Chương 18: Chiếc hài không vừa

Tác giả: Quyên Nhí Nhảnh · Thể loại: Vô Hạn Lưu · Đăng ngày 22/08/2026 · 2260 từ · khoảng 11 phút đọc

Khi mặt trời vừa ló rạng vào ngày thứ mười hai, tiếng loa của thằng Mõ đã rền vang khắp các ngõ nhỏ, thúc giục người làng đổ về phía đình.

Sân đình hôm nay không còn vẻ trống trải của những ngày trước. Từ mờ sáng, một đoàn lính áo nỉ đỏ đã dàn hàng ngang trước cổng, giáo mác trong tay dựng đứng. Những gương mặt lính tráng vô hồn, phẳng lì, không một nét biểu cảm. Đứng phía trước đoàn là một người quản đoàn mặc áo dài đen, tay cầm cuốn sổ dày, đôi mắt soi xét từng người dân đang tiến vào.

"Xếp hàng!" Người quản đoàn hô lên. Giọng ông ta mỏng và sắc. "Đàn ông đứng bên trái cây gạo, đàn bà con gái xếp bên phải. Ai thiếu tên trong sổ hộ làng, lập tức gạch tên."

Nhóm của Trinh dạt về một góc dưới bóng cây gạo già. Mười người còn lại dạt sát vào nhau. Túi áo Trinh trĩu xuống vì cuốn sổ tay và chiếc kẹp tóc nhựa hồng. Cô nhìn sang bà Sáu Thìn. Bà lão đứng run rẩy, đôi môi mím chặt. Kể từ chiều qua, bà đã mất hẳn tiếng nói. Khi Trinh nắm tay bà, lòng bàn tay bà lạnh ngắt và đầy mồ hôi.

Lù Văn Kiêm huých nhẹ vào vai Trinh. Anh nói nhỏ, môi không động:

"Nghe này. Đây là đoàn thử hài. Tôi đã qua một tích, tôi biết bọn lính này không có mắt, chúng chỉ có lệnh. Để không bị chú ý, các người phải nhớ ba điều."

Trinh nheo mắt chờ đợi.

"Một, không được nhìn thẳng vào mắt người quản đoàn."

"Tại sao?" Một người trong nhóm hỏi khẽ. "Nếu nhìn thì sao?"

"Hắn sẽ soi ra lỗi trên mặt các người." Kiêm đáp. "Hai, khi chúng gọi đến tên vai của mình, phải thưa ngay lập tức, không được chậm một nhịp."

"Nhưng em không biết tên vai của em là gì." Trinh thầm thì.

"Nó nằm trong bản thảo." Kiêm gằn giọng. "Ba, tuyệt đối không được lộ ra bất kỳ vật gì từ thế giới bên kia."

"Cái kẹp tóc thì sao?" Trinh lo lắng.

"Dấu nó đi." Kiêm nhắc. "Tuyệt đối không được để lộ."

"Tôi không làm được điều thứ hai." Trinh nói. "Tôi không biết mình là ai trong cuốn sổ đó."

"Cô phải biết." Kiêm nói lạnh lùng. "Nếu không cô sẽ bị gạch tên."

"Anh có thể hứa sẽ cứu tôi nếu tôi bị gạch không?"

Kiêm im lặng nhìn vào khoảng không. Anh không hứa gì cả.

Kiêm nhìn xuống túi áo Trinh, nơi chiếc kẹp tóc nhựa hồng hơi nhô ra một mẩu nhỏ. Trinh vội vàng đẩy nó lọt thỏm vào trong. Nhưng điều thứ hai mới là thứ khiến cô lạnh người. Bà Sáu Thìn không thể thưa. Nếu quân lính gọi tên bà, sự im lặng ấy sẽ là một lỗi in đè chết người trên bản thảo của tích này.

"Kiêm, bà Sáu không nói được." Trinh thầm thì.

Kiêm nghiến răng, nhìn hàng dài phụ nữ đang bắt đầu di chuyển về phía bệ đá trung tâm.

