Chương 6: Ổng chưa xuống xề

Thuộc tiểu thuyết Tuyết Đen

Tác giả: · Thể loại: Mạt Thế · Đăng ngày · 2049 từ · khoảng 10 phút đọc

Trong 10 năm chỉ có đúng 3 người hỏi cô còn bao lâu mà không phải vì sợ. Một bà luật sư muốn sửa di chúc. Một ông thợ hồ muốn biết có kịp lợp xong mái nhà cho con. Người thứ 3 là ông Tám Đờn ở xóm Bàu, và ông hỏi trong lúc đang cắt móng chân.

Xóm Bàu chỉ là 11 căn nhà nằm sau hàng dừa nước, ngay sát quốc lộ, cách vựa Mười Cân chừng 4 km. Đoàn mình tấp vào đó trưa ngày thứ 5 để tránh nắng, vì từ 11:00 gió bắt đầu nổi, đường phía trước khói lên một dải dài như người ta đốt đồng. Ông Bảy đậu xe dưới bóng dừa, đóng kín mọi cửa rồi ngồi trong ca bin, không chịu xuống. Nhà gần nhất có cái mái lá thấp, một cái hàng ba, một cây đờn kìm treo trên vách, và một ông già ốm nhom tóc bạc phơ đang gác chân lên ghế đẩu. Bên cạnh ông là một bà già nhỏ xíu, tóc bới, nhai trầu, nhìn ra đường. Bà Tư được thằng Phèn dìu vào tới thềm thì 2 bên nhận ra nhau theo cái kiểu của những người già miền này, là chưa từng gặp nhưng quen hết bà con.

"Mấy người đi đâu giữa trưa vậy? Vô đây ngồi. Bà nó, lấy nước coi. Cái ông nằm trong xe đó cũng gọi vô đi, ổng tính làm khô cá hả?"

"Ổng hổng vô đâu," bà Tư nói. "Ổng kỵ bác sĩ."

Ông già ngừng cái bấm móng tay. Ông nhìn lên, cặp mắt nhỏ, lanh, đục một bên, đi từ cái ống nghe tới cái áo blouse dơ của cô rồi cười hết cả 3 cái răng còn lại.

"Cô là cô bác sĩ ở vựa ông Mười hả? Mấy đứa trong xóm mới đi lấy nước về kể. Ngó một cái biết còn bao lâu, phải hông? Vậy lại đây." Ông vỗ vỗ cái ghế. "Lại đây ngó tui giùm cái, cô Hai. Tui ho từ đêm mùng... bà nó, từ đêm nào?"

"Đêm trời có tuyết," bà già nói, mắt vẫn nhìn ra đường.

"Đó. Ho từ đêm trời có tuyết. Tui 79 tuổi, tui không sợ gì. Tui chỉ muốn biết để sắp xếp công việc."

Cô nói cô không đọc người miễn phí, cái đó cô tính bằng Danh mục, mà ông thì không cần phải biết. Cô nói rằng ông nên giữ khăn ướt trên mũi. Ông cười khùng khục, rồi ho, rồi lại cười.

"Cô giống má tui. Thôi vầy đi, cô cứ ngồi xuống uống chén nước, tui kể cô nghe một chuyện, nghe xong cô thấy nên ngó thì ngó."

Ông chỉ tay lên cây đờn.

Ông Tám Đờn là tên người ta gọi ông 60 năm nay. Ông từng đi đờn cho một gánh hát nhỏ, chạy khắp miền Tây, tới hồi gánh tan thì về đây làm ruộng, đờn đám giỗ đám cưới. Bà già nhỏ xíu bên cạnh là con gái ông chủ ghe mà ông dụ đi theo năm bà 19 tuổi, 57 năm trước, trên một bến đò ở Mộc Hoá, bằng đúng một bản vọng cổ, mà tới nay ông vẫn chưa đờn hết cho bà nghe được một lần vì lần nào cũng say. Đó là lời ông kể. Bà già không chỉnh lại. Bà nhổ một bãi trầu đỏ xuống cái lon sữa bò.

"Mấy bữa nay tui nghe người ta nói, ai bị rồi thì tới lúc đó, đang làm gì là làm cái đó hoài. Có đúng hông cô?"

"Đúng."

"Ông Hai Ngọt đầu xóm đang cãi với vợ, giờ ổng giơ tay cãi ở ngoài sân, ai đi qua cũng thấy, tội ổng lắm, bả thì ở trong nhà đóng cửa không ra. Con nhỏ nhà thằng Bé thì đang đi vệ sinh." Ông ngừng lại, nhìn cô. "Tui không có muốn vậy."

Bà già vẫn nhìn ra đường. Hàm bà nhai rất đều.

