Chương 4: Nhài tìm ra cầu thang trí nhớ

Thuộc tiểu thuyết Tiệm Cầm Đồ Chợ Âm Dương

Tác giả: · Thể loại: Huyền Huyễn · Đăng ngày · 2045 từ · khoảng 10 phút đọc

"Anh Tỉnh ơi, em bảo cái này. Chúc mừng năm mới, lì xì em đi, xe của anh kia là xe đã tua công tơ mét, số khung có vết đục, anh mà nhận 5 triệu là lỗ."

Thằng bé cao lêu nghêu, đồng phục lớp 9 khoác ngoài áo Man Utd, vừa nhảy qua bậc cửa với một cái bánh mì trên tay. Lúc đó là sáng mồng 3, tôi mới kéo cửa sắt lên được một nửa. Người ta đánh bài từ đêm giao thừa, tới mồng 3 những người thua đã tiêu hết tiền mừng tuổi của con và bắt đầu nhìn chiếc xe máy bằng ánh mắt khác. Anh khách đang đứng trước quầy tóc còn mùi thuốc lá, dắt theo chiếc Sirius, đòi 5.000.000 đồng, xin giữ kín với vợ. Anh ấy nhìn thằng bé với lòng căm thù.

Đó là Bin, con trai út cô Lụa, 15 tuổi, nhân viên bán thời gian duy nhất của tiệm. Nó bắt đầu sang đây từ năm lớp 7, ban đầu để xem nhờ bà tôi đếm tiền, về sau bà cho nó tra IMEI điện thoại, trả 20.000 đồng một buổi. Nó biết mọi đời xe Honda, biết nhẫn nào mạ, biết phân biệt iPhone thật với iPhone Tàu bằng cách lắc nghe tiếng. Toàn bộ kiến thức đó nó học từ một bà già không biết dùng điện thoại, và nó kính bà tôi như một vị tướng. Hôm tôi về, nó đứng ở chân cầu thang, nhìn bà tôi không nhận ra nó, rồi nó bảo "em đi mua bánh mì cho bà nhé" và ra ngoài rất lâu.

Tôi lì xì 50.000 đồng. Nó nhìn tờ tiền, rồi nhìn tôi, với nỗi thất vọng của một nhà đầu tư.

"Mẹ mày có khoẻ không?" tôi hỏi. Câu này tôi đã tập từ lúc 5:00 sáng.

Cái mặt nó bừng lên. Tôi đã quen mặt nó 10 năm, tôi chưa thấy nó thế bao giờ.

"Anh ơi, anh tin được không. Mẹ em ngủ. Mùng 1 mẹ em ngủ từ 7:00 tối tới 6:00 sáng, em phải lay mẹ dậy vì tưởng mẹ làm sao. Hôm qua cũng thế. Hôm nay mẹ mở hàng rồi đấy, mùng 3 mà mở, mẹ bảo thấy khoẻ người. Anh sang ăn đi, mẹ em đang hát."

Tôi sang ăn.

Bạn hình dung quán bún cô Lụa là một cái sạp xi măng dưới mái tôn, 4 cái bàn nhựa, cái nồi nước dùng to bằng thùng phuy con. Khói bốc lên trong nắng nhạt đầu năm. Cô đứng đó, tay múc tay vớt, má hồng hào lên mấy phần, mắt hết thâm, và cô đang hát thật, mấy câu chèo gì đó, lạc giọng.

"Cu Tỉnh! Ngồi đi cháu, ăn đi, cô bỏ thêm giò. Năm mới gầy thế này thì lấy gì mà ôm vợ. Bà thế nào rồi? Hôm nay cô thấy trong người nhẹ lắm, chả hiểu sao, cứ như đặt được gánh xuống ấy."

Cô đặt bát bún trước mặt tôi. Cô nhìn thẳng vào tôi, mắt trong veo, và tôi chờ. Tôi chờ một cái liếc, một cái ngập ngừng. Đêm 30 cô đã xoa đầu tôi. Không có gì cả. Sau này Thơm giải thích là người ta nhớ mình đã đi chợ, nhớ mình đã đổi, nhưng món đã đổi thì không còn dính vào đâu, nó giống như bạn biết mình từng mất một cái răng mà lưỡi không còn tìm tới chỗ đó nữa.

Có một tấm ảnh nhỏ của Tuấn trên cái kệ sau lưng cô, cạnh lọ tăm. Tôi đánh bạo hỏi, giọng như tình cờ:

"Cô ơi, thằng Tuấn... giỗ đầu nó năm vừa rồi nhà mình làm có đông không ạ?"

"Đông chứ, bạn nó tới nhiều." Cô quay lại nhìn tấm ảnh, phủi một hạt bụi trên khung, gật gù như đang nhìn một tấm ảnh rất đẹp. "Nó ngoan lắm. Ăn đi cháu, nguội."

