Chương 3: Tám miệng ăn

Thuộc tiểu thuyết Sử Chép Rằng Ta Sẽ Thắng

Tác giả: · Thể loại: Lịch Sử / Quân Sự · Đăng ngày · 1895 từ · khoảng 9 phút đọc

Mồng Chín tháng Một, tiết trời huyện Yên Duệ chuyển mình sang cái rét ngọt lịm vào tận xương tủy.

Vũ Nguyên Khang đi bộ men theo lối mòn từ phía bến sông dẫn ngược lên xóm thợ nằm ở rìa huyện lỵ. Đã hơn một tháng kể từ tối hăm hai tháng Mười, khi hắn nhận lời mời rượu của Đô Lang dưới chân tường kho dột. Hơn ba mươi ngày qua, Khang im lặng ngồi chép bản sạch trong huyện đường. Tay hắn chỉ cầm bút lông. Tâm trí thì không rời khỏi những con số đang nhảy múa trên các thẻ tre.

Căn nhà của viên coi kho nằm sâu trong con ngõ nhỏ. Vách trát vôi đã lở lói để lộ những nan tre xám xịt. Khang dừng lại trước cánh cửa liếp chỉ cài hờ một sợi dây thừng mục. Hắn nghe thấy tiếng ho khan kéo dài từ bên trong. Tiếng va chạm lạch cạch của sành sứ vang lên.

"Anh Khang đến rồi à?"

Đô Lang bước ra, tay vẫn còn dính chút tro bếp. Y không mặc chiếc áo chẽn quen thuộc ở kho mà khoác một tấm áo vải thô vá chằng vá đắp ở bả vai. Y lùi lại một bước, nghiêng người để Khang vào nhà.

Trong gian nhà chật chội, mùi khói bếp lẫn với mùi ẩm mốc của đống rơm khô làm Khang khựng lại. Ánh sáng yếu ớt từ một ngọn đèn dầu lạc đặt trên chiếc chõng tre không đủ soi rõ bốn góc nhà. Khang nhìn quanh. Gian nhà chỉ có hai gian nhỏ, vách trát bùn trộn rơm đã nứt nẻ nhiều chỗ. Phía trong là một chiếc phản gỗ thấp.

Một bà cụ già nằm bất động trên đống chiếu rách, mắt mờ đục nhìn vào khoảng không. Ngang chân chõng, mấy đứa nhỏ đầu tóc bù xù đang vây quanh một cái mâm gỗ mòn vẹt. Trên mâm gỗ ấy, Khang đếm được sáu cái bát sứt mẻ. Một đứa trẻ lớn hơn chừng mười tuổi đang cầm muôi gỗ chia phần. Trong bát chỉ toàn nước, lèo tèo vài hạt gạo và rất nhiều mẩu khoai khô thái vụn. Đó là cơm độn, nhưng phần độn đã chiếm quá nửa. Hai đứa nhỏ nhất đang mếu máo vì bát mình có vẻ ít hơn.

Khang đưa mắt nhìn thêm một vòng. Phía sau bếp có tiếng một người đàn bà đang lạch cạch rửa bát. Ngoài cửa, một thiếu niên vừa gánh đôi thùng nước không bước vào. Tổng cộng tám người. Tám miệng ăn trong một không gian chật hẹp chỉ đủ kê hai chiếc chõng.

"Cụ nhà tôi đấy. Còn kia là lũ nhỏ."

Đô Lang nói bằng giọng khàn đục. Y kéo một chiếc ghế đẩu cũ cho Khang ngồi, rồi tự mình ngồi bệt xuống ngưỡng cửa. Y lấy ra một vò rượu nhỏ và hai cái chén sành không đồng bộ. Khang không nhìn vò rượu. Hắn chậm rãi rút từ trong tay áo ra một cuốn sổ nhỏ đóng bằng giấy bản. Khang đặt bút xuống rồi cầm lên. Hắn lật đến một trang có nhiều vết gạch chân bằng mực tàu.

"Anh bảo có việc cần đối chiếu riêng. Sổ công ở huyện đường không đủ sao?"

Khang nhìn vào trang giấy bản. Hắn không hỏi thẳng. Hắn đẩy cuốn sổ về phía ánh đèn, giọng đều đều:

"Tháng Mười, kho nhập thêm bốn mươi thạch từ mạn ngược, sổ ghi thực tồn là hai trăm ba mươi tám thạch. Đây là con số sau khi đã trừ hao hụt vận chuyển. Nhưng đến mồng Chín tháng Một này, sau khi xuất lương cho phu đê, sổ chốt ở con số hai trăm ba mươi mốt thạch. Có một khoảng trống."

