Chương 3: Thơm mở sổ cho tôi xem 41 dòng

Thuộc tiểu thuyết Tiệm Cầm Đồ Chợ Âm Dương

Tác giả: · Thể loại: Huyền Huyễn · Đăng ngày · 2213 từ · khoảng 11 phút đọc

Tôi có một nguyên tắc nghề nghiệp: chưa hiểu số thì chưa khóc. Nên sau khi cô Lụa đi, tôi rót một chén nước ở cái ấm trên quầy, uống xong mới nhận ra không biết nước đó của ai, và tôi hỏi bà trẻ Thơm câu mà tôi đã nợ từ nãy.

"Bà tôi lẫn hay không lẫn?"

Con bé đang ngồi xổm trước tủ, kiểm lại mấy cái chốt, bím tóc rỏ nước xuống sàn đất.

"Mày đọc sổ chưa?"

"Tôi vừa viết vào đấy."

"Viết là một chuyện. Lật ngược lại đi, về phía cuối sổ. Không, phía cuối kia, cái chỗ gáy có buộc thêm một sợi chỉ đỏ. Rồi. Đọc đi, bà nghe."

Tôi lật. Giấy dó mềm và dày, có tiếng sột soạt rất nhỏ. Phần cuối cuốn sổ là một tập trang riêng, đóng thêm vào sau bằng chỉ đỏ. Tôi cúi xuống đọc, và tôi không đọc được.

Tôi cần giải thích chỗ này cho kỹ, vì đây là phần bạn sẽ không tin. Chữ ở đó, rõ ràng, bút lông, mực đen. Tôi biết đó là chữ. Nhưng khi mắt tôi rơi vào dòng đầu, nó trượt đi, sang lề giấy, sang cái đèn dầu, sang ngón tay tôi. Tôi kéo nó lại, nó trượt. Giống như bạn cố nhìn thẳng vào một ngôi sao rất mờ, nhìn thẳng thì mất, nhìn lệch đi một chút mới thấy có cái gì đó ở đấy. Tôi lấy ngón trỏ dí vào đầu dòng, dò từng chữ như học sinh lớp 1. Ngón tay đi được. Mắt không theo. Đầu tôi bắt đầu đau âm ỉ sau gáy, kiểu đau của buổi đối chiếu công nợ thứ ba trong tuần.

"Không đọc được đúng không," Thơm nói, không có vẻ gì là ngạc nhiên. "Luật đấy. Người giữ sổ không đọc được dòng nào ghi về nhà mình. Bà mày trước đây cũng không đọc được. Mày tưởng sao cái tủ kia ngăn nào cũng có nhãn mà tập này lại không có?"

"Tôi có điện thoại."

"Có cái gì?"

Tôi chụp ảnh. Bạn cũng sẽ làm thế, đừng nhìn tôi. Điện thoại chụp được, trong ảnh là một trang giấy có chữ, tôi phóng to lên 300%, mắt tôi vẫn trượt. Tôi bật ứng dụng quét văn bản, nó báo cần kết nối mạng, cột sóng vẫn trắng trơn. Tôi lùi lại, đứng cách cuốn sổ 2 mét, nheo mắt. Thơm xem hết chuỗi hoạt động đó với vẻ mặt của người xem đoạn hay trong phim.

"Thằng này học nhiều mà dại thật. Thế mày đếm xem có bao nhiêu dòng."

Đếm thì được. Hóa ra mắt tôi không chịu đọc chứ vẫn chịu đếm. Tôi lật từng trang, dùng móng tay đánh dấu đầu dòng. Dòng nào cũng ngắt đoạn giống hệt dòng tôi vừa viết, tức là cũng năm mục: món, người cầm, giá, nhận, hạn. Riêng dòng cuối có một dải giấy dán ngang, tôi tưởng người ta vá chỗ rách, vẫn tính. Tôi đếm hai lần cho chắc.

"41."

"Ừ. Bốn mươi mốt dòng." Thơm đứng dậy, phủi tay vào áo, phủi một cách vô ích vì tay nó chẳng dính gì. Rồi nó tựa vào cái tủ, nhìn ra ngoài chợ, không nhìn tôi. "Bà nói cho mày nghe một lần, mày nghe cho kỹ. Người ta đem cái gì đến đây? Mày vừa thấy đấy, cô bán bún đem tiếng con cô ấy đến. Có người đem một mùa hè, có người đem tên, đem giấc ngủ, đem cái khứu giác. Đem xong thì mất, đầu người ta không còn món đấy nữa. Bây giờ mày nghĩ xem, có một bà già, tự nhiên không biết tên mình là gì. Không nhớ chồng. Không nhớ con gái đẻ. Mất từng món một, mất gọn, mất sạch, món nào đi là đi hẳn, trong khi món bên cạnh còn nguyên. Mày đã thấy người lẫn nào như thế chưa?"

Tôi chưa thấy người lẫn nào cả. Tôi mới có 7 ngày kinh nghiệm. Nhưng tôi nhớ lúc đưa ảnh mẹ tôi cho bà xem, bà bảo cô này xinh, cô làm ở đâu, giọng bà rành rọt, lịch sự. Bà không lúng túng như người đang cố nhớ, bà nói như người chưa từng gặp.

