Chương 4: Luống thứ nhất

Tác giả: Thảo Chi · Thể loại: Ngôn Tình · Đăng ngày 06/11/2026 · 2126 từ · khoảng 11 phút đọc

Cô thức dậy trước gà, và cái bụng đã thức trước cô.

Bữa cháo loãng tối qua, cũng chỉ mười mấy hạt gạo một bát như bữa đầu tiên, đã tan gần hết, để lại trong người cô một khoảng trống nhẹ bẫng, hai chân hơi run, bàn tay lạnh. Cô nằm nghe hơi thở của Cái Bến, nghe con thạch sùng chép miệng trên mái, nghe tiếng sương nhỏ giọt từ lá cau xuống nền gạch. Rồi cô gỡ cái chân bé tí đang gác ngang bụng mình và rón rén ra ngoài.

Trời mới xanh nhạt, ướt, chưa có vệt sáng nào ngoài rìa ruộng. Cô xách cái gầu gỗ ra giếng, múc một gầu đầy, rồi thêm một gầu nữa, và cứ thế gánh nước về chum cho đến khi vai cô rát và áo dính vào lưng. Cô nghĩ mình nên làm việc này, vì trong nhà ai cũng đã có phần việc, riêng cô là người mới về và đang nợ cả nhà một bữa cháo.

Lần thứ bảy đặt gầu xuống, cô thấy mình quỳ gối bên bờ đất sau bếp, nơi hôm kia cô đã nôn khan và ngửi thấy mùi rau mới nhổ. Cô không có lý do gì để quay lại đó. Cô chỉ biết là chân mình cứ quay về chỗ này từ lúc mở mắt, như lưỡi cứ quay về chỗ răng vừa sứt.

Cô áp hai lòng bàn tay xuống đất trần.

Lần này không có chớp mắt nào cả. Cái lạnh của đất ướt chạy dọc cánh tay cô, lên vai, xuống tận gót chân, rồi đột ngột rút đi. Cô nghe tai mình ù lên, thấy tối lại, và nghĩ ngay: ngất rồi, mình sắp ngất vì đói. Khi cô ngẩng đầu, bếp, sân, hàng cột, mái tranh đều không còn.

Cô quỳ giữa một khoảng đất rộng, dưới một bầu trời chưa có mặt trời.

Tim cô đập dồn lên cổ. Cô quay đầu nhìn sau lưng, chỉ thấy sương. Cô gọi "Bến?" thật nhỏ, và tiếng không vang đi đâu cả. Một cái tát vào má, đau, sương lạnh bám vào má thật, vậy mà đất dưới đầu gối cô vẫn không đổi. Một hơi thở run rẩy, rồi một tiếng cười hụt hơi, vì đầu óc cô đang đưa ra giả thuyết thứ hai là mình chết rồi mà vẫn còn thói tát má kiểm chứng.

Cô nhìn quanh để có việc làm: sương trắng phủ thấp trên mặt đất, mát, và xa xa trong sương là những luống đất chạy song song, dài và thẳng. Cô đếm chúng theo thói quen, chín luống. Tám luống đầu bạc màu, đất nén chặt, nứt mặt như sân lò. Chỉ luống gần cô nhất là xốp, sẫm, còn hơi ấm bốc lên nhè nhẹ, và mùi của nó là mùi rau mới nhổ hôm kia.

Ở đầu luống đó, ai đó đã cắm xuống đất một nén hương mới thắp. Đầu hương đỏ, khói bay thẳng lên giữa nơi không có gió, và phần tro bạc của nó dài chưa đến một lóng tay. Cô nhìn đầu hương lùi dần, đúng nhịp một nén hương, và hiểu ra cái hiểu của người nhìn đồng hồ cát: hương cháy hết thì hết giờ.

Cô thò tay vào vạt áo, nơi hôm kia con bé Bến lén nhét cho cô một nắm gì đó. Nó bảo nhặt rơi ngoài bến, của ai làm đổ, đừng nói với mẹ. Cô móc ra, xòe bàn tay trong sương. Là đỗ xanh khô, mười ba hạt, vỏ nhăn, màu xanh nâu, hạt nào hạt nấy to hơn hạt tấm một chút, có hạt còn dính đất của chợ.

Cô là kỹ sư nông học, cô đã vun bao nhiêu luống rau cho đề tài, và chưa lần nào tay cô run như lúc này. Cô lấy ngón trỏ rạch một đường trên luống thứ nhất, sâu hai đốt, rải mười ba hạt cách nhau một gang tay, lấp đất mỏng lên rồi vỗ nhẹ. Không có nước để tưới, nhưng đất đã ẩm sẵn, ẩm đến độ khi cô rút tay lên, những ngón tay vẫn dính lớp bùn mỏng.

Lùi một bước, ngồi bệt xuống, cô chờ, và đất bắt đầu động.