Bún cô Lụa ngon nhất thị trấn. Bát hôm đó tôi ăn hết, tôi không để sót cọng nào, bạn đừng hỏi tôi nó có vị gì.

Trong lúc tôi cố nuốt thì anh Long ở công an thị trấn ghé vào. Thiếu uý Long mặt tròn, hiền, tháng nào cũng có một lý do công vụ để đi ngang quán này. Anh chúc Tết, hỏi thăm bà, nhắc tôi tiệm phải đăng ký người đứng tên mới, rồi trong lúc húp nước dùng anh kể với cả quán rằng tháng trước huyện họp tổng kết, cả tỉnh năm nào cũng có vụ đuối nước, riêng thị trấn Bến Trúc 18 năm rồi không có vụ nào, trên khen công tác tuyên truyền. Anh kể với vẻ khiêm tốn của người tin là mình có góp phần.

10:15 tôi về tới tiệm thì có một chiếc xe đạp điện dựng trước cửa, và một người lạ đang đứng trong cửa hàng của tôi, đọc tờ Excel tôi dán trên tường.

Tờ đó là bảng theo dõi của bà do tôi lập: giờ ăn, số thìa, giờ thay bỉm, số lần hỏi "ăn chưa". Có biểu đồ cột. Tôi khá tự hào.

"Cột 'hỏi ăn chưa' để làm gì?"

Người đó quay lại. Con gái, cao hơn tôi tưởng, tóc buộc cao đến mức căng cả đuôi mắt, mắt một mí, đeo cái túi đựng máy đo huyết áp chéo qua người. Trên túi áo khoác cắm một cuốn sổ lò xo, lò xo cong vẹo vì bị rút ra rút vào quá nhiều.

"Dạ, chị là..."

"Trần Thị Nhài, điều dưỡng trung tâm y tế huyện. Chị chăm tại nhà cho cụ từ tháng Chín, tuần 2 buổi, chương trình của xã, em không biết vì em không bao giờ hỏi. Em là cháu ngoại. Cái người gửi 3 triệu mỗi tháng."

Tôi đã bị nhiều người nói câu đó bằng ánh mắt, đây là lần đầu có người đọc thẳng ra thành tiếng.

"Chị biết bà tôi có để dành tiền à?"

"Cụ khoe. Hồi cụ còn khoe được. Chị bảo cụ lấy tiền ấy mua cái đệm chống loét đi, cụ không chịu. Cụ bảo: nó gửi là nó đang trả nợ tao, tao tiêu là tao nhận, nhận đủ là nó hết nợ, hết nợ là nó thôi về. Cột đó để làm gì?"

Tôi đứng trong cửa hàng của chính mình, cách cái hộp bánh quy một tầng gác, và tôi không có câu nào để nói. Người này đang hỏi tôi một cái cột Excel.

"Cột nào ạ?"

"Cột hỏi ăn chưa."

"Đếm tần suất. Trung bình 1 lần mỗi 2 tiếng 04 phút. Tôi nghĩ nếu có quy luật thì..."

"Thì sao?"

Tôi không có vế sau. Cô ấy, chị ấy, nhìn tôi thêm 2 giây rồi đi thẳng lên gác không xin phép, kiểu đi của người biết bậc thang thứ 5 bị lung lay. Tôi đi theo. Bạn phải thấy bà tôi lúc người này bước vào: bà không nhận ra, nhưng tay bà tự chìa ra cho đo huyết áp, như con mèo tự biết đường về ổ. Chị Nhài đo, nghe phổi, xem gót chân, xem lưng, lật tay bà lên đoạn cổ tay trái có cái vệt trắng hằn sâu một vòng tròn trên da.

"Ai thay bỉm đêm mồng 1?"

"Tôi."

"Muộn. Hăm đỏ bắt đầu từ đây." Chị ấn nhẹ một chỗ. "Từ giờ 3 tiếng một lần kể cả đêm, em ghi vào cái bảng đẹp của em đi. Đừng lấy khăn ướt có cồn. Ai dạy em xúc cháo thế này?"

"Không ai."

"Nhìn ra được." Rồi chị cầm thìa, xúc một thìa, chờ bà nuốt xong, xoa nhẹ dưới cằm bà, nói cái gì đó rất khẽ mà tôi không nghe được. Giọng chị đổi hẳn, giọng của một người khác. Bà tôi nuốt. Xong chị lại quay sang tôi với cái mặt cũ. "Thế đấy. Nghiêng thìa từ dưới lên, đừng đổ từ trên xuống."

Tôi muốn ghét người này. Tôi thực sự đã cố.