"Bà tôi đem trí nhớ đi cầm," tôi nói.

"Ừ."

"41 món."

"Ừ."

"Bà tôi đem cầm cho ai? Đổi lấy cái gì? 41 món đổi được cái gì?"

Thơm nhặt cái lược lên, chải một lọn tóc đã rất mượt. Nó im lâu tới mức tôi nghe rõ tiếng một đứa trẻ ngoài chợ đang nằng nặc đòi mua cái gì.

"Bà không biết chữ," nó nói. "Năm bà chết bà mới học hết lớp 3, mà lớp 3 ngày xưa khác. Bà nhớ nhãn bằng hình dáng thôi. Trong kia ghi gì bà không đọc được. Bà mày có nói với bà đâu. Bà mày là người thế nào mày biết rồi đấy."

Tôi biết. Bà tôi là người mà đến cái hộp bánh quy đựng tiền cũng không cho ai biết. Tôi chấp nhận câu trả lời đó, và tôi ghi lại ở đây là tôi đã chấp nhận, để sau này còn đối chiếu.

"Thế làm sao đọc được?"

"Người ngoài đọc hộ. Người không phải nhà mày. Mà không phải ai cũng được, cô bán bún kia đứng tên người cầm đấy mà nhìn trang này cũng chỉ thấy giấy trắng. Phải là người từng bị đem cầm, tức là có kẻ nào đó đem một thứ thuộc về họ tới đây đổi chác, họ nằm ở mục Món trong sổ. Những người đó mới thấy được chữ, mới thấy được bà. Mày mà tìm được ai như thế, lại chịu đọc, lại không đem đi kể khắp chợ, thì mày giỏi."

Tôi lật về đầu sổ. Lúc này là khoảng 2:00 sáng, tôi tính thế, vì đồng hồ điện thoại đứng hình ở 23:00 từ lúc mất sóng. Ngoài kia chợ vẫn đông, mà không ai ghé quầy tôi nữa, người ta đi qua, liếc vào cái ghế, liếc tôi, rồi đi tiếp. Tôi nghe một ông bảo một ông: "Thằng cháu đấy." Tôi không biết phải làm gì, nên tôi làm việc duy nhất tôi biết làm giữa đêm: đọc sổ.

Phần sổ của khách thì tôi đọc được. Bà ghi đều tăm tắp, 60 năm, nét bút từ căng cứng thời trẻ tới run run mấy năm gần đây, chẳng có một chỗ tẩy. Dòng nào viết sai bà không gạch, bà viết ngay bên dưới một dòng ngược lại, ghi rõ hai chữ *ghi đảo*, rồi đọc lại giá và ghi dòng mới. Có chỗ ghi lý do: *của người khác*, tức là người ta đem đồ không phải của mình đi cầm. Tôi đọc tới đó thì suýt vỗ tay. Bút toán đảo. Ở trường người ta dạy cả buổi mà cả lớp vẫn sai. Và bà có một thói quen làm tôi nổi da gà, theo nghĩa tích cực: cuối mỗi năm âm lịch, bà kết sổ. Bà dồn số món vào, số món ra, số món quá hạn nhập kho, bằng hai cột, y hệt cách người ta học nguyên lý kế toán năm nhất, trong khi tôi chắc chắn cả đời bà chưa ngồi một buổi nào trong giảng đường. Món vào thì phải có món ra. Khách cầm một thứ thì tiệm đưa ra một thứ. Hai cột phải bằng nhau.

Tôi dò năm ngoái. Hai cột lệch nhau 1.

Dưới dòng tổng, bà viết thêm một chữ nhỏ: *Treo: 1.*

Tôi nhích lại năm kia. *Treo: 1.* Năm trước nữa. Tôi lật nhanh, tay bắt đầu run theo cái cách rất khác lúc nãy. 10 năm trước. 30 năm trước. Tờ giấy ngả màu trà, chữ bà trẻ lại, cứng cáp, và năm nào, không sót năm nào, cuối trang cũng có đúng chữ đó, con số đó. Lệch 1. Treo 1. 60 năm.

Bạn không làm kế toán thì không hiểu được cái này đáng sợ cỡ nào. Trong nghề, một khoản treo là khoản tiền đi vào sổ mà chưa có chỗ về, nó chỉ được đứng tạm, cuối kỳ phải xử lý. Một khoản treo qua 2 năm là bị kiểm toán gọi lên hỏi. Treo 60 năm liền, kết chuyển sang năm sau bằng cùng một nét bút bình tĩnh, nghĩa là có người biết rõ mình đang để lệch, và cố tình để thế.

"Cái gì treo đây?" Tôi đẩy cuốn sổ về phía Thơm, dí ngón tay vào dòng tổng. "Một cái gì đó vào sổ mà không có đối ứng. Từ năm đầu tiên. Bà có biết không?"

"Đã bảo bà không biết chữ," con bé nói.