"Tui muốn lúc đó tui đang đờn," ông nói. "Bản đó. Cho bả nghe. Bả ngồi đây, tui ngồi đây. Mình làm được vậy hông, cô bác sĩ?"

Cô uống hết chén nước. Nước mưa, ngọt, để trong lu từ năm ngoái, nên cô ngờ đây là chén nước sạch nhất tỉnh. Cô định nói với ông về vựa Mười Cân, về cuốn sổ bìa đen, về cái giếng còn sơn đỏ. Sáng nay cô đã bán đúng chuyện này cho 1 con người để lấy 1 can nước, cô còn nghe thấy cần bơm lệch nhịp trong tai. Bây giờ người ta xin cô đúng chuyện đó không lấy tiền, trong khi vợ người ta ngồi nhai trầu.

"Đưa tay đây," cô nói.

Cô bắt mạch ông. Tay ông toàn xương, móng tay trái để dài, vàng, cứng như sừng. Cô đặt ống nghe lên ngực ông. Lồng ngực già nhấp nhô chậm. Trong đó có 2 tiếng ran nhỏ như tiếng dế. 1, 2, 3.

"Vạch 25," cô nói. Rồi cô nhớ ra là không ai hiểu chữ đó. "5 ngày. Khoảng 5 ngày. Ông bắt đầu quên tên đồ vật thì còn 2 hoặc 3 ngày. Từ lúc đó ông đừng làm gì khác nữa."

Ông vỗ đùi một cái.

"5 ngày! Trời, dư! Bà nó nghe chưa? Dư ra 5 ngày, tui tập lại cái câu 6 cho tử tế, tay trái lâu nay nó cứng. Con nhỏ kia, con gái ai đó, lấy dùm ông cây đờn xuống coi."

Con đứng ở cột nhà từ nãy tới giờ, cái túi đeo chéo. Con đi lại, nhón chân, nhấc cây đờn kìm xuống bằng 2 tay, rất cẩn thận, và ông nhận cây đờn như nhận một đứa nhỏ.

Chiều hôm đó gió thổi ngoài đường mà trong nhà ông Tám có tiếng đờn. Cô ngồi trên thềm đọc Danh mục, mất thêm 1, cái ống hút đờm số 14. Bà Tư và bà Tám vào bếp, và từ đó cô nghe ra một thứ mùi nước mắm kho cá lóc thật mà cô tưởng cả miền Nam đã mất rồi. Khang ngồi xổm dưới gốc mận, đang gõ gì đó vào điện thoại, chị Diệp nằm võng. Thằng Phèn đi lòng vòng xóm và trở về với 2 con gà mà nó thề là tìm được, không nói ở đâu.

Ông Tám đờn thật. Cô không hiểu gì về vọng cổ, cô chỉ biết bản đó có những câu dài đi tới đi lui như người đang bước trên bờ ruộng, đi xa, đi xa, và cuối mỗi câu thì nó rơi xuống một chỗ, nghe như đặt cái gì đó xuống đất. Tới chỗ đó ông gật đầu một cái. Ông bảo con ngồi xuống sát ghế ông, cả buổi chiều con không đi đâu, và ông giải thích cho con, một đứa con nít áo đồng phục dơ đang ôm cái túi vải, rằng cái chỗ rơi xuống đó người ta gọi là xuống xề, không có nó thì một câu chưa gọi là xong. Bà Tám ngồi nguyên trên ghế. Có lúc cô thấy cái chân nhỏ của bà nhịp rất khẽ.

"Mấy chục năm nay bả nghe tui đờn mà cứ tới câu 6 là biểu tui nghỉ đi ăn cơm," ông nói với con. "Có người vợ nào như vậy không?"

"Đờn sai," bà Tám nói. Đó là chữ thứ 6 hay thứ 7 cô nghe bà nói từ trưa tới giờ.

Tối hôm đó đoàn mình ngủ lại, tính khuya 04:00 thì đi. Đó là bữa cơm có cá đầu tiên từ ngày thứ 1, ăn trong nhà đóng kín cửa, mỗi người ngồi quay lưng ra gió. Con ăn 1 chén rưỡi, không ăn rau, cô có ghi vào giấy chuyển viện là đúng. Bà Tám nhét vô túi áo con mấy trái mận, nói được đúng 3 chữ, "ăn đi con". Ông Tám uống 1 ly rượu thuốc nhỏ bằng cái nắp chai, chỉ tay vào Khang bảo mặt thằng này giống ông giáo làng ông năm 1960, rồi hỏi Khang có người yêu chưa, và khi Khang đỏ mặt nói dạ em chưa có thời gian, ông bảo đó là câu của người sẽ hối hận. Bà Tư cười tới mức phải giữ cái chân. Trong 1 tiếng đồng hồ, trong căn nhà lá đó, không ai nhớ ra.