"Tôi sẽ tìm cách. Cô đi theo tôi, chúng ta phải vào gần cái tráp hơn."

Kiêm không chọn cách lẻn đi. Anh hiên ngang bước về phía người quản đoàn đang chỉ huy lính khiêng một cái tráp gỗ sơn son thiếp vàng. Trinh bước thấp bước cao theo sau, giả làm người làm thuê khuân vác đồ đạc lỉnh kỉnh.

"Bẩm quan bác." Kiêm khom lưng, giọng anh đổi tông hoàn toàn, trở nên khúm núm và rặt vẻ dân phong kiến. "Chúng con là người nhà tự dưới bến đò lên, được sai đến để hầu hạ tráp hài cho đoàn."

Người quản đoàn ngừng tay bút, nheo mắt nhìn Kiêm:

"Người nhà bến đò? Sao ta không thấy trong danh sách trạm dừng?"

"Dạ, bẩm quan vì đò đêm qua bị lật ở khúc sông phía trên." Kiêm đáp nhanh.

"Lật đò?" Người quản đoàn nhướng mày. "Sông này làm gì có chỗ nào tên là Khúc Sông?"

"Dạ con nói nhầm, là bến đò ngang phía hạ nguồn ạ." Kiêm tự chữa lỗi. "Vì lỡ nhịp nên chúng con đi tắt qua cánh đồng cho kịp hội thử hài."

"Các ngươi định làm việc gì ở đây?"

"Dạ bưng tráp, giữ chiếu, quạt mát cho hài."

"Được đứng ở đâu?"

"Dạ đứng sau sập gụ, chỗ bóng râm để che cho bảo vật ạ."

"Được, vào giữ chiếu phía sau tráp. Đứa nhỏ kia cầm quạt che bụi. Làm sai một nấc, ta gạch tên cả đôi."

"Đứa nhỏ phải đứng im, không được nhìn vào trong tráp." Người quản đoàn ra điều kiện ngắn gọn.

Họ được phép tiến vào khu vực trung tâm. Cái tráp gỗ được đặt trịnh trọng trên một chiếc sập gụ giữa sân đình. Khi người quản đoàn mở nắp tráp, một chiếc hài thêu phượng hiện ra trên lớp lụa vàng.

Trinh đứng ở vị trí cầm quạt, khoảng cách chỉ chưa đầy hai thước. Với đôi mắt của một hiệu đính viên đã dành hàng nghìn giờ soi từng nét chữ khuyết, từng dấu phẩy đặt sai chỗ trên bản thảo chì, cô bắt đầu quan sát chiếc hài.

Đầu tiên là đường chỉ. Những sợi chỉ kim tuyến lấp lánh chạy dọc thân hài không mang dấu vết của tay người khâu. Chúng lặp lại y hệt một khuôn, khoảng cách giữa các mũi kim đều tăm tắp đến mức phi lý. Không có một nốt thắt, không một sợi thừa, không một chút lệch tâm. Nó giống như một bản in được dập xuống từ một tấm bản kẽm hoàn hảo.

"Cô thấy gì?" Kiêm hỏi nhỏ.

"Đường chỉ quá đều." Trinh nói. "Nó không phải do người làm ra."

"Nói cho rõ xem nào." Kiêm thúc giục. "Bằng lời người bình thường ấy."

"Anh nhìn các mũi kim đi." Trinh chỉ vào thân hài. "Nó giống như anh dùng máy dập một phát ra hàng nghìn cái giống hệt nhau."

"Thì sao? Nó là đồ quý mà." Kiêm cãi lại. "Vua ban thì phải đẹp chứ."

"Không, anh nhìn kỹ chỗ gót này đi." Trinh chỉ vào một điểm cụ thể. "Nó bị đứt ngang, không có nút thắt cuối cùng."

Kiêm nheo mắt nhìn nhưng không thấy rõ.

"Tôi không tin." Anh nói. "Có thể nó được giấu bên trong."