Một chỗ, hai chỗ, rồi mười ba chỗ. Đất nứt ra những đường mảnh, nâng lên từng chút, và từ trong đó trồi ra những cái đầu cong cong màu trắng ngà, đẩy lớp đất sang hai bên. Chúng thẳng dần, mở ra hai mảnh lá non xanh vàng, cao lên, cao lên, lá thật đầu tiên xòe ra. Cô đã xem biết bao nhiêu video tua nhanh trong phòng thí nghiệm, và đây không phải tua nhanh: cây lớn đều, không gấp, đúng như nó vốn phải lớn, chỉ là nhanh hơn đời thật gấp trăm lần. Gáy cô nổi gai. Cô đưa một ngón tay chạm vào thân cây gần nhất, thân mát, ráo, hơi nhám, có thật. Rụt tay, lau vào áo, rồi lại chạm lần nữa.

Cô nhìn nén hương, tro đã dài thêm một đốt.

Cô ngắt một ngọn đỗ non dài chừng ba ngón tay, đưa lên miệng. Vị ngọt mát, hơi tanh nhẹ của rau vừa hái, nhai giòn dưới răng, và cô khựng lại vì đã nếm vị này ở đâu rồi. Nhà bà ngoại, hồi sáu tuổi, buổi sáng mưa phùn, bà hái rau sau vườn và đưa cho cô một ngọn bằng cái tay nhăn nheo, bảo ăn đi con, rau sống mát gan. Cô chưa từng nhớ chuyện đó trong hai mươi năm. Cô vừa nhai vừa thấy nước mắt chảy xuống cằm, nóng, và nghĩ: hoa mắt thì không có vị như thế này. Cái nghi ngờ cuối cùng của cô tan đi theo từng nhai.

Cô hái. Hái bằng cả hai tay, nhanh mà cẩn thận, bứt những ngọn non nhất, để lại phần gốc cho cây mọc tiếp. Được một nắm đầy hai tay, cô gói vào vạt áo.

Cô nhìn nén hương. Tro đã ngả sang một phần ba, cô đứng lên. Cái dạ dày đột nhiên co thắt dữ dội, một cú bóp lạnh toát từ rốn lên cổ họng, làm đầu cô quay mòng mòng. Cô chống tay lên luống, tay run, mắt tối từng đợt. Bụng cô trống hơn lúc cô vào, trống như chưa bao giờ có hạt cháo nào ở trong đó.

Cô gom nốt phần còn lại, hai tay run bần bật. Nén hương chỉ còn một ngón tay. Cô quỳ xuống, áp lòng bàn tay vào luống đất lần cuối, thì thầm một tiếng "bà ơi" như hồi sáu tuổi.

Bầu trời xanh vụt tắt.

Cô thấy mình quỳ giữa bờ đất sau bếp, hai tay vẫn đè lên nền đất ngoài đời, trời đã sáng lờ mờ và gà bắt đầu gáy từ phía xóm. Vạt áo cô nặng ẩm. Cô cúi xuống nhìn: ngọn đỗ non, xanh mướt, còn đẫm sương, nằm thành một nắm tươi tắn giữa nền đất sau bếp mà ánh sáng đầu ngày mới làm rõ là khô và xám.

Rồi cái đói ập đến.

Nó không còn là cái trống rỗng của hôm trước. Nó là một cơn đau thật, từ bụng cô bóp lên, xoắn lấy dạ dày, kéo tai cô ù đi, đẩy cô ngã sang một bên. Cô nôn khan lần nữa, nước mắt trào ra, đầu gối mềm nhũn, hai tay vẫn ôm chặt vạt áo đầy rau.

"Nhài!"

Tiếng bước chân đạp xuống sân gạch, nhanh, nặng, và một bàn tay đặt lên vai cô, lật cô ngửa ra. Là Chấn. Mặt anh sát cô, tái nhợt, tóc rối, mắt mở to hệt hôm cô ngã. Hai bàn tay anh run bần bật. Anh gọi tên cô bằng một giọng lạc đi, lần đầu cô nghe anh gọi "Nhài" mà không kèm chữ "em".

"Em té hả? Đau chỗ nào, nói anh nghe đi, anh bế em vô nhà liền," anh nói một hơi, nhanh hơn bất cứ lần nào cô từng nghe anh nói, tay anh sờ lên trán cô, lên vai cô, lên cả hai bàn tay lấm đất.

"Em không sao," cô cố nói, và cổ họng cô khô rát. "Em... em chỉ đói quá thôi."

"Đói." Anh nhắc lại chữ ấy rất khẽ, như vừa nghe cô nói thẳng ra điều cả nhà không ai dám gọi tên. Mắt anh trượt từ mặt cô xuống vạt áo đầy rau xanh, rồi dừng lại. Cô thấy mày anh nhíu lại, từ từ. Anh đưa tay chạm vào một ngọn đỗ, và rút ngón tay về, ẩm.