Đô Lang xoay chùm chìa khoá bên hông, tiếng kim loại va vào nhau lanh lảnh. Khang nói tiếp:

"Tôi đã cộng lại một cột đã cộng rồi tới năm lần. Mọi khoản xuất nhập đều khớp với lệnh của quan huyện. Duy có một điều: khoản hao hụt tự nhiên tháng nào cũng tròn trịa chín thạch. Thóc trong kho không phải là nước mực. Nó không bay hơi đều tăm tắp như vậy được. Tháng mưa nhiều thóc ẩm, hao hụt phải khác tháng khô. Tháng chuột phá nhiều, hao hụt phải khác tháng ít. Nhưng chín thạch này là một con số đứng yên. Nó chỉ có thể đứng yên nếu có người chủ động nhấc nó ra khỏi bồ một cách có tính toán."

Khang nhìn thẳng vào Đô Lang. Giọng hắn không mang tính kết tội, chỉ đơn thuần là phân tích một bài toán sai số.

"Tôi là người chép sổ. Tôi biết cách chuột ăn. Chuột thật thì ăn nham nhở. Chuột người thì ăn theo tệp."

Đô Lang im lặng. Y rót thêm một chén rượu, tay hơi run. Lũ trẻ ở phía sau đã húp xong chỗ cháo loãng. Chúng nhìn chằm chằm vào vò rượu của cha rồi lẳng lặng dắt nhau ra phía sau bếp.

"Một thạch là mười hộc. Chín thạch là chín mươi hộc. Một người lớn ăn khoẻ một tháng hết chừng hai hộc thóc. Nhà ông có tám miệng ăn."

Đô Lang dừng chén rượu ngay sát môi. Đôi mắt vốn luôn lờ đờ của viên coi kho thực sự lộ ra vẻ sắc lạnh.

"Anh Khang tính giỏi thật."

Y đặt chén rượu xuống.

"Tôi rút. Mỗi tháng ba thạch. Tôi không lấy nhiều hơn vì nếu lấy hơn, bồ thóc sẽ vơi đi một khoảng nhìn thấy được. Ba thạch là ba mươi hộc. Đổi ra gạo, vừa đủ để sáu đứa nhỏ và bà già kia không chết đói. Thóc nhà nước thối mục vì mái dột, tôi lấy cứu người."

Đô Lang nói thẳng thừng. Y không van nài. Y cũng không sợ hãi. Y nhìn vào cái mâm gỗ trống không vừa được lũ trẻ bưng đi. Lương bổng của một viên thư lại kho chỉ có ba quan tiền mỗi tháng. Số tiền ấy vốn dĩ không đủ để nuôi nổi ba người.

Khang viết chậm lại trên lề cuốn sổ. Hắn thực hiện một phép trừ trong đầu. Hắn nói khẽ, chỉ đủ hai người nghe:

"Hao hụt ghi trên sổ là chín thạch. Ông nhận ông lấy ba thạch."

Khang ngước lên, ánh mắt dừng lại ở bồ thóc rỗng trong góc nhà.

"Vậy còn sáu thạch nữa đã đi đâu?"

Đô Lang đứng dậy rồi ngồi xuống ngay. Y gõ nhẹ vào bồ thóc khô cạnh đó.

"Tôi cũng tưởng mình lấy cả chín thạch nên mới sợ bị phát giác. Nhưng mấy đêm nay tôi gõ bồ, thấy vơi nhiều hơn số tôi trộm. Tôi lấy ba thạch, bồ chỉ vơi chừng đó. Sáu thạch kia không hề đi qua tay tôi."

Khang gạch một dòng dưới con số chín.

"Ông không lấy sáu thạch đó?"

"Tôi không lấy."

"Tôi cũng không lấy."

Cả hai cùng im lặng. Gian nhà chỉ còn tiếng gió lùa qua khe vách nứa. Chín thạch thất thoát mỗi tháng là một con số lớn. Nếu ba thạch là để nuôi tám miệng ăn, thì sáu thạch còn lại đang chảy đi đâu? Nó gấp đôi số thóc cứu mạng cả một gia đình. Nó không thể tan biến. Nó cũng không thể bị chuột ăn sạch mà không để lại dấu vết. Sáu thạch thóc mỗi tháng là hơn bảy mươi thạch một năm. Đó không phải là hành vi vụn vặt. Đây là một cái lỗ hổng đã được che đậy bằng những chữ ký đỏ chót.

