn tay ấm áp của người lính biển, một cú đạp nhẹ vừa chạm khẽ vào thành bụng. Đứa trẻ trong bụng đang cựa mình đáp lại hơi ấm của cha. Giang ngẩng lên nhìn Vy, cẩn thận kéo tấm chăn chiên đắp ngang ngực vợ rồi bưng chiếc bát không ra bể nước ngoài hiên, mở vòi nước suối rửa sạch từng hạt cơm dính trên thành sứ.