Khoảng 21:00, ông Tám để đờn xuống, thở một hơi dài rồi nói vui mà cô thấy tay ông run nhẹ. Ông đã qua được câu 5 mà chưa say.

Sáng ngày thứ 6, cô thức dậy trước giờ báo thức trên võng, vì một tiếng đờn.

Lúc đó là 03:15. Trời chưa có sương. Có đúng 1 câu đờn đang đi trong bóng tối, đi dài ra, đi xa, tới gần cuối thì nó quay lại. Cô nằm nghe, tưởng ông già mất ngủ tập khuya. Câu đờn lại đi, đi xa, tới gần cuối thì quay lại. Cô đếm. Rồi cô ngồi dậy, không kịp đeo kính.

Có một cây đèn dầu trên bàn, vặn nhỏ. Ông Tám ngồi trên cái ghế cũ, chân gác ghế đẩu, cây đờn trên đùi, mắt mở, đầu hơi nghiêng về phía dây. Tay trái ông với móng dài đi trên phím, tay phải gảy. 47 giây. Câu đờn đi từ chỗ đó tới một chỗ ngay trước khi rơi xuống đất, rồi tay ông nhấc lên, quay về đầu câu. Cô đứng ngay trước mặt ông, gọi ông Tám ơi, ông Tám. Cô biết mà. Tay cô tự đưa về phía ngực ông rồi dừng lại, cô không đọc, không cần tốn 1 món để biết một người đang lặp.

Trưa qua vạch 25. Cô nói 5 ngày. Chưa tới 15 tiếng đồng hồ.

Bà Tám ngồi trên ghế bên cạnh, tóc bới gọn, áo bà ba sạch, đã chải đầu từ lúc nào, cái lon sữa bò ở dưới chân. Bà nhai trầu. Trong đèn dầu cô thấy cái chân nhỏ của bà đang nhịp theo, đều đều, tới cuối câu thì dừng lại chờ, rồi không có gì rơi xuống, rồi bà lại nhịp từ đầu.

"Cháu xin lỗi," cô nói, hay là cô định nói. "Cháu nói 5 ngày. Cháu đo sai. Cháu không biết vì sao..."

Bà Tám không quay qua. Bà nhổ bãi trầu vô lon rồi lấy khăn lau mép thật kỹ, như mọi lần.

"Câu 6," bà nói. "Tới cái chỗ ổng hay sai."

Cô đứng đó. Câu đờn đi xa, đi xa, tới gần cuối thì quay lại.

"Ổng chưa xuống xề," bà nói. Rồi một lúc lâu sau, khi cô đã nghĩ là bà nói xong rồi, bà nói thêm, nhỏ, với cây đờn: "Tui chờ 57 năm rồi. Chờ tiếp."

Cô đi ra hàng ba. Bà Tư đã ngồi đó từ hồi nào, cái chân sưng duỗi thẳng, bà không hỏi gì. Một lúc sau bà đưa cho cô một miếng cơm cháy.

04:00 xe nổ máy. Cô đã tính lại phép tính của cô 3 lần trên tờ rời kẹp ở bìa sau, chỗ cô gọi là cột hệ số. Người 79 tuổi, phổi yếu, một đêm khói đèn dầu trong nhà kín cộng 8 tiếng đờn thở dốc, cô ghi: người trên 75 tuổi, trừ hao. Cô ghi như vậy, tay cô chắc chắn, và cô không nhìn về phía nhà ông Tám nữa.

Lúc xe đi ngang qua đầu xóm, tiếng đờn vẫn còn nghe rõ, rồi nhỏ, rồi lẫn vào tiếng máy.

Trước khi lên xe, trong tối, cô đọc con như thường lệ dưới gốc mận. Còn 15, đúng đường thẳng. Có một mùi mận trong túi áo con. Cô bỏ ống nghe vô túi, lấy ra, rồi không nhớ mình định làm gì nên bỏ vô lại.

Giao ban sáng, ngày 6. Nước: 61 lít. Khẩu trang kín: 19. Dầu: gần đầy. Đã đọc: 20 lần. Danh mục còn 40. Người bệnh Lâm Mỹ Châu: còn 15. Người kẹt ghi thêm: 1. Tám Đờn, 79 tuổi, chu kỳ 47 giây. Người nhà có mặt.

*Bút chì: Ổng cho con ôm cây đờn. Con ngồi sát ổng cả buổi. Tới khuya ổng còn kêu con lại chỉ cái dây. Cô không ghi.*