Khang gấp sổ lại không ghi thêm gì nữa. Hắn không nhìn Đô Lang. Hắn không nhìn bà cụ già ở góc nhà. Hắn biết mình vừa bước qua một ranh giới. Ở đời trước, người ta gọi là đồng loã. Ở thời này, người ta gọi là sinh tồn.

"Tôi sẽ không tố cáo ông." Khang lên tiếng. "Ông cứ tiếp tục lấy ba thạch đó như cũ. Sổ sách tôi sẽ lo liệu để chín thạch kia vẫn hiện ra như một khoản hao hụt tự nhiên."

Đô Lang không ngạc nhiên. Y biết trên đời này không có thứ gì là cho không.

"Anh muốn gì ở tôi?"

"Two việc." Khang đưa hai ngón tay ra. "Một, từ giờ mọi ghe thóc từ bến sông đổ về, ông phải báo cho tôi biết số lượng thực tế. Báo trước khi chúng vào kho. Hai, ông làm việc ở đây lâu. Ông phải tìm cho tôi những người đáng tin có chỗ chứa thóc kín đáo trong làng. Những nơi không nằm trên bản đồ của huyện."

Đô Lang nhìn Khang một lúc lâu. Y biết Khang không lấy thóc cho mình. Một kẻ lấy thóc cho mình sẽ không quan tâm đến ghe thóc từ bến sông.

"Tôi biết một lão lái đò ở bến. Có hai nhà hàng xóm có hầm chứa khoai cũ. Việc đó tôi làm được."

Khang đứng dậy. Hắn không uống rượu. Hắn bước ra khỏi căn nhà, cảm thấy lòng mình nặng trĩu. Hắn vừa chính thức trở thành một kẻ làm sổ giả. Niên biểu trong đầu hắn nhắc nhở rằng chỉ còn chưa đầy ba năm nữa. Vạn quân phương bắc sẽ tràn xuống. Khi ấy, từng thạch thóc này sẽ là mạng sống của hàng trăm con người. Hoặc nó sẽ là chiến lợi phẩm của kẻ thù.

Ba ngày sau, tại kho huyện Yên Duệ.

Một đoàn xe trâu chở thóc từ phía nam chuyển đến. Đô Lang đứng ở cửa kho. Y cầm chùm chìa khoá, mắt lim dim như đang ngủ gật. Khi chiếc xe đầu tiên đi ngang qua, y lén đưa tay gõ nhẹ vào thành bồ ba cái. Khang đang ngồi ở bệ đá gần đó. Tay hắn cầm bút lông chuẩn bị ghi sổ công.

Hắn nhìn thấy ký hiệu của Đô Lang. Xe này dư hai đấu so với hóa đơn.

Khang cúi xuống. Nét bút lông trên giấy bản hơi khựng lại. Hắn ghi con số chính xác vào sổ Nôm giấu trong lòng tay áo. Sau đó hắn mới chép con số sai lệch vào bản sổ công.

Đêm hôm đó, Khang ngồi một mình trong phòng trọ. Hắn mài mực thật đặc. Ngọn nến dầu lạc cháy lách tách. Hắn mở cuốn sổ Nôm ra. Hắn định ghi chép lại tổng số lượng thóc thực tế mà Đô Lang vừa báo.

Dưới dòng chữ "Hao chín - Đô Lang ba - Còn sáu", Khang bỗng thấy một vết mực lạ.

Hắn đưa cuốn sổ lại gần ánh nến. Ở góc trang giấy bản vốn dĩ chỉ có chữ của hắn, hiện ra một dòng chữ Nôm nhỏ xíu. Nét chữ thanh mảnh nhưng vô cùng sắc sảo.

"Sáu thạch ấy về hướng Bắc."

Khang thấy da đầu mình tê dại. Hắn lật tung các trang sổ. Không có ai vào phòng hắn. Cuốn sổ này luôn được hắn gối đầu giường. Nét mực này vẫn còn mới. Dường như nó chỉ vừa được viết vào lúc hắn ra ngoài mua dầu đèn.

Hắn gạch dưới con số sáu một lần nữa, tay run nhẹ.

6.