"Không thể giấu được." Trinh khẳng định. "Vì nó không có mặt trong."

Trinh hơi nghiêng đầu để nhìn vào lòng hài. Một cảm giác rợn tóc gáy chạy dọc sống lưng cô. Chiếc hài không có mặt trong. Khi nhìn nghiêng, cô thấy rõ phần lót lụa bên trong, nhưng khi nhìn thẳng từ trên xuống, lòng hài tối đen và sâu thẳm, không hề có đáy. Nó là một sự tồn tại dang dở.

Mép hài phía gót chân là một nét cụt. Đường cong của gót hài đáng lẽ phải khép vòng lại để ôm lấy cổ chân, nhưng ở đây, nó dừng lại đột ngột giữa chừng. Nét chỉ đứt ngang như thể người thợ đang thêu thì hết mực, hoặc giả, bản kẽm đúc ra chiếc hài này đã bị mẻ đúng chỗ đó.

Trinh nín thở, cúi thấp hơn nữa dưới cái bóng của chiếc quạt nan. Cô nhìn thấy dưới đế hài, ngay chỗ hõm của gan bàn chân, có một dấu khắc nhỏ xíu. Nó không phải hoa văn. Đó là một ký hiệu khô khốc: "B-09".

Trinh quên thở một nhịp. "B-09". Đó là cách thợ in đánh số hiệu khuôn trên các bản kẽm. Khi một trang sách bị lỗi hàng loạt, người ta nhìn vào số hiệu này để biết khuôn nào hỏng mà đúc lại.

"Kiêm." Cô thì thầm, giọng run bắn. "Chiếc hài này không phải là giày."

"Cô nói gì?"

"B-09." Trinh đọc con số dưới đế thành lời.

"Cái gì?" Kiêm hỏi lại.

"B-09." Trinh lặp lại lần nữa cho chắc chắn. "Số hiệu khuôn in đấy."

"Đọc lại lần nữa xem." Kiêm bắt cô xác nhận.

"B-09." Trinh nói rành rọt.

"Nó không phải một vật dụng." Trinh nói nhanh, hơi thở dồn dập. "Nó là một chỗ hỏng trên khuôn in. Nhìn đường chỉ đi, nó là lỗi ép chữ. Dưới đế có mã hiệu khuôn B-09. Kiêm, chiếc hài này không vừa chân ai được đâu, vì nó không phải hình một bàn chân. Nó là chỗ khuôn bị mẻ."

Kiêm khựng lại một nhịp. Anh liếc nhanh về phía chiếc hài, rồi lại nhìn hàng dài phụ nữ đang đứng chờ đến lượt.

"Nếu không ai vừa..." Kiêm nói, giọng anh trở nên khàn đặc. "Thì màn này kết thúc kiểu gì?"

Trinh nhìn người quản đoàn đang cầm chiếc kìm bấm bằng sắt, mỗi lần ông ta lật một trang sổ, tiếng giấy sột soạt nghe như tiếng dao cứa vào thực tại.

"Nó kết thúc bằng việc gạch tên." Trinh đáp. "Họ không tìm người vừa giày. Họ đang tìm lý do để loại bỏ những người không thuộc về bản thảo này."

Kiêm im lặng một lúc lâu. Anh lùi lại nửa bước, đứng khuất sau bóng của một người lính.

"Ở tích trước của tôi, màn Sơn Tinh Thủy Tinh..." Anh nói khẽ. "Nước dâng lên không phải để thử lòng ai cả. Nước dâng lên để xóa sạch những kẻ không biết chạy lên núi cao. Màn này cũng vậy. Thử hài chỉ là cái cớ để đóng máy."

Phía trước, cuộc thử hài bắt đầu.

Người phụ nữ đầu tiên bước lên là một cô gái trẻ trong làng, tên Thắm. Cô gái run đặt bàn chân nhỏ nhắn vào chiếc hài. Một sự vô lý diễn ra ngay trước mắt Trinh. Bàn chân của Thắm rõ ràng nhỏ hơn chiếc hài, nhưng khi cô xỏ vào, chiếc hài bỗng co rút lại, cứng nhắc như một khối chì, khiến cô gái kêu lên một tiếng.