"Em hái ở đâu?" Giọng anh thấp xuống.

"Ngoài bờ ao." Cô nói nhanh, và biết lời nói dối ấy tệ hơn bất cứ lời nào cô từng nói. "Em đi lấy nước, thấy đỗ mọc dại, chắc ai làm rơi hạt hồi mùa trước."

Anh liếc ra phía bờ ao, nhìn lâu hơn cần, rồi liếc lên trời, đúng cái liếc người làng quê dành cho thứ gì không nên có. "Giữa tháng Giêng hả?" anh nói, rất nhỏ. Rồi anh quay lại nhìn cô, mắt đen và sâu, và cô chờ anh hỏi tiếp, nhưng anh chỉ gật đầu, chậm, và dặn: "Đừng kể cho thím Sen." Anh đỡ cô ngồi dậy bằng một tay đặt sau lưng, nhẹ đến mức cô gần như không cảm thấy sức. "Để anh nhóm bếp. Em ngồi đó uống nước từ từ thôi, đừng đứng dậy vội. Anh thấy chum đầy ngập, cái gầu còn nhỏ nước. Hồi hôm em ăn có bấy nhiêu mà sáng nay đã gánh bảy gầu, em tưởng người em làm bằng gỗ hay sao?"

"Dạ, em quen dậy sớm," cô đáp, và nghe giọng mình yếu ớt đến buồn cười.

"Từ mai em ngủ cho đủ giấc, nước để anh gánh." Anh quay đi, nhưng cô thấy tai anh đỏ lên. "Anh không nói hai lần đâu đó."

Canh đỗ non nấu với tí muối và nửa nắm cám gạo cuối cùng nổi lên mùi thơm ngọt mà cả nhà đã lâu không ngửi. Cái Bến đứng bên bếp, mắt dán vào nồi, hai tay vòng quanh bụng, nhai nước bọt. Cô vớt từng ngọn đỗ bỏ vào bát, múc nước canh lên trên, rồi đặt cái bát nhỏ nhất lên mâm gỗ.

Cái Bến chạm vào cánh tay cô, kéo cô cúi xuống, thì thầm vào tai. "Chị hai ơi, em nhặt ngoài bến có mười ba hạt hà. Mười ba hạt thôi mà sao chị hái được cả một vạt áo vậy?"

"Chị trồng ở bờ ao sau bếp, trồng lúc trời còn tối," cô thì thầm lại.

"Tối mà sao mọc liền được?"

"Chị chưa biết nói sao." Cô thở ra, vì không còn sức bịa thêm. "Em đừng nói với anh Chấn, đừng nói với mẹ, đừng nói với ai hết. Biết rồi chị kể em trước."

Cái Bến nhìn cô, mắt tròn xoe, rồi nó gật đầu một cái thật mạnh. "Em giữ kín. Em giữ kín giỏi lắm, chị hai cứ coi."

"Anh bưng cho mẹ," cô nói với Chấn. "Anh nói là canh rau, đừng nói gì thêm."

"Canh rau thì anh nói canh rau," Chấn đáp, ngập ngừng một nhịp. "Anh... anh không hỏi nữa đâu. Nhưng nếu một ngày nào đó em có chuyện, em nói anh trước được không?" Anh nuốt khan. "Anh không muốn nghe chuyện của em từ miệng ai khác."

Anh bưng vào. Cô và Cái Bến đứng ngoài, nghe tiếng thìa gỗ chạm vào thành bát qua khe phên, tiếng nhai chậm, tiếng nuốt, rồi im lặng. Lâu hơn cô nghĩ. Lâu đến mức Cái Bến kéo tay áo cô và thì thào, chị hai, mẹ nghẹn rồi. Nhưng tay con bé cũng run, và cô nắm lấy bàn tay bé xíu, lạnh ngắt, giữ chặt trong tay mình.

Giọng bà Tạ vang lên, khàn và rõ, xuyên qua vách.

"Con kia. Ai nấu cái này?"

Cô bước vào. Bà vẫn nằm nghiêng, bát canh đã hết nhẵn, mấy sợi đỗ mắc ở thành bát. Bà nhìn thẳng cô, không chớp.

"Dạ, con ạ."

"Đỗ ở đâu ra?"

"Dạ, con hái ngoài bờ ao ạ. Chắc hạt ai làm rơi hồi mùa trước, rồi nó mọc dại..." Cô nghe giọng mình mỏng đi.

"Đỗ xanh mọc dại giữa tháng Giêng?" Bà nhắc lại từng chữ, chậm. "Đỗ dại không ngọt thế, nấu chín mà ngọn còn giòn." Giọng bà hạ xuống, thấp hơn. "Nhà này không có đỗ. Tao sống ở cái xóm này hai mươi hai năm, bờ ao nhà này chưa bao giờ có một cây đỗ."