Trời chưa có gì thay đổi mà chợ đã bắt đầu thưa. Người ta cuốn chiếu, tắt đèn, không vội. Tôi đứng dậy khỏi cái ghế, chân tê, và đi ra khỏi quầy để nhìn xem cái bãi này thực ra là gì. Tôi đi được một đoạn thì gió đổi, mang theo cái mùi bùn lạnh đặc quánh, và tôi thấy cách chỗ mình đứng chừng 4 mét là mép nước, đen, không có đáy, có một con đò nhỏ neo ở đó, có ai đó ngồi hút thuốc lào ở đầu đò.

Chân tôi dừng lại. Bạn hiểu chưa, tôi không dừng chân, chân nó tự dừng, hai bên đầu gối mềm ra, trong lồng ngực tôi có cái gì đó bắt đầu đập rất nhanh, rất nhỏ. Từ bé tôi đã thế. Tôi sợ nước tới mức tắm vòi sen còn quay lưng lại. Người ta bảo tại chuyến đò năm tôi 6 tuổi, mà tôi thì chẳng nhớ gì về chuyến đò đó, cả năm 6 tuổi và mấy năm trước nữa đều trống trơn, như chưa từng vào sổ. Ký ức đầu tiên của tôi là bát cháo trắng và bàn tay bà.

Có tiếng cười khà khà từ phía con đò, rất xa, nhẹ, gió đưa lại. Tôi quay người đi về, và tôi đi nhanh, chẳng cần giấu làm gì.

Thơm đứng đợi ở quầy. Nó đã thu cái cân, úp cuốn sổ lại. Lúc đứng gần cái tủ, tôi thấy nó mờ hơn lúc đầu đêm, phần dưới đầu gối gần như chỉ còn là vệt nước.

"Lại đây, cho mày xem cái này rồi về. Sắp gà gáy."

Nó kéo một ngăn tủ ở hàng thấp nhất, ngăn này không có chốt. Ngăn trống không. Nhãn dán ngoài bằng chữ bà, nét run, thứ chữ của mấy năm gần đây. Tôi cúi xuống đọc. Lần này mắt tôi trượt nửa chừng rồi bám lại được, vì có lẽ cái nhãn này chưa phải dòng sổ. Tôi đọc được:

*Một phút. Để dành cho thằng Tỉnh.*

Tôi đọc lại. Lúc đó tôi vẫn còn chưa hiểu, thật đấy. Tôi là người chậm về những thứ không có số.

"Mày tưởng được cho không à?" Thơm nói. Giọng nó nhỏ, không chua. "Bà mày ba năm trước đã biết đến lúc này sẽ không còn gì nữa. Bà mày lấy cái gì đó đổi lấy một phút tỉnh táo, gửi ở đây, đúng cho đêm nay. Cả đời tích lại mà mua có 1 phút. Tối nay trên gác, bà mày đã xài hết rồi. Xài để dặn mày mấy câu đấy. Thế nên mày có muốn đi ngủ thì đi, nhưng mày ngồi lại cái ghế ấy một phiên nữa hộ bà."

Tôi đứng đó, nhìn cái ngăn gỗ trống. Tôi nghĩ tới 22:47. Tôi nghĩ tới lúc bà bắt tôi nhắc lại, gập từng ngón tay tôi lên cái chìa khoá, rồi nhìn tôi một lúc lâu, cái nhìn mà tôi đã không biết xếp vào tài khoản nào. Trong 60 giây đó bà còn dành ra chừng 5 giây chỉ để nhìn tôi. Tôi tính rồi. Bà có 60 giây mà bỏ ra 5 giây để nhìn, và câu cuối cùng bà mua bằng cả đời là hỏi tôi đã ăn chưa.

"41 dòng đó," tôi nói, giọng tôi nghe rất lạ, "có hạn không? Hạn tới bao giờ?"

Thơm mở miệng. Đúng lúc ấy, ở đâu đó xa về phía làng bên kia sông, một con gà gáy.

Nó nhìn tôi, nhún vai, trông rất giống một đứa trẻ bị gọi về ăn cơm giữa lúc đang chơi, và tôi đang nhìn vào một cái bờ tường vàng của sân sau nhà mình, cửa gỗ khép sau lưng, chìa khoá trong tay, mặt đất dưới chân khô cong. Điện thoại rung lên một loạt. 6:04. Có 11 tin nhắn chúc mừng năm mới, trong đó 9 tin là của ngân hàng và nhà mạng.

Tôi lên gác. Bà đang ngồi trên giường, chăn đắp ngang bụng, hai bàn tay xếp lên trên, nhìn ra ô cửa sổ đang sáng dần. Đêm qua tôi đã quên thay bỉm cho bà. Tôi thay. Tôi nấu lại nồi cháo, thổi nguội, xúc từng thìa. Vào khoảng thìa thứ 6, bà ngẩng lên, mặt sáng ra như vừa nhặt được của.

"Thằng Tỉnh ăn chưa?"

"Cháu ăn rồi bà ạ."

Từ chiều hôm trước tôi chưa ăn gì.