"Kỳ lạ thật, chân con Thắm nhỏ thế mà không lọt." Một người làng đứng gần đó bàn tán.

"Chắc tại nó vừa đi lội bùn nên chân bị nở ra đấy." Người khác lý giải.

"Không phải đâu, cái hài này nó biết kén người, không phải chủ thì nó thu lại."

"Hài thánh mà, có khi tại vía con Thắm nặng quá." Một người đàn ông nói câu đầy vẻ mê tín.

Trinh nhìn Kiêm, chỉ tay về phía chiếc hài.

"Anh thấy không? Lúc nãy nó to ra cho bà kia, giờ lại co vào cho cô này."

"Tôi thấy rồi." Kiêm đáp.

"Nó không tuân theo quy luật vật lý nào cả." Trinh nói khẽ. "Nó chỉ đang cố tình không vừa thôi."

"Không vừa!" Người quản đoàn quát.

Thắm ngã nhào xuống đất. Quân lính lập tức bước tới, kéo cô gái ra ngoài vòng tròn. Trinh thấy người quản đoàn cầm bút lông, gạch mạnh một đường ngang qua tên cô gái trong sổ. Hình bóng của Thắm bắt đầu nhạt đi, mờ dần dưới ánh nắng buổi sáng cho đến khi chỉ còn là một vệt khói xám.

Người thứ hai bước lên. Lần này là một bà nạnh dòng, bàn chân to bè. Kỳ lạ thay, chiếc hài lại dãn ra, rộng thênh thang như một chiếc thuyền thúng. Bà lão xỏ chân vào, bước đi ba bước thì chiếc hài tự động tuột khỏi gót, lật úp xuống sân đình.

"Không vừa! Gạch tên!"

Tiếng kìm bấm vang lên "tạch" một nhát khô.

Trinh quan sát kỹ từng lượt. Lý do không vừa của mỗi người khác nhau một cách quái đản. Có người thì hài quá chật, người thì quá rộng, người thì hài bỗng dưng biến thành một khối đá nặng trịch không thể nhấc nổi chân. Chiếc hài biến đổi hình dạng theo cách để từ chối mọi bàn chân chạm vào nó. Nó là cái rây. Cái gì không khớp bản gốc thì bị gạt ra rìa.

Đám đông người làng bắt đầu xôn xao, nhưng không ai dám bỏ chạy. Vai diễn đã đóng đinh họ vào vị trí của mình. Họ đứng đó, chờ đến lượt bị gạch tên, gương mặt vẫn giữ nguyên nét háo hức giả tạo của những người đi xem hội.

Trinh nhìn về phía hàng người còn lại. Bà Sáu Thìn đang đứng ở vị trí thứ mười lăm. Chỉ còn vài người nữa là đến lượt bà. Bà lão nhìn Trinh, đôi mắt đục mờ chứa đầy sự khẩn thiết. Bà không thể thưa tên, và chắc chắn đôi chân già nua của bà sẽ không bao giờ lọt vào được khối lỗi chì mang hình chiếc hài kia.

Người quản đoàn lật trang sổ tiếp theo. Mực đỏ trên tay ông ta nhỏ xuống mặt giấy, loang ra thành một vệt đỏ sẫm.

"Người tiếp theo!"

Chiếc hài thêu phượng nằm trơ trọi trên bệ đá, hắt nắng nhưng toả ra một hơi lạnh lẽo của những bản in hỏng. Hàng người vẫn nhích dần lên, từng bước chân nặng nề in dấu trên nền đất sân đình. Trinh siết chặt cán quạt quạt nan trong tay, cảm nhận lớp tre già khứa vào lòng bàn tay đau nhức. Chiếc tráp gỗ sơn son vẫn mở toang, chờ đợi nạn nhân kế tiếp vào khuôn.