Chị đo xong, ngồi xuống cái ghế nhựa cạnh giường, rút cuốn sổ lò xo ra, nhưng không ghi. Chị mở một trang kẹp sẵn, ngắm tôi như đang cân nhắc xem tôi có phí cái trang đó không.

"Em làm kế toán đúng không. Cái biểu đồ của em làm đúng tỉ lệ trục. Thế nhìn cái này hộ chị."

Trang giấy có một đường vẽ tay bằng bút bi, trục ngang là ngày, trục dọc là điểm. Chị giải thích nhanh: có một bài kiểm tra trí nhớ ngắn, 30 điểm, chị làm cho cụ mỗi tuần từ tháng Chín, tự chị làm, không ai bảo, vì chị thấy có gì đó không đúng. Người bị Alzheimer thì đường điểm phải đi xuống dốc, lúc nhanh lúc chậm, nhưng thoai thoải, giống đồi. Tôi nhìn đường bút bi của chị.

Nó không giống đồi. Nó là một cái cầu thang.

Điểm số đứng im 3 tuần, 4 tuần, thẳng như thước kẻ. Rồi đột ngột tụt một bậc trong đúng một tuần. Rồi lại thẳng. Tụt. Thẳng. Tôi đếm được 5 bậc từ tháng Chín tới nay. Bên cạnh mỗi bậc có một ghi chú nhỏ bằng thứ chữ thẳng đuột: *mất hẳn tên chồng. Mất cách cầm đũa. Không nhận ra ảnh con gái.*

"Chị hỏi bác sĩ rồi, bác sĩ bảo sa sút trí tuệ mạch máu có thể đi bậc thang, do tai biến nhỏ. Có thể. Chụp CT không thấy gì. Nhưng tai biến thì ảnh hưởng lan ra, cụ này thì không. Mất đúng một món. Sạch sẽ. Món bên cạnh còn nguyên. Hôm trước cụ còn đọc được bảng cửu chương, không nhớ mình có con. Chị làm 5 năm ở khoa lão, chưa thấy ai thế." Chị gõ bút lên trang giấy. "Chị ghi ngày mỗi bậc rồi. Cách nhau 29, 30 ngày, không liên quan tới thuốc, thời tiết. Cụ 78 tuổi rồi, chị không biết trong người cụ còn cái gì chạy theo nhịp đó. Chị dò mãi không ra. Em có thấy gì không."

Tôi nhìn 5 cái ngày dương lịch chị viết bên lề. Tôi nói "cho tôi xem", cầm cuốn sổ, và tay tôi lạnh dần lên từ đầu ngón. Tôi lấy điện thoại ra, mở ứng dụng lịch vạn niên, cái ứng dụng tôi cài từ năm ngoái để bà khỏi hỏi đốt vàng ngày nào. Tôi nhập cái ngày đầu tiên. Tôi nhập cái thứ hai.

30 tháng Bảy âm. 29 tháng Tám âm. 30 tháng Chín. 29 tháng Mười. 30 tháng Một.

"Sao?" chị Nhài hỏi.

"Không có gì. Đêm không trăng." Tôi nghe mình nói, cố làm ra vẻ nghiên cứu. "Toàn là ngày cuối tháng âm lịch. Có thể người già nhạy với... thuỷ triều? Tôi đọc đâu đó."

Chị nhìn tôi rất lâu. Rồi chị lấy lại cuốn sổ, viết thêm một dòng, gạch chân, tôi nhìn thấy chữ *âm lịch*.

"Bậc thứ tư còn một chuyện nữa," chị nói, gấp sổ lại. "Chị chỉ tới buổi sáng, chuyện này cô Lụa kể. Trước đó tối tối cụ hay nói chuyện một mình, cười, cãi nhau với ai đấy, gọi người ta là cái Thơm. Cái Thơm ơi mày lại ướt chân. Em có biết Thơm là ai không?"

Sàn gác hai nhà tôi là ván gỗ, buổi sáng nắng chiếu vào thấy rõ từng vệt bụi. Có một vệt nước nhỏ, đã gần khô, ở ngay chân cái ghế chị đang ngồi. Tôi nhìn nó, và tôi lắc đầu.

"Từ sau bậc đó thì thôi hẳn. Không gọi nữa. Cô Lụa bảo giờ tối nào cụ cũng chỉ ngồi nhìn cái góc đấy." Chị đứng dậy, khoác túi. Đến đầu cầu thang chị dừng lại, và lần này chị không nhìn tôi, chị nhìn bà tôi đang ngồi trên giường, đôi tay nhỏ xếp trên chăn. "Em đừng giận chị nói thẳng. Chị đã ghi đủ mọi thứ cụ mất, cả một danh sách. Bây giờ danh sách những thứ cụ còn thì chị viết được trên một đầu ngón tay. Nếu cái cầu thang này mà có bậc nữa, chị không biết còn cái gì để tụt, ngoài em."